أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَحْبُوبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ الْخُمُسُ الَّذِي لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَرَابَتِهِ لاَ يَأْكُلُونَ مِنَ الصَّدَقَةِ شَيْئًا فَكَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِذِي قَرَابَتِهِ خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِلْيَتَامَى مِثْلُ ذَلِكَ وَلِلْمَسَاكِينِ مِثْلُ ذَلِكَ وَلاِبْنِ السَّبِيلِ مِثْلُ ذَلِكَ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ { وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَىْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ لِلَّهِ ابْتِدَاءُ كَلاَمٍ لأَنَّ الأَشْيَاءَ كُلَّهَا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَلَّهُ إِنَّمَا اسْتَفْتَحَ الْكَلاَمَ فِي الْفَىْءِ وَالْخُمُسِ بِذِكْرِ نَفْسِهِ لأَنَّهَا أَشْرَفُ الْكَسْبِ وَلَمْ يَنْسُبِ الصَّدَقَةَ إِلَى نَفْسِهِ عَزَّ وَجَلَّ لأَنَّهَا أَوْسَاخُ النَّاسِ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَقَدْ قِيلَ يُؤْخَذُ مِنَ الْغَنِيمَةِ شَىْءٌ فَيُجْعَلُ فِي الْكَعْبَةِ وَهُوَ السَّهْمُ الَّذِي لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَهْمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الإِمَامِ يَشْتَرِي الْكُرَاعَ مِنْهُ وَالسِّلاَحَ وَيُعْطِي مِنْهُ مَنْ رَأَى مِمَّنْ رَأَى فِيهِ غَنَاءً وَمَنْفَعَةً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ وَمِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَالْعِلْمِ وَالْفِقْهِ وَالْقُرْآنِ وَسَهْمٌ لِذِي الْقُرْبَى وَهُمْ بَنُو هَاشِمٍ وَبَنُو الْمُطَّلِبِ بَيْنَهُمُ الْغَنِيُّ مِنْهُمْ وَالْفَقِيرُ وَقَدْ قِيلَ إِنَّهُ لِلْفَقِيرِ مِنْهُمْ دُونَ الْغَنِيِّ كَالْيَتَامَى وَابْنِ السَّبِيلِ وَهُوَ أَشْبَهُ الْقَوْلَيْنِ بِالصَّوَابِ عِنْدِي وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالذَّكَرُ وَالأُنْثَى سَوَاءٌ لأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَعَلَ ذَلِكَ لَهُمْ وَقَسَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ وَلَيْسَ فِي الْحَدِيثِ أَنَّهُ فَضَّلَ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَلاَ خِلاَفَ نَعْلَمُهُ بَيْنَ الْعُلَمَاءِ فِي رَجُلٍ لَوْ أَوْصَى بِثُلُثِهِ لِبَنِي فُلاَنٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ وَأَنَّ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى فِيهِ سَوَاءٌ إِذَا كَانُوا يُحْصَوْنَ فَهَكَذَا كُلُّ شَىْءٍ صُيِّرَ لِبَنِي فُلاَنٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ إِلاَّ أَنْ يُبَيِّنَ ذَلِكَ الآمِرُ بِهِ وَاللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ وَسَهْمٌ لِلْيَتَامَى مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لِلْمَسَاكِينِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لاِبْنِ السَّبِيلِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَلاَ يُعْطَى أَحَدٌ مِنْهُمْ سَهْمُ مِسْكِينٍ وَسَهْمُ ابْنِ السَّبِيلِ وَقِيلَ لَهُ خُذْ أَيَّهُمَا شِئْتَ وَالأَرْبَعَةُ أَخْمَاسٍ يَقْسِمُهَا الإِمَامُ بَيْنَ مَنْ حَضَرَ الْقِتَالَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ الْبَالِغِينَ .
Бизга Амр ибн Яҳё ибн ал-Ҳорис хабар бериб, деди: бизга Маҳбуб хабар берди, у деди: бизга Абу Ишоқ, Шарийкдан, у Хусайфдан, у Мужоҳиддан хабар бердики, у деди: Аллаҳ ва Расули учун бўлган хумус Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва унинг қариндошлари учун эди — улар садақадан ҳеч нарса емасдилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га хумуснинг бешдан бири, қариндошларига хумуснинг бешдан бири, етимларга шунингдек, мискинларга шунингдек ва йўловчига (ибн ас-сабилга) шунингдек (тегарди). Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: Аллаҳ жалла саноуҳу шундай деди: «Билингки, агар бир нарсани ўлжа олсангиз, унинг бешдан бири Аллаҳ учун, Расул учун, қариндошлар учун, етимлар, мискинлар ва йўловчилар учундир» (Анфол сураси, 41). Унинг азза ва жалла «Аллаҳ учун» деган сўзи каломнинг бошланишидир, чунки барча нарсалар Аллаҳ азза ва жалла учундир. Балки У файъ ва хумус ҳақидаги каломни Ўз зикри билан бошлаган бўлса керак, чунки у (файъ ва хумус) касбнинг энг шарафлисидир. Садақани эса Ўз зотига азза ва жалла нисбат бермади, чунки у одамларнинг кири (чиқиндиси)дир. Аллаҳ таоло билгувчироқдир. Айтилганки: ўлжадан бир нарса олиниб, Каъбага (қўйиб) қўйилади — бу Аллаҳ азза ва жалла учун бўлган улушдир; Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг улуши имомга (қолади), у шундан отлар ва қурол-яроғ сотиб олади, ва ундан Ислом аҳлига фойдаси ва манфаати тегади деб кўрган кишиларга — ҳадис, илм, фиқҳ ва Қуръан аҳлидан — беради. Бир улуш қариндошлар учундирки, улар Бану Ҳошим ва Бану Мутталибдир — уларнинг бойи ҳам, камбағали ҳам (тенг олади). Яна айтилганки, у етимлар ва йўловчи каби, улардан фақат камбағалига (берилади), бойига эмас. Бу — менинг наздимда икки қарашнинг тўғрироқдир; Аллаҳ таоло билгувчироқдир. Кичиги ҳам, каттаси ҳам, эркаги ҳам, аёли ҳам (бунда) тенгдир, чунки Аллаҳ азза ва жалла буни улар учун қилди ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буни улар орасида тақсимлади; ҳадисда у уларнинг баъзисини баъзисидан устун қилгани (зикри) йўқ. Уламолар орасида бизга маълум ихтилоф йўқки, агар бир киши ўз (молининг) учдан бирини фалон ўғилларига васият қилса, у улар орасида (тақсимланади) ва агар улар санаб бўладиган (чекли) бўлсалар, эркаги ҳам, аёли ҳам бунда тенгдир. Фалон ўғилларига айтиб қўйилган ҳар бир нарса шу каби, улар орасида тенг (тақсимланади) — буюрган киши буни (бошқача) баён қилмаса. Аллаҳ тавфиқ эгасидир. Бир улуш мусулмонларнинг етимлари учун, бир улуш мусулмонларнинг мискинлари учун ва бир улуш мусулмонларнинг йўловчилари учундир. Улардан бирон кишига мискин улуши ҳам, йўловчи (ибн ас-сабил) улуши ҳам (бирга) берилмайди, балки унга: «Иккисидан қайсисини хоҳласанг ол,» дейилади. Тўртдан тўрт улушни эса имом қатлда ҳозир бўлган, балоғатга етган мусулмонлар орасида тақсимлайди.