أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَثَلاَثُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَثَلاَثُونَ حِقَّةً وَعَشْرَةٌ بَنِي لَبُونٍ ذُكُورٍ " . قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةَ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ وَيُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الإِبِلِ إِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا عَلَى نَحْوِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَ قِيمَتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ الأَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ . قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الْبَقَرِ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الشَّاةِ أَلْفَىْ شَاةٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى فَرَائِضِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَعْقِلَ عَلَى الْمَرْأَةِ عَصَبَتُهَا مَنْ كَانُوا وَلاَ يَرِثُونَ مِنْهُ شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا وَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهَا .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар бериб, деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Рошид хабар берди, у Сулаймон ибн Мусодан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким хато билан ўлдирилса, унинг дияти юз туядир: ўттизта бинт махоз (бир ёшли урғочи туя), ўттизта бинт лабун (икки ёшли урғочи туя), ўттизта ҳиққа (уч ёшли урғочи туя) ва ўнта ибн лабун (икки ёшли эркак туя),» дедилар. (Рови) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бу (дият)ни қишлоқ аҳлига тўрт юз динор ёки унинг кумуш билан тенг қийматида белгилар эдилар, туя эгалари учун эса, (туя) қимматлашганда унинг қийматини кўтарар, арзонлашганда замонга қараб қийматидан камайтирар эдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида унинг қиймати тўрт юз динордан саккиз юз диноргача ёки унинг кумуш билан тенг қийматигача етар эди. (Рови) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳукм қилдиларки, кимнинг дияти қорамол бўлса, қорамол эгалари учун икки юз сигир; кимнинг дияти қўй бўлса, икки минг қўйдир. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) яна ҳукм қилдиларки, дият — мақтул (ўлдирилган киши)нинг ворислари орасида уларнинг фарзларига (белгиланган улушларига) кўра бўлинадиган меросдир, ортиб қолгани эса асаба (отадан томон эркак қариндошлар) учундир. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) яна ҳукм қилдиларки, аёлнинг диятини унинг асабаси — ким бўлишидан қатъи назар — тўлайди, лекин улар ундан ворислари улушидан ортиб қолганидан бошқа ҳеч нарса мерос олмайдилар; агар аёл ўлдирилса, унинг дияти ворислари орасида бўлинади, қотилини эса улар ўлдирадилар.