أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَأَبِي، ذَرٍّ قَالاَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْلِسُ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ أَصْحَابِهِ فَيَجِيءُ الْغَرِيبُ فَلاَ يَدْرِي أَيُّهُمْ هُوَ حَتَّى يَسْأَلَ فَطَلَبْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَجْعَلَ لَهُ مَجْلِسًا يَعْرِفُهُ الْغَرِيبُ إِذَا أَتَاهُ فَبَنَيْنَا لَهُ دُكَّانًا مِنْ طِينٍ كَانَ يَجْلِسُ عَلَيْهِ وَإِنَّا لَجُلُوسٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسِهِ إِذْ أَقْبَلَ رَجُلٌ أَحْسَنُ النَّاسِ وَجْهًا وَأَطْيَبُ النَّاسِ رِيحًا كَأَنَّ ثِيَابَهُ لَمْ يَمَسَّهَا دَنَسٌ حَتَّى سَلَّمَ فِي طَرَفِ الْبِسَاطِ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ . فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ قَالَ أَدْنُو يَا مُحَمَّدُ قَالَ " ادْنُهْ " . فَمَا زَالَ يَقُولُ أَدْنُو مِرَارًا وَيَقُولُ لَهُ " ادْنُ " . حَتَّى وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رُكْبَتَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَا الإِسْلاَمُ قَالَ " الإِسْلاَمُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ " . قَالَ إِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ أَسْلَمْتُ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ صَدَقْتَ . فَلَمَّا سَمِعْنَا قَوْلَ الرَّجُلِ صَدَقْتَ أَنْكَرْنَاهُ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَا الإِيمَانُ قَالَ " الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ " . قَالَ فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ آمَنْتُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَا الإِحْسَانُ قَالَ " أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَتَى السَّاعَةُ قَالَ فَنَكَسَ فَلَمْ يُجِبْهُ شَيْئًا ثُمَّ أَعَادَ فَلَمْ يُجِبْهُ شَيْئًا ثُمَّ أَعَادَ فَلَمْ يُجِبْهُ شَيْئًا وَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَلَكِنْ لَهَا عَلاَمَاتٌ تُعْرَفُ بِهَا إِذَا رَأَيْتَ الرِّعَاءَ الْبُهُمَ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ وَرَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ مُلُوكَ الأَرْضِ وَرَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا خَمْسٌ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ اللَّهُ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ } إِلَى قَوْلِهِ { إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } " . ثُمَّ قَالَ " لاَ وَالَّذِي بَعَثَ مُحَمَّدًا بِالْحَقِّ هُدًى وَبَشِيرًا مَا كُنْتُ بِأَعْلَمَ بِهِ مِنْ رَجُلٍ مِنْكُمْ وَإِنَّهُ لَجِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ نَزَلَ فِي صُورَةِ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ " .
Бизга Муҳаммад ибн Қудома хабар берди, у Жарирдан, у Абу Фарвадан, у Абу Зуръадан, у Абу Ҳурайра ва Абу Зар (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилди), улар дедилар: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз саҳобаларининг орасида ўтирар эдилар. Бегона киши келганида, сўрамагунча уларнинг қайси бири у (Набий) эканини билмас эди. Шунда биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан, бегона киши келганида сизни танийдиган бир ўтирадиган жой қилиб қўйишимизни сўрадик. Ва биз унга лойдан бир супача қуриб бердик, у зот унинг устида ўтирар эдилар. Бир куни биз ўтирган эдик, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳам ўз ўринларида ўтирган эдилар, шу пайт инсонларнинг юзи энг гўзали ва ҳиди энг ёқимлиси бўлган бир киши келди, гўё унинг кийимларига ҳеч қандай кир тегмагандек эди. У гиламнинг четида туриб салом бериб: «Сизга салом бўлсин, эй Муҳаммад,» деди. (У зот) саломига алик олдилар. (У:) «Яқинроқ келайми, эй Муҳаммад?» деди. (У зот:) «Яқинроқ кел,» дедилар. У бир неча марта: «Яқинроқ келайми?» деяверди, (у зот) эса: «Яқинроқ кел,» деявердилар, ниҳоят у қўлини Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг икки тиззалари устига қўйди. У: «Эй Муҳаммад, менга айтиб беринг, Ислом нима?» деди. (У зот:) «Ислом — Аллаҳга ибодат қилишинг ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслигинг, намозни барпо этишинг, закот беришинг, Байтни (Каъбани) ҳаж қилишинг ва Рамазонда рўза тутишингдир,» дедилар. У: «Агар шуларни қилсам, мусулмон бўлибманми?» деди. (У зот:) «Ҳа,» дедилар. У: «Рост айтдингиз,» деди. Биз у кишининг «Рост айтдингиз,» деган сўзини эшитганимизда буни ғайритабиий кўрдик. У: «Эй Муҳаммад, менга айтиб беринг, иймон нима?» деди. (У зот:) «Иймон — Аллаҳга, Унинг малоикаларига, Китобга ва пайғамбарларга иймон келтиришинг ва қадарга ишонишингдир,» дедилар. У: «Агар шуларни қилсам, иймон келтирибманми?» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳа,» дедилар. У: «Рост айтдингиз,» деди. У: «Эй Муҳаммад, менга айтиб беринг, эҳсон нима?» деди. (У зот:) «Аллаҳга гўё Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; агар сен Уни кўрмасанг ҳам, албатта У сени кўриб туради,» дедилар. У: «Рост айтдингиз,» деди. У: «Эй Муҳаммад, менга айтиб беринг, қиёмат қачон бўлади?» деди. (У зот) бошларини қуйи солдилар ва унга ҳеч нарса жавоб бермадилар. Сўнг у қайтариб сўради, (у зот) яна ҳеч нарса жавоб бермадилар. Сўнг у яна қайтариб сўради, (у зот) яна ҳеч нарса жавоб бермадилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Бу ҳақда сўралаётган киши сўровчидан кўра билимлироқ эмас. Лекин унинг белгилари бор, улар билан танилиб турилади: агар ялангоёқ чўпонлар бино қуришда бир-бирига бўйлашаётганини кўрсанг, ялангоёқ ва яланғоч кишиларни ер подшоҳлари бўлганини кўрсанг, ва хотиннинг ўз хўжасини туғаётганини кўрсанг (бил). Бештасини Аллаҳдан бошқа ҳеч ким билмайди: «Албатта, қиёмат соатининг илми Аллаҳнинг ҳузуридадир,» дан то «Албатта, Аллаҳ билувчи, хабардордир,» дегунигача (Луқмон сураси, 34),» дедилар. Сўнг: «Йўқ, Муҳаммадни ҳақ билан ҳидоятчи ва хушхабарчи қилиб юборган Зотга қасамки, мен у ҳақда сизлардан бирортангиздан ҳам кўпроқ билмас эдим. Албатта, у Жибрил алайҳиссалом эди, Диҳя ал-Калбийнинг суратида тушган эди,» дедилар.