حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَشَخَصَ بِبَصَرِهِ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ " هَذَا أَوَانٌ يُخْتَلَسُ الْعِلْمُ مِنَ النَّاسِ حَتَّى لاَ يَقْدِرُوا مِنْهُ عَلَى شَيْءٍ " . فَقَالَ زِيَادُ بْنُ لَبِيدٍ الأَنْصَارِيُّ كَيْفَ يُخْتَلَسُ مِنَّا وَقَدْ قَرَأْنَا الْقُرْآنَ فَوَاللَّهِ لَنَقْرَأَنَّهُ وَلَنُقْرِئَنَّهُ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا . فَقَالَ " ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا زِيَادُ إِنْ كُنْتُ لأَعُدُّكَ مِنْ فُقَهَاءِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ هَذِهِ التَّوْرَاةُ وَالإِنْجِيلُ عِنْدَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَمَاذَا تُغْنِي عَنْهُمْ " . قَالَ جُبَيْرٌ فَلَقِيتُ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ قُلْتُ أَلاَ تَسْمَعُ إِلَى مَا يَقُولُ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي قَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ قَالَ صَدَقَ أَبُو الدَّرْدَاءِ إِنْ شِئْتَ لأُحَدِّثَنَّكَ بِأَوَّلِ عِلْمٍ يُرْفَعُ مِنَ النَّاسِ الْخُشُوعُ يُوشِكُ أَنْ تَدْخُلَ مَسْجِدَ جَمَاعَةٍ فَلاَ تَرَى فِيهِ رَجُلاً خَاشِعًا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَمُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا تَكَلَّمَ فِيهِ غَيْرَ يَحْيَى بْنِ سَعِيِدٍ الْقَطَّانِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ نَحْوُ هَذَا . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Солиҳ хабар берди, менга Муовия ибн Солиҳ ривоят қилди, у Абдурраҳмон ибн Жубайр ибн Нуфайрдан, у отаси Жубайр ибн Нуфайрдан, у Абуд-Дардодан (ривоят қилди), у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга эдик. У кўзини осмонга кўтарди-да, сўнг: «Бу шундай пайтки, унда илм одамлардан ўғирлаб олинади, ҳатто улар ундан бирор нарсага ҳам қодир бўлмай қоладилар,» дедилар. Шунда Зиёд ибн Лабид ал-Ансорий: «Биз Қуръанни ўқиб турган ҳолимизда, у биздан қандай ўғирланади? Аллаҳга қасамки, биз уни албатта ўқиймиз ва хотинларимиз ҳамда фарзандларимизга ҳам ўқитамиз,» деди. Шунда У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Онанг сени йўқотсин, эй Зиёд! Мен сени Мадина аҳлининг фақиҳларидан деб ҳисоблардим. Мана Таврот ва Инжил яҳудий ва насороларнинг ҳузурида-ку, лекин бу (китоблар) уларга нима фойда берди?» дедилар. Жубайр деди: Сўнг мен Убода ибнус-Сомит билан учрашдим ва: «Биродаринг Абуд-Дардо айтаётган нарсани эшитмадингми?» дедим-да, Абуд-Дардо айтган нарсани унга хабар бердим. У: «Абуд-Дардо рост айтибди. Агар истасанг, мен сенга одамлардан биринчи бўлиб кўтариб олинадиган илм ҳақида айтиб бераман: у хушуъдир. Шундай бўлиб қоладики, сен жамоат масжидига кириб, унда бирор хушуъли кишини кўрмайсан,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Муовия ибн Солиҳ ҳадис аҳли наздида ишончли (сиқа)дир, биз Яҳё ибн Саид ал-Қаттондан бошқа ҳеч ким у ҳақида (танқид) сўзлаганини билмаймиз. Муовия ибн Солиҳдан шунга ўхшаш (ривоят) ҳам келтирилган. Баъзилар бу ҳадисни Абдурраҳмон ибн Жубайр ибн Нуфайрдан, у отасидан, у Авф ибн Моликдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилган.