حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ ـ قَالَ ـ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ وَالْمُسْلِمِينَ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، ثُمَّ قَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا. فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ، وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ، إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِينَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، ارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ. فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ، فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَنُوا، ثُمَّ رَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ". يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ " قَالَ كَذَا وَكَذَا ". قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ عَنْهُ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ، لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، لَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبُحَيْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُونَهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ ما رَأَيْتَ. فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا } الآيَةَ، وَقَالَ اللَّهُ {وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ الْعَفْوَ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ، حَتَّى أَذِنَ اللَّهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهِ صَنَادِيدَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَعَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ. فَبَايَعُوا الرَّسُولَ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا.
Абул-Ямон бизга айтди, Шуайб бизга хабар берди, у Зуҳрийдан, деди: Менга Урва ибн аз-Зубайр хабар берди, Усома ибн Зайд розияллаҳу анҳумо унга хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам эшакка фадакий чодир (гилам) устида минди, ортига Усома ибн Зайдни мингаштирди, Бадр воқеасидан олдин Бану Ҳорис ибн ал-Хазражда Саъд ибн Убодани кўргани (касал йўқлагани) борди. У айтди: То ичида Абдуллаҳ ибн Убай ибн Салул бўлган бир мажлис ёнидан ўтгунча — бу Абдуллаҳ ибн Убай Ислом келтиришидан олдин эди. Мажлисда мусулмонлар ва мушриклар — бут-парастлар, яҳудийлар ва мусулмонлардан аралашиб ўтирган эдилар. Мажлисда Абдуллаҳ ибн Равоҳа ҳам бор эди. Уловнинг чанги мажлисни қоплаганида, Абдуллаҳ ибн Убай ридоси билан бурнини тўсиб деди: «Бизнинг устимизга чанг қилманг.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга салом берди, кейин тўхтаб (уловдан) тушди, уларни Аллаҳга даъват қилди ва уларга Қуръан ўқиб берди. Абдуллаҳ ибн Убай ибн Салул деди: «Эй киши, сен айтаётган нарсадан чиройлироқ нарса йўқ, агар ҳақ бўлса. Лекин бизга уни мажлисимизда озор (орқали) берма. Ўз манзилингга қайтгуин, ким сенга келса, унга сўзла.» Абдуллаҳ ибн Равоҳа деди: «Йўқ, эй Расулуллаҳ, бизга уни мажлисларимизда келтир, биз буни севамиз.» Шунда мусулмонлар, мушриклар ва яҳудийлар сўкишиб кетдилар, ҳатто бир-бирига ташланишга яқин қолдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни тинчитишда давом этди, то улар жим бўлгунча. Кейин Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уловига миниб, Саъд ибн Убоданинг олдиға киргунча юрди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга деди: «Эй Саъд, Абу Ҳубоб (Абдуллаҳ ибн Убайни кўзлайди) нима деганини эшитмадингми?» — «Шундай-шундай деди.» Саъд ибн Убода деди: «Эй Расулуллаҳ, уни афв эт ва кечир. Сенга китобни нозил қилган Зотга қасамки, Аллаҳ сенга нозил қилган ҳақ келди. Бу кўл (Мадина) аҳли унга тож кийдириб, унга (подшоҳлик) салласини боғлашга келишган эдилар. Аллаҳ буни сенга берган ҳақ билан рад этганида, у шу (ҳақ)дан ғижинди, мана шу унга сен кўрган нарсани қилдирди.» Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни афв этди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ва саҳобалари мушриклар ва аҳли китобни — Аллаҳ уларга буюрганидек — афв этар, озорга сабр қилар эдилар. Аллаҳ азиз ва жалил деди: «Сизлардан олдин китоб берилганлардан ва шерик келтирганлардан кўп озор эшитасизлар» — оят. Ва Аллаҳ деди: «Аҳли китобдан кўплари иймон келтирганингиздан кейин сизларни куфрга қайтаришни хоҳлайди — ўзларидаги ҳасаддан» — оят охиригача. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Аллаҳ унга буюрган афвни қўллар эди, то Аллаҳ улар ҳақида (жангга) изн бергунча. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Бадрни ғазот қилиб, Аллаҳ у орқали Қурайш кофирларининг улуғларини ўлдирганида, Ибн Убай ибн Салул ва у билан бирга бўлган мушриклар, бут-парастлар дедилар: «Бу иш (Ислом) энди ғолиб бўлди.» Шунда улар Расулга соллаллаҳу алайҳи васаллам Ислом устига байъат қилдилар ва Ислом келтирдилар.