حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَيَصْنَعُ ذَلِكَ أَيْضًا إِذَا قَضَى قِرَاءَتَهُ وَأَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَيَصْنَعُهَا إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَلاَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنْ صَلاَتِهِ وَهُوَ قَاعِدٌ وَإِذَا قَامَ مِنْ سَجْدَتَيْنِ رَفَعَ يَدَيْهِ كَذَلِكَ فَكَبَّرَ وَيَقُولُ حِينَ يَفْتَتِحُ الصَّلاَةَ بَعْدَ التَّكْبِيرِ " وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَاىَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِكُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ أَنْتَ رَبِّي وَأَنَا عَبْدُكَ ظَلَمْتُ نَفْسِي وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي جَمِيعًا إِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ وَاهْدِنِي لأَحْسَنِ الأَخْلاَقِ لاَ يَهْدِي لأَحْسَنِهَا إِلاَّ أَنْتَ وَاصْرِفْ عَنِّي سَيِّئَهَا لاَ يَصْرِفُ عَنِّي سَيِّئَهَا إِلاَّ أَنْتَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَأَنَا بِكَ وَإِلَيْكَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ وَلاَ مَلْجَأَ إِلاَّ إِلَيْكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ " . ثُمَّ يَقْرَأُ فَإِذَا رَكَعَ كَانَ كَلاَمُهُ فِي رُكُوعِهِ أَنْ يَقُولَ " اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي خَشَعَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَمُخِّي وَعَظْمِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ " . فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ يُتْبِعُهَا " اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ " . وَإِذَا سَجَدَ قَالَ فِي سُجُودِهِ " اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ " . وَيَقُولُ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنَ الصَّلاَةِ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ إِلَهِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ الشَّافِعِيِّ وَبَعْضِ أَصْحَابِنَا . قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَحْمَدُ لاَ يَرَاهُ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ يَقُولُ هَذَا فِي صَلاَةِ التَّطَوُّعِ وَلاَ يَقُولُهُ فِي الْمَكْتُوبَةِ . سَمِعْتُ أَبَا إِسْمَاعِيلَ التِّرْمِذِيَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ بْنِ يُوسُفَ يَقُولُ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ دَاوُدَ الْهَاشِمِيَّ يَقُولُ وَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ هَذَا عِنْدَنَا مِثْلُ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халлол ривоят қилди, бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Ҳошимий ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Абуз-Зинод ривоят қилди, у Мусо ибн Уқбадан, у Абдуллаҳ ибн ал-Фазлдан, у Абдурраҳмон ал-Аъраждан, у Убайдуллаҳ ибн Абу Рофиъдан, у Али ибн Абу Толибдан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у киши фарз намозга турганларида қўлларини елкалари баробарига кўтарар эдилар, ва қироатини тугатиб рукуъ қилмоқчи бўлганларида ҳам шуни қилар эдилар, ва бошларини рукуъдан кўтарганларида ҳам шуни қилар эдилар, ва ўтирган ҳолатларида намознинг ҳеч бир (жойида) қўлларини кўтармас эдилар, ва икки саждадан турганларида ҳам шундай қўлларини кўтарар ва такбир айтар эдилар. Намозни бошлаганларида, такбирдан сўнг шундай дер эдилар: «Юзимни осмонлар ва ерни яратган Зотга, ҳаққа мойил бўлган ҳолда қаратдим, ва мен мушриклардан эмасман. Албатта намозим, қурбонлигим, ҳаётим ва ўлимим оламлар Робби Аллаҳникидир, Унинг шериги йўқ, мен шунга буюрилдим ва мен мусулмонларданман. Аллаҳим, Сен Подшоҳсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ, Сен поксан, Сен Роббимсан ва мен бандангман, ўзимга зулм қилдим ва гуноҳимни тан олдим, бас, барча гуноҳларимни мағфират қилгин, албатта гуноҳларни Сендан ўзга кечирмайди. Ва мени ахлоқларнинг энг гўзалига ҳидоят қилгин, уларнинг энг гўзалига Сендан ўзга ҳидоят қилмайди, ва ундан ёмонини мендан бургин, унинг ёмонини мендан Сендан ўзга бурмайди. Лаббайка ва саъдайка, мен Сен биландурман ва Сенга (қайтгувчидурман), Сендан (қочиб) нажот топиш йўқ ва фақат Сенга (бошпана топишдан) ўзга паноҳ йўқ, Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан,» дер эдилар. Сўнгра қироат қилар эдилар. Рукуъ қилганларида, рукуъидаги сўзи бу бўлар эди: «Аллаҳим, Сенга рукуъ қилдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таслим бўлдим ва Сен Роббимсан, қулоғим, кўзим, миям ва суягим оламлар Робби Аллаҳга бўйин эгди,» дер эдилар. Бошларини рукуъдан кўтарганларида: «Самиъаллаҳу лиман ҳамидаҳ (Аллаҳ Ўзига ҳамд айтганни эшитади),» дер эдилар. Сўнгра унинг ортидан: «Аллаҳим, Роббимиз, ҳамд Сенгадир, осмонлар ва ерни тўлдиргудек ва бундан кейин Сен истаган нарсани тўлдиргудек,» дер эдилар. Сажда қилганларида, саждасида: «Аллаҳим, Сенга сажда қилдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга таслим бўлдим ва Сен Роббимсан, юзим уни яратган, қулоғи ва кўзини очган Зотга сажда қилди, энг гўзал яратгувчи Аллаҳ баракотлидир,» дер эдилар. Намоздан чиқаётганларида эса: «Аллаҳим, олдин қилган ва кейин қиладиган, яширин ва ошкора (қилган гуноҳларимни) мағфират қилгин, Сен Илоҳимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ,» дер эдилар. (Абу Исо) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Амал Шофеий ва баъзи ашобларимизнинг олдида шунга (биноан)дир. Абу Исо деди: Аҳмад эса уни (жоиз) деб кўрмайди. Куфа аҳли ва бошқалардан баъзи илм аҳли: буни нафл намозда айтади, аммо фарз (намозда) айтмайди, дейдилар. Мен Абу Исмоил ат-Термизий Муҳаммад ибн Исмоил ибн Юсуфни шундай деганини эшитдим: мен Сулаймон ибн Довуд ал-Ҳошимийни шундай деганини эшитдим — у бу ҳадисни зикр қилиб: бу бизнинг наздимизда аз-Зуҳрийнинг Солимдан, унинг отасидан (ривоят қилган) ҳадиси кабидир, деди.