حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ زِيَادٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَاهُ الْمُغِيرَةَ، يَقُولُ عَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَعَدَلْتُ مَعَهُ فَأَنَاخَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَبَرَّزَ ثُمَّ جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدِهِ مِنَ الإِدَاوَةِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ حَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا إِلَى الْمِرْفَقِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَقْبَلْنَا نَسِيرُ حَتَّى نَجِدَ النَّاسَ فِي الصَّلاَةِ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى بِهِمْ حِينَ كَانَ وَقْتُ الصَّلاَةِ وَوَجَدْنَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَفَّ مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَصَلَّى وَرَاءَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَتِهِ . فَفَزِعَ الْمُسْلِمُونَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ لأَنَّهُمْ سَبَقُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالصَّلاَةِ فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُمْ " قَدْ أَصَبْتُمْ " . أَوْ " قَدْ أَحْسَنْتُمْ " .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Юнус ибн Язид хабар берди, у Ибн Шиҳобдан, менга Аббод ибн Зиёд ривоят қилдики, унга Урва ибн ал-Муғийра ибн Шуъба хабар бердики, у отаси ал-Муғийранинг шундай деганини эшитган: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Табук ғазотида фажрдан олдин йўлдан четга бурилди, мен ҳам У зот билан бирга эдим, мен ҳам У билан четга бурилдим. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам туясини чўктириб, ортини тозалади, сўнг келди. Мен идишдан У зотнинг қўлига сув қуйдим, У икки кафтини ювди, сўнг юзини ювди, сўнг икки билагини очмоқчи бўлди, лекин жуббасининг енги тор эди, шунинг учун қўлларини жуббанинг тагидан чиқариб, уларни тирсаккача ювди ва бошини масаҳ қилди, сўнг икки махсиси устига масаҳ қилди, сўнг миниб олди. Биз йўлга тушдик ва одамларни намозда топдик, улар Абдурраҳмон ибн Авфни имом қилиб олдиндан қўйган эдилар, у намоз вақти бўлганда уларга намоз ўқиган эди. Биз Абдурраҳмонни топганимизда, у улар билан бомдод намозининг бир ракатини ўқиган эди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам туриб, мусулмонлар билан сафга қўшилди ва Абдурраҳмон ибн Авфнинг орқасида иккинчи ракатни ўқиди. Сўнг Абдурраҳмон салом берди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намозини давом эттириб турди. Мусулмонлар чўчиб кетдилар ва кўп тасбеҳ айтдилар, чунки улар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан олдин намозни бошлаган эдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам салом берганда, уларга деди: ‹Тўғри қилдингиз› — ёки ‹Яхши қилдингиз› — деди.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ، ح حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنِ التَّيْمِيِّ، حَدَّثَنَا بَكْرٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَمَسَحَ نَاصِيَتَهُ . وَذَكَرَ فَوْقَ الْعِمَامَةِ - قَالَ عَنِ الْمُعْتَمِرِ - سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَعَلَى نَاصِيَتِهِ وَعَلَى عِمَامَتِهِ . قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنَ ابْنِ الْمُغِيرَةِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё яъни ибн Саид ривоят қилди, (ҳ) бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга ал-Муътамир ривоят қилди, у ат-Таймийдан, бизга Бакр ривоят қилди, у ал-Ҳасандан, у Ибн ал-Муғийра ибн Шуъбадан, у ал-Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам таҳорат қилди ва пешона сочини масаҳ қилди. Ва салла устини зикр қилди. У ал-Муътамирдан деб айтди: мен отамнинг Бакр ибн Абдуллаҳдан, у ал-Ҳасандан, у Ибн ал-Муғийра ибн Шуъбадан, у ал-Муғийрадан ривоят қилиб айтганини эшитдимки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икки махсиси устига, пешона сочига ва салласига масаҳ қилар эди. Бакр деди: мен буни Ибн ал-Муғийрадан эшитганман.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَكْبِهِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ فَخَرَجَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ فَتَلَقَّيْتُهُ بِالإِدَاوَةِ فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ مِنْ جِبَابِ الرُّومِ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَضَاقَتْ فَادَّرَعَهُمَا ادِّرَاعًا ثُمَّ أَهْوَيْتُ إِلَى الْخُفَّيْنِ لأَنْزِعَهُمَا فَقَالَ لِي " دَعِ الْخُفَّيْنِ فَإِنِّي أَدْخَلْتُ الْقَدَمَيْنِ الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ " . فَمَسَحَ عَلَيْهِمَا . قَالَ أَبِي قَالَ الشَّعْبِيُّ شَهِدَ لِي عُرْوَةُ عَلَى أَبِيهِ وَشَهِدَ أَبُوهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Исо ибн Юнус ривоят қилди, менга отам ривоят қилди, у аш-Шаъбийдан, у деди: мен Урва ибн ал-Муғийра ибн Шуъбанинг отасидан зикр қилиб айтганини эшитдим, у деди: «Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан У зотнинг карвонида эдик ва мен билан сув идиши бор эди. У зот ҳожати учун чиқиб, сўнг келди, мен идиш билан У зотни кутиб олдим ва устига сув қуйдим. У икки кафтини ва юзини ювди, сўнг икки билагини чиқармоқчи бўлди, устида Рум жуббаларидан жун жубба бор эди, енги тор эди, шунинг учун у қўлларини ичкаридан чиқариб олди. Сўнг мен икки махсини ечиш учун энгашдим, У зот менга деди: ‹Махсиларни қолдир, чунки мен оёқларимни махсига тоза ҳолатда киритганман.› Сўнг улар устига масаҳ қилди.» Отам деди: аш-Шаъбий деди: Урва менга отаси ҳақида гувоҳлик берди, отаси эса Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳақида гувоҳлик берди.
حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، وَعَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ . قَالَ فَأَتَيْنَا النَّاسَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يُصَلِّي بِهِمُ الصُّبْحَ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَرَادَ أَنْ يَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَمْضِيَ - قَالَ - فَصَلَّيْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الرَّكْعَةَ الَّتِي سُبِقَ بِهَا وَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهَا شَيْئًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ يَقُولُونَ مَنْ أَدْرَكَ الْفَرْدَ مِنَ الصَّلاَةِ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ .
Бизга Ҳудба ибн Холид ривоят қилди, бизга Ҳаммом ривоят қилди, у Қатодадан, у ал-Ҳасандан ва Зуроро ибн Авфодан ривоят қилдики, ал-Муғийра ибн Шуъба деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам орқада қолди» — сўнг у шу қиссани зикр қилди. У деди: «Биз одамлар олдига келдик, Абдурраҳмон ибн Авф уларга бомдод ўқиб турган эди. У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни кўрганда орқага чекинмоқчи бўлди, лекин У зот унга давом этишга ишора қилди. Сўнг мен ва Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг орқасида бир ракат ўқидик. У салом берганда, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам туриб, ўтказиб юборган ракатни ўқиди ва унга ҳеч нарса қўшмади.» Абу Довуд деди: Абу Саид ал-Худрий, Ибн аз-Зубайр ва Ибн Умар шундай дейдилар: ким намознинг тоқ қисмига етишса, унга икки саҳв саждаси лозим бўлади.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، - يَعْنِي ابْنَ حَفْصِ بْنِ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ - سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، أَنَّهُ شَهِدَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَسْأَلُ بِلاَلاً عَنْ وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كَانَ يَخْرُجُ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَآتِيهِ بِالْمَاءِ فَيَتَوَضَّأُ وَيَمْسَحُ عَلَى عِمَامَتِهِ وَمُوقَيْهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُوَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى بَنِي تَيْمِ بْنِ مُرَّةَ .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Муъоз ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Абу Бакрдан — яъни ибн Ҳафс ибн Умар ибн Саъддан — у Абу Абдуллаҳни эшитган, у Абу Абдурраҳмон ас-Суламийдан ривоят қилдики, у Абдурраҳмон ибн Авфнинг Билоллдан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг таҳорати ҳақида сўраб турганига гувоҳ бўлди. Билол деди: «У зот ҳожатини адо этиш учун чиқар эди, мен унга сув келтирар эдим, У таҳорат қилар ва салласига ҳамда махсиларига масаҳ қилар эди.» Абу Довуд деди: у Абу Абдуллаҳ — Бану Тайм ибн Мурранинг мавлосидир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ دَاوُدَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، أَنَّ جَرِيرًا، بَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَقَالَ مَا يَمْنَعُنِي أَنْ أَمْسَحَ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ قَالُوا إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ . قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلاَّ بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ .
Бизга Алий ибн ал-Ҳусайн ад-Дирҳамий ривоят қилди, бизга Ибн Довуд ривоят қилди, у Букайр ибн Омирдан, у Абу Зуръа ибн Амр ибн Жарийрдан ривоят қилдики, Жарийр сийиб олди, сўнг таҳорат қилиб, икки махсиси устига масаҳ қилди ва деди: «Мени масаҳ қилишдан нима тўсади, ҳолбуки мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг масаҳ қилганини кўрганман.» Улар дедилар: «Бу Моида сураси нозил бўлишидан олдин эди.» У деди: «Мен фақат Моида нозил бўлганидан кейин Ислом келтирганман.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا دَلْهَمُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ حُجَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّجَاشِيَّ، أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خُفَّيْنِ أَسْوَدَيْنِ سَاذَجَيْنِ فَلَبِسَهُمَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَيْهِمَا . قَالَ مُسَدَّدٌ عَنْ دَلْهَمِ بْنِ صَالِحٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْبَصْرَةِ .
Бизга Мусаддад ва Аҳмад ибн Аби Шуъайб ал-Ҳарроний ривоят қилди, улар деди: бизга Вакийъ ривоят қилди, бизга Далҳам ибн Солиҳ ривоят қилди, у Ҳужайр ибн Абдуллаҳдан, у Ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилдики, Нажоший Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга икки қора, содда махси ҳадя қилди, У зот уларни кийди, сўнг таҳорат қилиб, улар устига масаҳ қилди. Мусаддад «Далҳам ибн Солиҳдан» деди. Абу Довуд деди: бу Басра аҳли ёлғиз ривоят қилган нарсалардандир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ حَىٍّ، - هُوَ الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ - عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ الْبَجَلِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ قَالَ " بَلْ أَنْتَ نَسِيتَ بِهَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ " .
Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, бизга Ибн Ҳайй — у ал-Ҳасан ибн Солиҳ — ривоят қилди, у Букайр ибн Омир ал-Бажалийдан, у Абдурраҳмон ибн Аби Нуъмдан, у ал-Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икки махси устига масаҳ қилди. Мен дедим: «Ё Расулуллаҳ, унутдингизми?» У зот деди: «Йўқ, сен унутдинг. Роббим азза ва жалла менга шундай буюрди.»