حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الأَحْوَصِ، عَنْ أُمِّهِ، قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي الْجَمْرَةَ مِنْ بَطْنِ الْوَادِي وَهُوَ رَاكِبٌ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ وَرَجُلٌ مِنْ خَلْفِهِ يَسْتُرُهُ فَسَأَلْتُ عَنِ الرَّجُلِ فَقَالُوا الْفَضْلُ بْنُ الْعَبَّاسِ وَازْدَحَمَ النَّاسُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَيُّهَا النَّاسُ لاَ يَقْتُلْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا وَإِذَا رَمَيْتُمُ الْجَمْرَةَ فَارْمُوا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ " .
Бизга Иброҳим ибн Маҳдий ривоят қилди, менга Али ибн Мушир Язид ибн Абу Зиёддан ривоят қилди, бизга Сулаймон ибн Амр ибн Аҳвас ўз онасидан хабар бердики, у деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни водийнинг ичидан Жамрага тош отаётганини, у уловда ўтириб ҳар бир тош билан такбир айтаётганини кўрдим. Унинг ортида бир киши уни тўсиб турарди. Мен у киши ҳақида сўрадим, улар: «У Фазл ибн Аббосдир», дедилар. Одамлар сиқилиб кетишди, шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Эй одамлар, бирингиз бирингизни ўлдирманг. Жамрага тош отганингизда, балиқ тилидек (кичик) тошлар билан отинг».
حَدَّثَنَا أَبُو ثَوْرٍ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ وَوَهْبُ بْنُ بَيَانٍ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الأَحْوَصِ، عَنْ أُمِّهِ، قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ رَاكِبًا وَرَأَيْتُ بَيْنَ أَصَابِعِهِ حَجَرًا فَرَمَى وَرَمَى النَّاسُ .
Бизга Абу Савр Иброҳим ибн Холид ва Ваҳб ибн Баён иккаласи ривоят қилиб дедилар: Бизга Абийда Язид ибн Абу Зиёддан, у Сулаймон ибн Амр ибн Аҳвасдан, у ўз онасидан ривоят қилдики, у деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни Жамратул-Ақаба ёнида уловда кўрдим, ва унинг бармоқлари орасида тош кўрдим, у отди, одамлар ҳам отдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، بِإِسْنَادِهِ فِي مِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ زَادَ وَلَمْ يَقُمْ عِنْدَهَا .
Бизга Муҳаммад ибн Алў ривоят қилди, бизга Ибн Идрис ривоят қилди, бизга Язид ибн Абу Зиёд ўз исноди билан шу ҳадис каби ривоят қилди. У қўшимча қилди: «Ва у унинг ёнида тўхтаб турмади».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَأْتِي الْجِمَارَ فِي الأَيَّامِ الثَّلاَثَةِ بَعْدَ يَوْمِ النَّحْرِ مَاشِيًا ذَاهِبًا وَرَاجِعًا وَيُخْبِرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Бизга Қаънабий ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ — яъни Ибн Умар — Нофеъдан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, у наҳр (қурбонлик) кунидан кейинги уч кун ичида Жамраларга пиёда бориб-келар эди ва Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам шундай қилганини хабар берарди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ يَقُولُ " لِتَأْخُذُوا مَنَاسِكَكُمْ فَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي لاَ أَحُجُّ بَعْدَ حَجَّتِي هَذِهِ " .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саъийд Ибн Журайждан ривоят қилди, менга Абуз-Зубайр хабар бердики, мен Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деяётганини эшитдим: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни наҳр куни улови устида тош отаётганини кўрдим, у шундай дерди: «Ибодат амалларингизни мендан олинг, чунки мен билмасман, бу ҳажимдан кейин яна ҳаж қиларманми йўқми».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ ضُحًى فَأَمَّا بَعْدَ ذَلِكَ فَبَعْدَ زَوَالِ الشَّمْسِ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саъийд Ибн Журайждан ривоят қилди, деди: Менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деяётганини эшитди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни наҳр куни чошт вақтида улови устида тош отаётганини кўрдим. Бундан кейин эса қуёш оғганидан сўнг (отарди).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ وَبَرَةَ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ مَتَى أَرْمِي الْجِمَارَ قَالَ إِذَا رَمَى إِمَامُكَ فَارْمِ . فَأَعَدْتُ عَلَيْهِ الْمَسْأَلَةَ فَقَالَ كُنَّا نَتَحَيَّنُ زَوَالَ الشَّمْسِ فَإِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ رَمَيْنَا .
Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад Зуҳрий ривоят қилди, бизга Суфён Мисъардан, у Вабарадан ривоят қилиб, деди: Мен Ибн Умардан: «Жамраларга қачон тош отаман?» деб сўрадим. У деди: «Имоминг отганида, сен ҳам от». Мен саволни унга такрорладим. У деди: «Биз қуёшнинг оғишини кутардик, қуёш оғганда тош отардик».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ آخِرِ يَوْمِهِ حِينَ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مِنًى فَمَكَثَ بِهَا لَيَالِيَ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ يَرْمِي الْجَمْرَةَ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ كُلَّ جَمْرَةٍ بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ وَيَقِفُ عِنْدَ الأُولَى وَالثَّانِيَةِ فَيُطِيلُ الْقِيَامَ وَيَتَضَرَّعُ وَيَرْمِي الثَّالِثَةَ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا .
Бизга Али ибн Баҳр ва Абдуллаҳ ибн Саъийд — маъно бир — иккаласи ривоят қилиб дедилар: Бизга Абу Холид Аҳмар Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Абдураҳмон ибн Қосимдан, у отасидан, у Оишадан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам кунининг охирида, пешин намозини ўқиганида, ифоза тавофини қилди, кейин Минога қайтди ва ташриқ кунларининг кечаларида у ерда турди. Қуёш оғганда ҳар бир Жамрага етти тошдан тош отар, ҳар бир тош билан такбир айтар, биринчи ва иккинчи Жамра ёнида тўхтаб, қиёмни узайтириб, тазарру қилар, учинчисига тош отиб, унинг ёнида тўхтамас эди.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ لَمَّا انْتَهَى إِلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى جَعَلَ الْبَيْتَ عَنْ يَسَارِهِ وَمِنًى عَنْ يَمِينِهِ وَرَمَى الْجَمْرَةَ بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ وَقَالَ هَكَذَا رَمَى الَّذِي أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ .
Бизга Ҳафс ибн Умар ва Муслим ибн Иброҳим — маъно бир — иккаласи ривоят қилиб дедилар: Бизга Шуъба Ҳакамдан, у Иброҳимдан, у Абдураҳмон ибн Язиддан, у Ибн Масъуддан ривоят қилдики, у деди: У Жамратул-Куброга етиб борганида, Байтни чап томонига, Минони ўнг томонига олиб, Жамрага етти тош отди ва деди: «Ўзига Бақара сураси нозил қилинган зот шундай тош отган».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الْبَدَّاحِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ لِرِعَاءِ الإِبِلِ فِي الْبَيْتُوتَةِ يَرْمُونَ يَوْمَ النَّحْرِ ثُمَّ يَرْمُونَ الْغَدَ وَمِنْ بَعْدِ الْغَدِ بِيَوْمَيْنِ وَيَرْمُونَ يَوْمَ النَّفْرِ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Қаънабий Моликдан ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибнус-Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Молик Абдуллаҳ ибн Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазмдан, у отасидан, у Абул-Баддоҳ ибн Осимдан, у отасидан хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам туя чўпонларига (Минода) тунамасликка рухсат берди: улар наҳр куни тош отиб, кейин эртаси кун ва ундан кейинги кун икки кун (тошини) отиб, сўнг нафр (қайтиш) куни тош отадилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدِ، ابْنَىْ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِمَا، عَنْ أَبِي الْبَدَّاحِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ لِلرِّعَاءِ أَنْ يَرْمُوا يَوْمًا وَيَدَعُوا يَوْمًا .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Суфён Абу Бакрнинг икки ўғли Абдуллаҳ ва Муҳаммаддан, улар оталаридан, у Абул-Баддоҳ ибн Адийдан, у отасидан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам чўпонларга бир кун тош отиб, бир кун тарк қилишларига рухсат берди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مِجْلَزٍ، يَقُولُ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ شَىْءٍ، مِنْ أَمْرِ الْجِمَارِ فَقَالَ مَا أَدْرِي أَرَمَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسِتٍّ أَوْ بِسَبْعٍ .
Бизга Абдураҳмон ибн Муборак ривоят қилди, бизга Холид ибн Ҳорис ривоят қилди, бизга Шуъба Қатодадан ривоят қилди, деди: Мен Абу Мижлазни шундай деяётганини эшитдим: Мен Ибн Аббосдан Жамралар ишидан бирор нарса ҳақида сўрадим, у деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга олти тош отганми ё етти тош, билмасман».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَمَى أَحَدُكُمْ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَدْ حَلَّ لَهُ كُلُّ شَىْءٍ إِلاَّ النِّسَاءَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حَدِيثٌ ضَعِيفٌ الْحَجَّاجُ لَمْ يَرَ الزُّهْرِيَّ وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْهُ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абдулвоҳид ибн Зиёд ривоят қилди, бизга Ҳажжож Зуҳрийдан, у Амра бинти Абдураҳмондан, у Оишадан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Бирингиз Жамратул-Ақабага тош отса, аёллардан бошқа ҳар бир нарса унга ҳалол бўлади». Абу Довуд деди: Бу заиф ҳадисдир, Ҳажжож Зуҳрийни кўрмаган ва ундан эшитмаган.