حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اسْتَفْتَحَ الصَّلاَةَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَبَعْدَ مَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ - وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ . وَأَكْثَرُ مَا كَانَ يَقُولُ وَبَعْدَ مَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ - وَلاَ يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Суфён Зуҳрийдан, у Солимъдан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намозни бошлаганларида қўлларини елкаларига тўғрилаб кўтарар, рукуъ қилмоқчи бўлганларида ва бошларини рукуъдан кўтарганларидан кейин ҳам (шундай қилардилар). Суфён бир марта: «Ва бошларини кўтарганларида» деди. Кўпинча эса: «Ва бошларини рукуъдан кўтарганларидан кейин» дерди. Икки сажда орасида эса кўтармас эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، حَدَّثَنَا الزُّبَيْدِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى تَكُونَا حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ كَبَّرَ وَهُمَا كَذَلِكَ فَيَرْكَعُ ثُمَّ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْفَعَ صُلْبَهُ رَفَعَهُمَا حَتَّى تَكُونَا حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ وَلاَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي السُّجُودِ وَيَرْفَعُهُمَا فِي كُلِّ تَكْبِيرَةٍ يُكَبِّرُهَا قَبْلَ الرُّكُوعِ حَتَّى تَنْقَضِيَ صَلاَتُهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусаффа ал-Ҳимсий ривоят қилди, бизга Бақийя ривоят қилди, бизга Зубайдий Зуҳрийдан, у Солимъдан, у Абдуллаҳ ибн Умаръдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намозга турганларида қўлларини елкаларига тўғрилашгунча кўтарар, кейин қўллари шу ҳолатда такбир айтиб, рукуъ қилар эдилар. Сўнгра белини кўтармоқчи бўлганларида қўлларини елкаларига тўғрилашгунча кўтариб, кейин «Самиъаллаҳу лиман ҳамидаҳ» дердилар. Саждада эса қўлларини кўтармас, балки рукуъдан олдин айтадиган ҳар бир такбирда намозлари тамом бўлгунча кўтарардилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ الْجُشَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ كُنْتُ غُلاَمًا لاَ أَعْقِلُ صَلاَةَ أَبِي قَالَ فَحَدَّثَنِي وَائِلُ بْنُ عَلْقَمَةَ عَنْ أَبِي وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَانَ إِذَا كَبَّرَ رَفَعَ يَدَيْهِ - قَالَ - ثُمَّ الْتَحَفَ ثُمَّ أَخَذَ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ وَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي ثَوْبِهِ قَالَ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ أَخْرَجَ يَدَيْهِ ثُمَّ رَفَعَهُمَا وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَ يَدَيْهِ ثُمَّ سَجَدَ وَوَضَعَ وَجْهَهُ بَيْنَ كَفَّيْهِ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ أَيْضًا رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ . قَالَ مُحَمَّدٌ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلْحَسَنِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ فَقَالَ هِيَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَهُ مَنْ فَعَلَهُ وَتَرَكَهُ مَنْ تَرَكَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هَمَّامٌ عَنِ ابْنِ جُحَادَةَ لَمْ يَذْكُرِ الرَّفْعَ مَعَ الرَّفْعِ مِنَ السُّجُودِ .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Умар ибн Майсара ал-Жушамий ривоят қилди, бизга Абдулворис ибн Саъийд ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жуҳода ривоят қилди, менга Абдулжаббор ибн Воил ибн Ҳужр ривоят қилди. У деди: Мен бола эдим, отамнинг намозини англамасдим. Сўнгра менга Воил ибн Алқама Абу Воил ибн Ҳужръдан ривоят қилди. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан намоз ўқидим. У зот такбир айтганларида қўлларини кўтарар эдилар — деди — кейин (кийимга) ўралиб, ўнг қўли билан чап қўлини ушлар ва қўлларини кийими ичига киритар эдилар. Деди: Рукуъ қилмоқчи бўлганларида қўлларини чиқариб, кейин кўтарардилар. Бошларини рукуъдан кўтармоқчи бўлганларида қўлларини кўтарар, кейин сажда қилиб, юзларини икки кафти орасига қўярдилар. Бошларини саждадан кўтарганларида ҳам қўлларини кўтарардилар — намозларидан бўшагунча. Муҳаммад деди: Мен буни Ҳасан ибн Абил-Ҳасанга айтдим, у: «Бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозидир, қилган киши қилди, тарк этган киши тарк этди» деди. Абу Довуд деди: Бу ҳадисни Ҳаммом ибн Жуҳодаъдан ривоят қилди, саждадан кўтарилишдаги кўтаришни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ النَّخَعِيِّ، عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَبْصَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى كَانَتَا بِحِيَالِ مَنْكِبَيْهِ وَحَاذَى بِإِبْهَامَيْهِ أُذُنَيْهِ ثُمَّ كَبَّرَ .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Абдурроҳим ибн Сулаймон ал-Ҳасан ибн Убайдуллаҳ ан-Нахаъийдан, у Абдулжаббор ибн Воилъдан, у отасидан ривоят қилди: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни намозга турганларида қўлларини елкалари рўпарасига келгунча кўтариб, икки бош бармоқларини қулоғига тўғрилаб, кейин такбир айтганларини кўрди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ وَائِلٍ، حَدَّثَنِي أَهْلُ، بَيْتِي عَنْ أَبِي أَنَّهُ، حَدَّثَهُمْ أَنَّهُ، رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْفَعُ يَدَيْهِ مَعَ التَّكْبِيرَةِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Язид — яъни ибн Зурайъ — ривоят қилди, бизга ал-Масъудий ривоят қилди, менга Абдулжаббор ибн Воил ривоят қилди, менга уй аҳлим отамдан ривоят қилди: У уларга отасининг уларга ривоят қилганини айтди — у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг такбир билан бирга қўлларини кўтарганларини кўрган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ قُلْتُ لأَنْظُرَنَّ إِلَى صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ يُصَلِّي قَالَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَكَبَّرَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى حَاذَتَا أُذُنَيْهِ ثُمَّ أَخَذَ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ رَفَعَهُمَا مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَهُمَا مِثْلَ ذَلِكَ فَلَمَّا سَجَدَ وَضَعَ رَأْسَهُ بِذَلِكَ الْمَنْزِلِ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ ثُمَّ جَلَسَ فَافْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَوَضَعَ يَدَهُ الْيُسْرَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُسْرَى وَحَدَّ مِرْفَقَهُ الأَيْمَنَ عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى وَقَبَضَ ثِنْتَيْنِ وَحَلَّقَ حَلْقَةً وَرَأَيْتُهُ يَقُولُ هَكَذَا . وَحَلَّقَ بِشْرٌ الإِبْهَامَ وَالْوُسْطَى وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Бишр ибн ал-Муфаддал Осим ибн Кулайбъдан, у отасидан, у Воил ибн Ҳужръдан ривоят қилди. У деди: Мен: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозини, қандай намоз ўқишларини албатта кўраман» дедим. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам туриб, қиблага юзландилар ва такбир айтиб, қўлларини қулоқларига тўғрилашгунча кўтардилар. Сўнгра ўнг қўли билан чап қўлини ушладилар. Рукуъ қилмоқчи бўлганларида ҳам қўлларини худди шундай кўтардилар, кейин қўлларини тиззаларига қўйдилар. Бошларини рукуъдан кўтарганларида ҳам худди шундай кўтардилар. Сажда қилганларида бошларини икки қўли орасидаги ўша жойга қўйдилар. Сўнгра ўтириб, чап оёғини ёзиб, чап қўлини чап сонининг устига қўйдилар, ўнг тирсагини ўнг сони устига тутиб, икки бармоқни юмдилар ва ҳалқа қилдилар. Мен у зотнинг шундай қилганларини кўрдим. Бишр бош бармоқ билан ўрта бармоқни ҳалқа қилиб, кўрсаткич бармоқ билан ишора қилди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ قَالَ فِيهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى ظَهْرِ كَفِّهِ الْيُسْرَى وَالرُّسْغِ وَالسَّاعِدِ وَقَالَ فِيهِ ثُمَّ جِئْتُ بَعْدَ ذَلِكَ فِي زَمَانٍ فِيهِ بَرْدٌ شَدِيدٌ فَرَأَيْتُ النَّاسَ عَلَيْهِمْ جُلُّ الثِّيَابِ تَحَرَّكُ أَيْدِيهِمْ تَحْتَ الثِّيَابِ .
Бизга Ҳасан ибн Алий ривоят қилди, бизга Абул-Валид ривоят қилди, бизга Зоида Осим ибн Кулайбъдан, унинг исноди ва маъноси билан ривоят қилди. Унда деди: Сўнгра ўнг қўлини чап кафтининг усти, билак ва билакузук устига қўйди. Ва унда деди: Сўнгра мен шундан кейин қаттиқ совуқ бўлган замонда келдим, одамлар устларида кўп кийим кийган ҳолда, қўллари кийимлар остида ҳаракатланаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ الصَّلاَةَ رَفَعَ يَدَيْهِ حِيَالَ أُذُنَيْهِ - قَالَ - ثُمَّ أَتَيْتُهُمْ فَرَأَيْتُهُمْ يَرْفَعُونَ أَيْدِيَهُمْ إِلَى صُدُورِهُمْ فِي افْتِتَاحِ الصَّلاَةِ وَعَلَيْهِمْ بَرَانِسُ وَأَكْسِيَةٌ .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Шарик Осим ибн Кулайбъдан, у отасидан, у Воил ибн Ҳужръдан ривоят қилди. У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозни бошлаганларида қўлларини қулоқлари рўпарасига кўтарганларини кўрдим — деди — кейин мен уларнинг олдига келдим, уларнинг намозни бошлашда устларида бош кийимли тўнлар ва абоалар бўлган ҳолда қўлларини кўкракларига кўтараётганларини кўрдим.