Йўлтўсарлик ҳақида

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ قَوْمًا، مِنْ عُكْلٍ - أَوْ قَالَ مِنْ عُرَيْنَةَ - قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَأَمَرَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلِقَاحٍ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَشْرَبُوا مِنْ أَبْوَالِهَا وَأَلْبَانِهَا فَانْطَلَقُوا فَلَمَّا صَحُّوا قَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَاقُوا النَّعَمَ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَبَرُهُمْ مِنْ أَوَّلِ النَّهَارِ فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي آثَارِهِمْ فَمَا ارْتَفَعَ النَّهَارُ حَتَّى جِيءَ بِهِمْ فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ وَسُمِّرَ أَعْيُنُهُمْ وَأُلْقُوا فِي الْحَرَّةِ يَسْتَسْقُونَ فَلاَ يُسْقَوْنَ ‏.‏ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ فَهَؤُلاَءِ قَوْمٌ سَرَقُوا وَقَتَلُوا وَكَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَحَارَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏.‏

Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Ҳаммод Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилдики, Укл қабиласидан — ёки Урайна қабиласидан деди — бир қавм Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига келди ва Мадинанинг ҳавоси уларга ёқмади (касал бўлиб қолдилар). Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга соғин туяларни беришни буюрди ва уларнинг сийдикларидан ва сутларидан ичишларини буюрди. Улар кетдилар ва соғайгач, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг чўпонини ўлдириб, туяларни ҳайдаб кетдилар. Уларнинг хабари куннинг бошида Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга етди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларнинг изидан одам юборди ва кун кўтарилмасдан улар келтирилди. У киши улар ҳақида буйруқ берди, шунда уларнинг қўл-оёқлари кесилди, кўзларига (қиздирилган темир) босилди ва улар Ҳаррага (тошли ерга) ташланди, сув сўрардилар, лекин уларга сув берилмасди. Абу Қилоба деди: Булар ўғирлик қилган, одам ўлдирган, иймонларидан кейин кофир бўлган ва Аллаҳ ҳамда Унинг Расули билан уруш қилган қавм эдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ فَأَمَرَ بِمَسَامِيرَ فَأُحْمِيَتْ فَكَحَلَهُمْ وَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَمَا حَسَمَهُمْ ‏.‏

Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Вуҳайб Айюбдан, унинг исноди билан ушбу ҳадисни ривоят қилди. У бунда деди: У михларни буюрди, улар қиздирилди ва уларнинг кўзларига босилди, қўл-оёқларини кесди ва уларни (қон тўхтатувчи восита билан) даволамади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ، قَالَ أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي كَثِيرٍ - عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي طَلَبِهِمْ قَافَةً فَأُتِيَ بِهِمْ ‏.‏ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي ذَلِكَ ‏{‏ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَسَادًا ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибнус-Саббоҳ ибн Суфён ривоят қилди, у деди: Бизга хабар берилди (ҳ). Ва бизга Амр ибн Усмон ривоят қилди, бизга Валиду Авзоийдан, у Яҳёдан — яъни Ибн Абу Касирни назарда тутади — у Абу Қилобадан, у Анас ибн Моликдан ушбу ҳадисни ривоят қилди. У бунда деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни излаш учун из топувчиларни юборди ва улар келтирилди. У деди: Шунда Аллаҳ табарака ва таоло бу ҳақда нозил қилди: «Аллаҳ ва Унинг Расули билан уруш қиладиган ҳамда ерда фасод чиқаришга уринадиганларнинг жазоси...» оятини.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ، وَقَتَادَةُ، وَحُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَنَسٌ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمْ يَكْدِمُ الأَرْضَ بِفِيهِ عَطَشًا حَتَّى مَاتُوا ‏.‏

Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди, бизга Собит, Қатода ва Ҳумайд Анас ибн Моликдан хабар бердилар, у ушбу ҳадисни зикр қилди. Анас деди: Мен улардан бирини чанқоқдан ерни оғзи билан кемираётганини кўрдим, то улар ўлдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَهُ زَادَ ثُمَّ نَهَى عَنِ الْمُثْلَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خِلاَفٍ ‏.‏ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ وَسَلاَّمِ بْنِ مِسْكِينٍ عَنْ ثَابِتٍ جَمِيعًا عَنْ أَنَسٍ لَمْ يَذْكُرَا مِنْ خِلاَفٍ ‏.‏ وَلَمْ أَجِدْ فِي حَدِيثِ أَحَدٍ قَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ مِنْ خِلاَفٍ ‏.‏ إِلاَّ فِي حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий Ҳишомдан, у Қатодадан, у Анас ибн Моликдан ушбу ҳадисни шунга ўхшаш ривоят қилди. У қўшимча қилди: Сўнг у (қўл-оёқни) бичиш (аъзони кесиб азоблаш)дан қайтарди ва қарама-қарши (қўл-оёқ)ни кесишни зикр қилмади. Уни Шуъба Қатодадан ва Салломл ибн Мискийн Собитдан, иккови Анасдан ривоят қилдилар, улар қарама-қарши (кесиш)ни зикр қилмадилар. Мен ҳеч кимнинг ҳадисида уларнинг қўл-оёқларини қарама-қарши кесганини топмадим, фақат Ҳаммод ибн Салама ҳадисидан бошқа.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، - قَالَ أَحْمَدُ هُوَ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ نَاسًا أَغَارُوا عَلَى إِبِلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَاقُوهَا وَارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ وَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤْمِنًا فَبَعَثَ فِي آثَارِهِمْ فَأُخِذُوا فَقَطَعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ ‏.‏ قَالَ وَنَزَلَتْ فِيهِمْ آيَةُ الْمُحَارَبَةِ وَهُمُ الَّذِينَ أَخْبَرَ عَنْهُمْ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ الْحَجَّاجَ حِينَ سَأَلَهُ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Амр Саид ибн Абу Ҳилоллдан, у Абуз-Зиноддан, у Абдуллаҳ ибн Убайдуллаҳдан хабар берди — Аҳмад деди: У яъни Абдуллаҳ ибн Убайдуллаҳ ибн Умар ибнул-Хаттобни назарда тутади — у Ибн Умардан ривоят қилдики, баъзи одамлар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг туяларига ҳужум қилиб, уларни ҳайдаб кетдилар, Исломдан муртад бўлдилар ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг мўмин чўпонини ўлдирдилар. У киши уларнинг изидан одам юборди, улар ушланди ва у уларнинг қўл-оёқларини кесди ва кўзларига (темир) босди. У деди: Улар ҳақида муҳораба (уруш) ояти нозил бўлди, улар Анас ибн Молик Ҳажжожга, у сўраганда хабар берган ўша кишилардир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْعَجْلاَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا قَطَعَ الَّذِينَ سَرَقُوا لِقَاحَهُ وَسَمَلَ أَعْيُنَهُمْ بِالنَّارِ عَاتَبَهُ اللَّهُ تَعَالَى فِي ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Амр ибнус-Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Лайс ибн Саъд Муҳаммад ибнул-Ажлолдан, у Абуз-Зиноддан хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг соғин туяларини ўғирлаганларнинг (қўл-оёқларини) кесиб, кўзларига олов билан босганида, Аллаҳ таоло бу ҳақда у кишини койиди ва Аллаҳ таоло нозил қилди: «Аллаҳ ва Унинг Расули билан уруш қиладиган ҳамда ерда фасод чиқаришга уринадиганларнинг жазоси — ўлдирилишлари ёки дорга осилишларидир...» оятини.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ كَانَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تَنْزِلَ الْحُدُودُ يَعْنِي حَدِيثَ أَنَسٍ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Касир ривоят қилди, у деди: Бизга хабар берилди (ҳ). Ва бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммомл Қатодадан, у Муҳаммад ибн Сийрийндан ривоят қилди. У деди: Бу ҳадлар (жазо қонунлари) нозил бўлишидан олдин эди — яъни Анас ҳадисини назарда тутади.