حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ الْكَدِيدَ أَفْطَرَ، فَأَفْطَرَ النَّاسُ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَالْكَدِيدُ مَاءٌ بَيْنَ عُسْفَانَ وَقُدَيْدٍ.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Ibn Shihobdan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Ramazonda Makkaga chiqdi, ro'za tutdi, hatto Kadidga yetganida og'iz ochdi, odamlar ham og'iz ochdi. Abu Abdulloh (Buxoriy) dedi: Kadid — Usfon bilan Qudayd orasidagi bir suv (joyi)dir.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، أَنَّ إِسْمَاعِيلَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فِي يَوْمٍ حَارٍّ حَتَّى يَضَعَ الرَّجُلُ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ مِنْ شِدَّةِ الْحَرِّ، وَمَا فِينَا صَائِمٌ إِلاَّ مَا كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَابْنِ رَوَاحَةَ.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Yahyo ibn Hamza bizga aytdi, Abdurrahmon ibn Yazid ibn Jobirdan: Ismoil ibn Ubaydulloh unga aytdi, Ummud-Dardodan, u Abud-Dardo roziyallahu anhudan: U dedi: Biz Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan ba'zi safarlarida — issiq kunda, hatto issiqning qattiqligidan kishi qo'lini boshiga qo'ydigan (darajada) — chiqdik. Bizda Nabiy sollallahu alayhi vasallam va Ibn Ravohadan boshqa ro'zador yo'q edi.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، فَرَأَى زِحَامًا، وَرَجُلاً قَدْ ظُلِّلَ عَلَيْهِ، فَقَالَ " مَا هَذَا ". فَقَالُوا صَائِمٌ. فَقَالَ " لَيْسَ مِنَ الْبِرِّ الصَّوْمُ فِي السَّفَرِ ".
Odam bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi: Muhammad ibn Abdurrahmon Ansoriy bizga aytdi: U dedi: Men Muhammad ibn Amr ibn Hasan ibn Alidan (eshitdi), u Jobir ibn Abdulloh roziyallahu anhumdan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bir safarda edi, u zot bir tiqilinch (olomon)ni va ustiga soya qilingan (soyalab turilgan) bir kishini ko'rdi. U zot: «Bu nima?» dedilar. Ular: ‹Ro'zador› dedi. U zot: «Safarda ro'za tutish yaxshilikdan emas» dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَعِبِ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ، وَلاَ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ.
Abdulloh ibn Maslama bizga aytdi, Molikdan, u Humayd Tavildan, u Anas ibn Molikdan: U dedi: Biz Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan safar qilar edik, ro'zador og'iz ochuvchini ayblamas, og'iz ochuvchi ro'zadorni ayblamas edi.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ، فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ، ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَرَفَعَهُ إِلَى يَدَيْهِ لِيُرِيَهُ النَّاسَ فَأَفْطَرَ، حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ قَدْ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَفْطَرَ، فَمَنْ شَاءَ صَامَ، وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ.
Muso ibn Ismoil bizga aytdi: Abu Avona bizga aytdi, Mansurdan, u Mujohiddan, u Tovusdan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Madinadan Makkaga chiqdi, ro'za tutdi, hatto Usfonga yetganida, suv so'rab, uni odamlarga ko'rsatish uchun ikki qo'liga ko'tardi va og'iz ochdi, hatto Makkaga keldi. Bu Ramazonda (bo'lgan) edi. Ibn Abbos: ‹Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ro'za (ham) tutdi va og'iz (ham) ochdi, kim xohlasa, ro'za tutsin, kim xohlasa, og'iz ochsin› der edi.
حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَرَأَ فِدْيَةٌ طَعَامُ مَسَاكِينَ. قَالَ هِيَ مَنْسُوخَةٌ.
Ayyosh bizga aytdi: Abdul-A'lo bizga aytdi: Ubaydulloh bizga aytdi, Nofi'dan, u Ibn Umar roziyallahu anhumadan: U: ‹‹Fidya — miskinlar(ni) taomlantirish›› deb o'qidi (qiroat qildi). U: ‹U (oyat) mansuxdir (hukmi bekor qilingan)› dedi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تَقُولُ كَانَ يَكُونُ عَلَىَّ الصَّوْمُ مِنْ رَمَضَانَ، فَمَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَقْضِيَ إِلاَّ فِي شَعْبَانَ. قَالَ يَحْيَى الشُّغْلُ مِنَ النَّبِيِّ أَوْ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Ahmad ibn Yunus bizga aytdi: Zuhayr bizga aytdi: Yahyo bizga aytdi, Abu Salamadan: U dedi: Men Oisha roziyallahu anhoni shunday deganini eshitdi: Mening zimmamda Ramazondan (qoldi) ro'za bo'lar edi, men uni faqat Sha'bonda qazo qila olar edim. Yahyo dedi: (Buning sababi) Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan — yoki: Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan — band(mashg'ul)lik (edi).
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدٌ، عَنْ عِيَاضٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلَيْسَ إِذَا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ، وَلَمْ تَصُمْ فَذَلِكَ نُقْصَانُ دِينِهَا ".
Ibn Abu Maryam bizga aytdi: Muhammad ibn Ja'far bizga aytdi: U dedi: Zayd menga aytdi, Iyozdan, u Abu Sa'id roziyallahu anhudan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «(Ayol) hayzli bo'lsa, namoz o'qimaydi va ro'za tutmaydi-ku? Mana shu uning Diyni(dindorligi)ning noqisligi(kamligi)dir» dedilar.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرٍ، حَدَّثَهُ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ ". تَابَعَهُ ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرٍو. وَرَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنِ ابْنِ أَبِي جَعْفَرٍ.
Muhammad ibn Xolid bizga aytdi: Muhammad ibn Muso ibn A'yan bizga aytdi: Otam bizga aytdi, Amr ibn Horisdan, u Ubaydulloh ibn Abu Ja'fardan: Muhammad ibn Ja'far unga aytdi, Urvadan, u Oisha roziyallahu anhodan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Kim — zimmasida ro'za (qarzi) bo'lgan holda — vafot etsa, uning valisi (yaqini) u nomidan ro'za tutsin» dedilar. Unga Ibn Vahb Amrdan (rivoyat qilib) mutobaat qildi. Buni Yahyo ibn Ayyub Ibn Abu Ja'fardan rivoyat qildi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ، وَعَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ، أَفَأَقْضِيهِ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ ـ قَالَ ـ فَدَيْنُ اللَّهِ أَحَقُّ أَنْ يُقْضَى ". قَالَ سُلَيْمَانُ فَقَالَ الْحَكَمُ وَسَلَمَةُ، وَنَحْنُ جَمِيعًا جُلُوسٌ حِينَ حَدَّثَ مُسْلِمٌ بِهَذَا الْحَدِيثِ ـ قَالاَ ـ سَمِعْنَا مُجَاهِدًا يَذْكُرُ هَذَا عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ. وَيُذْكَرُ عَنْ أَبِي خَالِدٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْحَكَمِ، وَمُسْلِمٍ الْبَطِينِ، وَسَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَعَطَاءٍ، وَمُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَتِ امْرَأَةٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُخْتِي مَاتَتْ. وَقَالَ يَحْيَى وَأَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتِ امْرَأَةٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتِ امْرَأَةٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا صَوْمُ نَذْرٍ. وَقَالَ أَبُو حَرِيزٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتِ امْرَأَةٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَاتَتْ أُمِّي وَعَلَيْهَا صَوْمُ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا.
Muhammad ibn Abdurrahim bizga aytdi: Muoviya ibn Amr bizga aytdi: Zoida bizga aytdi, A'mashdan, u Muslim Batindan, u Sa'id ibn Jubayrdan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: U dedi: Bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamga kelib: ‹Yo Rasulullah, onam vafot etdi, uning zimmasida bir oy ro'za (qarzi) bor edi, men uni u nomidan qazo qilaymi?› dedi. U zot: «Ha» dedilar va: «Allahning qarzi ado qilinishga haqliroqdir» dedilar. Sulaymon dedi: Hakam va Salama — Muslim bu hadisni aytgan paytda biz birga o'tirgan edik — dedi: ‹Biz Mujohidni buni Ibn Abbosdan zikr qilayotganini eshitdi›. Abu Xoliddan zikr qilinadi: A'mash bizga aytdi, Hakam, Muslim Batin va Salama ibn Kuhayldan, ular Sa'id ibn Jubayr, Ato va Mujohiddan, ular Ibn Abbosdan: ‹Bir ayol Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: ‹Singlim vafot etdi›› dedi. Yahyo va Abu Muoviya: A'mash bizga aytdi, Muslimdan, u Sa'iddan, u Ibn Abbosdan: ‹Bir ayol Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: ‹Onam vafot etdi›› dedi. Ubaydulloh Zayd ibn Abu Unaysadan, u Hakamdan, u Sa'id ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan: ‹Bir ayol Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: ‹Onam vafot etdi, uning zimmasida nazr ro'zasi bor edi›› dedi. Abu Hariz dedi: Ikrima bizga aytdi, Ibn Abbosdan: ‹Bir ayol Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: ‹Onam vafot etdi, uning zimmasida o'n besh kun ro'za (qarzi) bor edi›› dedi.
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ عَاصِمَ بْنَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ مِنْ هَا هُنَا، وَأَدْبَرَ النَّهَارُ مِنْ هَا هُنَا، وَغَرَبَتِ الشَّمْسُ، فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ".
Humaydiy bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi: Hishom ibn Urva bizga aytdi: U dedi: Men otamni shunday deganini eshitdi: Men Osim ibn Umar ibn Xattobni eshitdi, otasi roziyallahu anhudan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Tun shu tomondan kelsa (kirsa), kunduz shu tomonga ketsa (chiqsa) va quyosh botsa, ro'zador og'iz ochdi (ro'za vaqti tugadi)» dedilar.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، وَهُوَ صَائِمٌ، فَلَمَّا غَرَبَتِ الشَّمْسُ قَالَ لِبَعْضِ الْقَوْمِ " يَا فُلاَنُ قُمْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَوْ أَمْسَيْتَ. قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَوْ أَمْسَيْتَ. قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". قَالَ إِنَّ عَلَيْكَ نَهَارًا. قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". فَنَزَلَ فَجَدَحَ لَهُمْ، فَشَرِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " إِذَا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا، فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ".
Ishoq Vositiy bizga aytdi: Xolid bizga aytdi, Shayboniydan, u Abdulloh ibn Abu Avfo roziyallahu anhudan: U dedi: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan safarda edik, u zot ro'zador edi. Quyosh botganida, u zot qavmdan biriga: «Ey falonchi, tur, bizga (ichimlik) qorishtirib ber» dedilar. U: ‹Yo Rasulullah, kech kirsa (kutsangiz)...› dedi. U zot: «Tush, bizga qorishtirib ber» dedilar. U: ‹Yo Rasulullah, kech kirsa...› dedi. U zot: «Tush, bizga qorishtirib ber» dedilar. U: ‹Senning ustingda kunduz bor (hali kun)› dedi. U zot: «Tush, bizga qorishtirib ber» dedilar. U tushdi, ularga qorishtirdi, Nabiy sollallahu alayhi vasallam ichdi, so'ng: «Tun shu tomondan keldi deb ko'rsangiz, ro'zador og'iz ochdi» dedilar.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ صَائِمٌ، فَلَمَّا غَرَبَتِ الشَّمْسُ قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَوْ أَمْسَيْتَ. قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ عَلَيْكَ نَهَارًا. قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لَنَا ". فَنَزَلَ، فَجَدَحَ، ثُمَّ قَالَ " إِذَا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ". وَأَشَارَ بِإِصْبَعِهِ قِبَلَ الْمَشْرِقِ.
Musaddad bizga aytdi: Abdulvohid bizga aytdi: Shayboniy bizga aytdi: U dedi: Men Abdulloh ibn Abu Avfo roziyallahu anhuni shunday deganini eshitdi: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan yurar edik, u zot ro'zador edi. Quyosh botganida, u zot: «Tush, bizga qorishtirib ber» dedilar. U: ‹Yo Rasulullah, kech kirsa (kutsangiz)...› dedi. U zot: «Tush, bizga qorishtirib ber» dedilar. U: ‹Yo Rasulullah, senning ustingda kunduz bor› dedi. U zot: «Tush, bizga qorishtirib ber» dedilar. U tushdi, qorishtirdi, so'ng u zot: «Tunni shu tomondan keldi deb ko'rsangiz, ro'zador og'iz ochdi» dedilar va barmog'i bilan sharq tomonga ishora qildilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَ ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Abu Hozimdan, u Sahl ibn Sa'ddan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Odamlar — og'iz ochishni tezlatgan muddatda — yaxshilikda davom etadi» dedilar.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، فَصَامَ حَتَّى أَمْسَى، قَالَ لِرَجُلٍ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لِي ". قَالَ لَوِ انْتَظَرْتَ حَتَّى تُمْسِيَ. قَالَ " انْزِلْ، فَاجْدَحْ لِي، إِذَا رَأَيْتَ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ".
Ahmad ibn Yunus bizga aytdi: Abu Bakr bizga aytdi, Sulaymondan, u Ibn Abu Avfo roziyallahu anhudan: U dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan safarda edim, u zot ro'za tutdi, hatto kech kirdi. U zot bir kishiga: «Tush, menga (ichimlik) qorishtirib ber» dedilar. U: ‹Kech kirguncha kutsangiz (yaxshi edi)› dedi. U zot: «Tush, menga qorishtirib ber. Tunni shu tomondan keldi deb ko'rsang, ro'zador og'iz ochdi» dedilar.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ أَفْطَرْنَا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ غَيْمٍ، ثُمَّ طَلَعَتِ الشَّمْسُ. قِيلَ لِهِشَامٍ فَأُمِرُوا بِالْقَضَاءِ قَالَ بُدٌّ مِنْ قَضَاءٍ. وَقَالَ مَعْمَرٌ سَمِعْتُ هِشَامًا لاَ أَدْرِي أَقْضَوْا أَمْ لاَ.
Abdulloh ibn Abu Shayba menga aytdi: Abu Usoma bizga aytdi, Hishom ibn Urvadan, u Fotimadan, u Asmo binti Abu Bakr roziyallahu anhumadan: U dedi: Biz Nabiy sollallahu alayhi vasallam ahdida bulutli bir kun og'iz ochdi, so'ng quyosh (yana) chiqdi. Hishomga: ‹Ular qazo (qilishga) buyurildimi?› deyildi. U: ‹Qazodan iloj yo'q (qazo lozim)› dedi. Ma'mar: ‹Men Hishomni (eshitdi): ‹Bilmayman, ular qazo qildimi yoki yo'qmi›› dedi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ ذَكْوَانَ، عَنِ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذٍ، قَالَتْ أَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ عَاشُورَاءَ إِلَى قُرَى الأَنْصَارِ " مَنْ أَصْبَحَ مُفْطِرًا فَلْيُتِمَّ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ، وَمَنْ أَصْبَحَ صَائِمًا فَلْيَصُمْ ". قَالَتْ فَكُنَّا نَصُومُهُ بَعْدُ، وَنُصَوِّمُ صِبْيَانَنَا، وَنَجْعَلُ لَهُمُ اللُّعْبَةَ مِنَ الْعِهْنِ، فَإِذَا بَكَى أَحَدُهُمْ عَلَى الطَّعَامِ أَعْطَيْنَاهُ ذَاكَ، حَتَّى يَكُونَ عِنْدَ الإِفْطَارِ.
Musaddad bizga aytdi: Bishr ibn Mufazzal bizga aytdi: Xolid ibn Zakvon bizga aytdi, Rubayyi' binti Mu'avvizdan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Oshuro tongida Ansorning qishloqlariga (xabar) yubordi: «Kim og'iz ochgan (ro'za tutmagan) holda tongga chiqgan bo'lsa, kunining qolganini to'liqlasin (ro'za tutsin), kim ro'zador holda tongga chiqgan bo'lsa, ro'za tutsin». U dedi: Biz uni shundan keyin tutar, bolalarimizni ham ro'za tuttirar edik, ularga jun(ip)dan o'yinchoq qilib berar edik. Biringizi taom (uchun) yig'lasa, unga o'sha (o'yinchoq)ni berar edik, hatto og'iz ochish (vaqti) bo'lguncha.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُوَاصِلُوا ". قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ. قَالَ " لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ، إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى، أَوْ إِنِّي أَبِيتُ أُطْعَمُ وَأُسْقَى ".
Musaddad bizga aytdi: Yahyo menga aytdi, Shu'badan: U dedi: Qatoda menga aytdi, Anas roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Visol (ro'zani og'iz ochmay ulab) tutmangiz» dedilar. Ular: ‹Sen visol tutyapsan-ku› dedi. U zot: «Men sizdan birortangizdek emasman, men taomlantirilaman va sug'orilaman — yoki: men taomlantirilgan va sug'orilgan holda tunayman» dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْوِصَالِ. قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ. قَالَ " إِنِّي لَسْتُ مِثْلَكُمْ، إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Nofi'dan, u Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam visoldan qaytardi. Ular: ‹Sen visol tutyapsan-ku› dedi. U zot: «Men sizlarga o'xshash emasman, men taomlantirilaman va sug'orilaman» dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تُوَاصِلُوا، فَأَيُّكُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوَاصِلَ فَلْيُوَاصِلْ حَتَّى السَّحَرِ ". قَالُوا فَإِنَّكَ تُوَاصِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " إِنِّي لَسْتُ كَهَيْئَتِكُمْ، إِنِّي أَبِيتُ لِي مُطْعِمٌ يُطْعِمُنِي وَسَاقٍ يَسْقِينِ ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Lays bizga aytdi: Ibnul-Hod menga aytdi, Abdulloh ibn Xabbobdan, u Abu Sa'id roziyallahu anhudan: U Nabiy sollallahu alayhi vasallamni shunday deganini eshitdi: «Visol tutmangiz. Sizdan kim visol tutishni xohlasa, sahargacha visol tutsin» dedilar. Ular: ‹Sen visol tutyapsan-ku, yo Rasulullah?› dedi. U zot: «Men sizlarning holatingizdek emasman, men — menga taomlantiruvchi taomlantirgan va sug'oruvchi sug'organ holda tunayman» dedilar.