Бозорлар ҳақида зикр қилинганлар

Savdo-sotiq kitobi · 7 ҳадис

باب مَا ذُكِرَ فِي الأَسْوَاقِ

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَغْزُو جَيْشٌ الْكَعْبَةَ، فَإِذَا كَانُوا بِبَيْدَاءَ مِنَ الأَرْضِ يُخْسَفُ بِأَوَّلِهِمْ وَآخِرِهِمْ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يُخْسَفُ بِأَوَّلِهِمْ وَآخِرِهِمْ، وَفِيهِمْ أَسْوَاقُهُمْ وَمَنْ لَيْسَ مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يُخْسَفُ بِأَوَّلِهِمْ وَآخِرِهِمْ، ثُمَّ يُبْعَثُونَ عَلَى نِيَّاتِهِمْ ‏"‏‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Саббоҳ ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Закариё ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Суқадан, у Нофеъ ибн Жубайр ибн Мутъимдан, у деди: Менга Оиша (розияллаҳу анҳо) ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Бир қўшин Каъбага ҳужум қилади. Улар ернинг Байдў деган жойига етганда, уларнинг аввалгисидан охиригача ерга ютилади». Оиша деди: Мен дедим: Ё Расулуллаҳ, қандай қилиб аввалгисидан охиригача ютилади, ҳолбуки уларнинг орасида ўз бозорлари ва улардан бўлмаганлар ҳам бор-ку? У деди: «Аввалгисидан охиригача ютилади, сўнг ниятларига кўра қайта тирилтириладилар».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَلاَةُ أَحَدِكُمْ فِي جَمَاعَةٍ تَزِيدُ عَلَى صَلاَتِهِ فِي سُوقِهِ وَبَيْتِهِ بِضْعًا وَعِشْرِينَ دَرَجَةً، وَذَلِكَ بِأَنَّهُ إِذَا تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ، ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِدَ، لاَ يُرِيدُ إِلاَّ الصَّلاَةَ، لاَ يَنْهَزُهُ إِلاَّ الصَّلاَةُ، لَمْ يَخْطُ خَطْوَةً إِلاَّ رُفِعَ بِهَا دَرَجَةً، أَوْ حُطَّتْ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ، وَالْمَلاَئِكَةُ تُصَلِّي عَلَى أَحَدِكُمْ مَا دَامَ فِي مُصَلاَّهُ الَّذِي يُصَلِّي فِيهِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِ، اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ، مَا لَمْ يُحْدِثْ فِيهِ، مَا لَمْ يُؤْذِ فِيهِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَةٍ مَا كَانَتِ الصَّلاَةُ تَحْبِسُهُ ‏"‏‏.‏

Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Жарир ривоят қилди, у Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан (розияллаҳу анҳу), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Бирортангизнинг жамоатдаги намози ўзининг бозоридаги ва уйидаги намозидан йигирма неча даража ортиқдир. Бу шунинг учунки, у таҳорат қилиб, таҳоратни чиройли қилиб олиб, сўнг масжидга фақат намозни кўзлаб, уни намоздан бошқа нарса ҳаракатлантирмасдан келса, қайси бир қадам қўйса, албатта у билан бир даража кўтарилади ёки у билан ундан бир хато ўчирилади. Бирортангиз намоз ўқиган жойида турар экан, малоикалар унга саловот айтиб турадилар: Аллаҳим, унга саловот айт, Аллаҳим, унга раҳм қил — токи у таҳоратини бузмагунча, у ерда кимсани озор бермагунча». Ва деди: «Бирортангиз намозни кутиб турар экан, намозда бўлаверган ҳисобланади».

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي السُّوقِ، فَقَالَ رَجُلٌ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّمَا دَعَوْتُ هَذَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي ‏"‏‏.‏

Бизга Одам ибн Абу Иёс ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Ҳумайд Тавилдан, у Анас ибн Моликдан (розияллаҳу анҳу), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бозорда эди. Бир киши: «Ё Абулқосим!» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга ўгирилди. У: «Мен буни чақирдим» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Менинг исмим билан атаринглар, лекин менинг куням билан куняланманглар».

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ دَعَا رَجُلٌ بِالْبَقِيعِ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَمْ أَعْنِكَ‏.‏ قَالَ ‏ "‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏‏.‏

Бизга Молик ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Зуҳайр ривоят қилди, у Ҳумайддан, у Анасдан (розияллаҳу анҳу): Бақиъда бир киши: «Ё Абулқосим!» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга ўгирилди. У: «Мен сени назарда тутмагандим» деди. Набий деди: «Менинг исмим билан атаринглар, лекин менинг куням билан куняланманглар».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ الدَّوْسِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي طَائِفَةِ النَّهَارِ لاَ يُكَلِّمُنِي وَلاَ أُكَلِّمُهُ حَتَّى أَتَى سُوقَ بَنِي قَيْنُقَاعَ، فَجَلَسَ بِفِنَاءِ بَيْتِ فَاطِمَةَ فَقَالَ ‏"‏ أَثَمَّ لُكَعُ أَثَمَّ لُكَعُ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَتْهُ شَيْئًا فَظَنَنْتُ أَنَّهَا تُلْبِسُهُ سِخَابًا أَوْ تُغَسِّلُهُ، فَجَاءَ يَشْتَدُّ حَتَّى عَانَقَهُ وَقَبَّلَهُ، وَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَحْبِبْهُ وَأَحِبَّ مَنْ يُحِبُّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنِي أَنَّهُ رَأَى نَافِعَ بْنَ جُبَيْرٍ أَوْتَرَ بِرَكْعَةٍ‏.‏

Бизга Али ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у Убайдуллаҳ ибн Абу Язиддан, у Нофеъ ибн Жубайр ибн Мутъимдан, у Абу Ҳурайра Давсийдан (розияллаҳу анҳу), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кундузнинг бир қисмида чиқди, мен билан гаплашмасди, мен ҳам у билан гаплашмасдим, токи у Бану Қайнуқў бозорига келди. Сўнг Фотима уйининг ҳовлисига ўтириб деди: «Кичкина бола шу ердами? Кичкина бола шу ердами?» Фотима уни бироз ушлаб қолди, мен у (болага) марварид тақаётгандир ёки юваётгандир деб ўйладим. Сўнг у (бола) югуриб келди, у (Набий) уни қучоқлаб ўпди ва деди: «Аллаҳим, уни сев ва уни севганларни сев». Суфён деди: Убайдуллаҳ менга Нофеъ ибн Жубайрни бир ракъат билан витр ўқиганини кўрганини хабар берди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى، عَنْ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُمَرَ، أَنَّهُمْ كَانُوا يَشْتَرُونَ الطَّعَامَ مِنَ الرُّكْبَانِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَبْعَثُ عَلَيْهِمْ مَنْ يَمْنَعُهُمْ أَنْ يَبِيعُوهُ حَيْثُ اشْتَرَوْهُ، حَتَّى يَنْقُلُوهُ حَيْثُ يُبَاعُ الطَّعَامُ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنَا ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُبَاعَ الطَّعَامُ إِذَا اشْتَرَاهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ‏.‏

Бизга Иброҳим ибн Мунзир ривоят қилди, бизга Абу Замра ривоят қилди, бизга Мусо ривоят қилди, у Нофеъдан, бизга Ибн Умар ривоят қилди: Улар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида уловлилардан (карвонлардан) таом сотиб олишарди. У (Набий) уларнинг олдига уни сотиб олган жойида сотишларидан ман қилувчи кишини юборар эди, токи уни таом сотиладиган жойга олиб боргунча. У деди: Ва бизга Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) ривоят қилди, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) таомни — уни сотиб олган киши — тўлиқ қабул қилиб олмагунча сотишдан ман қилди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى، عَنْ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُمَرَ، أَنَّهُمْ كَانُوا يَشْتَرُونَ الطَّعَامَ مِنَ الرُّكْبَانِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَبْعَثُ عَلَيْهِمْ مَنْ يَمْنَعُهُمْ أَنْ يَبِيعُوهُ حَيْثُ اشْتَرَوْهُ، حَتَّى يَنْقُلُوهُ حَيْثُ يُبَاعُ الطَّعَامُ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنَا ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُبَاعَ الطَّعَامُ إِذَا اشْتَرَاهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ‏.‏

Бизга Иброҳим ибн Мунзир ривоят қилди, бизга Абу Замра ривоят қилди, бизга Мусо ривоят қилди, у Нофеъдан, бизга Ибн Умар ривоят қилди: Улар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида уловлилардан (карвонлардан) таом сотиб олишарди. У (Набий) уларнинг олдига уни сотиб олган жойида сотишларидан ман қилувчи кишини юборар эди, токи уни таом сотиладиган жойга олиб боргунча. У деди: Ва бизга Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) ривоят қилди, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) таомни — уни сотиб олган киши — тўлиқ қабул қилиб олмагунча сотишдан ман қилди.