بَابُ وَمِنَ الدَّلِيلِ عَلَى أَنَّ الْخُمُسَ لِنَوَائِبِ الْمُسْلِمِينَ مَا سَأَلَ هَوَازِنُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَضَاعِهِ فِيهِمْ فَتَحَلَّلَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَ آخِرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ. قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُطَيِّبَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ. فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ " فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا فَأَذِنُوا. فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ.
Саъид ибн Уфайр бизга айтди, у деди: Лайс менга айтди, у деди: Уқайл менга айтди, Ибн Шиҳобдан, у деди: Урва даъво қилдики, Марвон ибнул-Ҳакам ва Мисвар ибн Махрама унга хабар бердиларки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам — Ҳавозин вакиллари мусулмон бўлиб унинг олдига келганларида ва ундан ўз мол-мулклари ҳамда асирларини қайтаришни сўраганларида — уларга: «Менга энг севимли сўз — унинг энг ростидир. Бас, икки гуруҳдан бирини танланглар: ё асирларни, ёки молни. Мен улар (ҳақида ҳал қилишни) кечиктирган эдим», деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Тоифдан қайтганида, уларнинг охиргиларини ўн неча кеча кутган эди. Уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фақат икки гуруҳдан бирини қайтариши аниқ бўлгач, улар: «Биз асирларимизни танлаймиз», дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мусулмонлар орасида туриб, Аллаҳга лойиқ ҳамд айтди, сўнг деди: «Аммо баъд, мана шу биродарларингиз тавба қилиб бизга келдилар; мен уларнинг асирларини қайтаришни (маъқул) кўрдим. Сизлардан ким (асирини) хуш кўнгиллик билан (қайтариб) беришни хоҳласа, қилсин; ким ўз улушида (қолишни) — токи Аллаҳ бизга (кейин) файъ қилиб берган илк (молдан) уни унга бергунимизча — хоҳласа, қилсин». Одамлар: «Биз буни улар учун хуш кўнгиллик билан (қайтаришга) розимиз, эй Расулуллаҳ», дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга: «Биз сизлардан ким бунга изн берди-ю, ким изн бермади, билмаймиз. Бас, қайтинг, токи ориф (вакил)ларингиз ишингизни бизга кўтариб (етказиб) берсин», деди. Одамлар қайтдилар, уларнинг орифлари (вакиллари) улар билан гаплашдилар, сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга қайтиб, уларга хабар бердиларки, улар хуш кўнгиллик билан рози бўлиб изн бердилар. Мана шу — бизга Ҳавозин асирлари ҳақида етган (хабар)дир.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَ آخِرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ. قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُطَيِّبَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ. فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ " فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا فَأَذِنُوا. فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ.
Саъид ибн Уфайр бизга айтди, у деди: Лайс менга айтди, у деди: Уқайл менга айтди, Ибн Шиҳобдан, у деди: Урва даъво қилдики, Марвон ибнул-Ҳакам ва Мисвар ибн Махрама унга хабар бердиларки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам — Ҳавозин вакиллари мусулмон бўлиб унинг олдига келганларида ва ундан ўз мол-мулклари ҳамда асирларини қайтаришни сўраганларида — уларга: «Менга энг севимли сўз — унинг энг ростидир. Бас, икки гуруҳдан бирини танланглар: ё асирларни, ёки молни. Мен улар (ҳақида ҳал қилишни) кечиктирган эдим», деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Тоифдан қайтганида, уларнинг охиргиларини ўн неча кеча кутган эди. Уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фақат икки гуруҳдан бирини қайтариши аниқ бўлгач, улар: «Биз асирларимизни танлаймиз», дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мусулмонлар орасида туриб, Аллаҳга лойиқ ҳамд айтди, сўнг деди: «Аммо баъд, мана шу биродарларингиз тавба қилиб бизга келдилар; мен уларнинг асирларини қайтаришни (маъқул) кўрдим. Сизлардан ким (асирини) хуш кўнгиллик билан (қайтариб) беришни хоҳласа, қилсин; ким ўз улушида (қолишни) — токи Аллаҳ бизга (кейин) файъ қилиб берган илк (молдан) уни унга бергунимизча — хоҳласа, қилсин». Одамлар: «Биз буни улар учун хуш кўнгиллик билан (қайтаришга) розимиз, эй Расулуллаҳ», дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга: «Биз сизлардан ким бунга изн берди-ю, ким изн бермади, билмаймиз. Бас, қайтинг, токи ориф (вакил)ларингиз ишингизни бизга кўтариб (етказиб) берсин», деди. Одамлар қайтдилар, уларнинг орифлари (вакиллари) улар билан гаплашдилар, сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга қайтиб, уларга хабар бердиларки, улар хуш кўнгиллик билан рози бўлиб изн бердилар. Мана шу — бизга Ҳавозин асирлари ҳақида етган (хабар)дир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ عَاصِمٍ الْكُلَيْبِيُّ ـ وَأَنَا لِحَدِيثِ الْقَاسِمِ، أَحْفَظُ ـ عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى، فَأُتِيَ ذَكَرَ دَجَاجَةً وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ لِلطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا، فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ لاَ آكُلُ. فَقَالَ هَلُمَّ فَلأُحَدِّثْكُمْ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ". وَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ، فَسَأَلَ عَنَّا فَقَالَ " أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ". فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا لاَ يُبَارَكُ لَنَا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا إِنَّا سَأَلْنَاكَ أَنْ تَحْمِلَنَا، فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا أَفَنَسِيتَ قَالَ " لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَإِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ".
Абдуллаҳ ибн Абдулваҳҳоб бизга айтди, Ҳаммод бизга айтди, Айюб бизга айтди, Абу Қилобадан, у деди: Ва менга Қосим ибн Осим Кулайбий айтди — мен Қосимнинг ҳадисини ёдроқ биламан — Заҳдамдан, у деди: Биз Абу Мусонинг олдида эдик, унга (таом) келтирилди — товуқ (гўшти) эслатилди — унинг ёнида Бану Таймиллаҳдан қизғиш, гўё мавлолардан (озод қилинган)дек бир киши бор эди. У (Абу Мусо) уни таомга чақирди. У: «Мен уни (товуқни) бирор нарса еётганини кўриб, ундан иргандим ва уни емасликка қасам ичдим», деди. У (Абу Мусо): «Кел, мен сенга бу ҳақда айтиб берай. Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига ашъарийлардан бир гуруҳ билан ундан улов сўраб келдим. У: ‹Аллаҳга қасамки, мен сизларни кўтармайман (улов бермайман), менда сизларни кўтарадиган (улов) йўқ›, деди. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга ўлжа туялар келтирилди, у биз ҳақимизда сўраб: ‹Ашъарий гуруҳ қани?›, деди ва биз учун оқ ўркачли беш туя (беришга) буюрди. Биз жўнаганимизда: ‹Биз нима қилдик? Бизга барака берилмайди (Набий қасам ичганди)›, дедик ва унинг олдига қайтиб: ‹Биз сендан бизни кўтаришингни сўрагандик, сен бизни кўтармасликка қасам ичган эдинг; (энди) бердинг-ку, унутдингми?›, дедик. У: ‹Сизларни мен кўтармадим, балки Аллаҳ сизларни кўтарди. Аллаҳга қасамки, мен, иншааллаҳ, бирор нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини ундан яхшироқ кўрсам, албатта яхшироқ бўлган (иш)ни қиламан ва ундан (қасамдан) чиқаман (каффорат бераман)›, деди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ سَرِيَّةً فِيهَا عَبْدُ اللَّهِ قِبَلَ نَجْدٍ، فَغَنِمُوا إِبِلاً كَثِيرًا، فَكَانَتْ سِهَامُهُمُ اثْنَىْ عَشَرَ بَعِيرًا أَوْ أَحَدَ عَشَرَ بَعِيرًا، وَنُفِّلُوا بَعِيرًا بَعِيرًا.
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди, Молик бизга хабар берди, Нофиъдан, Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ичида Абдуллаҳ бўлган бир отрядни Нажд томон жўнатди. Улар кўп туя ғанимат олдилар, уларнинг улушлари ўн икки туядан ёки ўн бир туядан бўлди, уларга (яна) биттадан туя нафал (қўшимча) берилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنَفِّلُ بَعْضَ مَنْ يَبْعَثُ مِنَ السَّرَايَا لأَنْفُسِهِمْ خَاصَّةً سِوَى قِسْمِ عَامَّةِ الْجَيْشِ.
Яҳё ибн Букайр бизга айтди, Лайс бизга хабар берди, Уқайлдан, Ибн Шиҳобдан, Солимдан, Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жўнатадиган баъзи отрядларга — умумий қўшин улушидан ташқари — ўзлари учун хос (қўшимча) нафал берар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ، أَنَا وَأَخَوَانِ لِي، أَنَا أَصْغَرُهُمْ، أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ، إِمَّا قَالَ فِي بِضْعٍ، وَإِمَّا قَالَ فِي ثَلاَثَةٍ وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي فَرَكِبْنَا سَفِينَةً، فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ، وَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأَصْحَابَهُ عِنْدَهُ فَقَالَ جَعْفَرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنَا هَا هُنَا، وَأَمَرَنَا بِالإِقَامَةِ فَأَقِيمُوا مَعَنَا. فَأَقَمْنَا مَعَهُ، حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا، فَوَافَقْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ، فَأَسْهَمَ لَنَا. أَوْ قَالَ فَأَعْطَانَا مِنْهَا. وَمَا قَسَمَ لأَحَدٍ غَابَ عَنْ فَتْحِ خَيْبَرَ مِنْهَا شَيْئًا، إِلاَّ لِمَنْ شَهِدَ مَعَهُ، إِلاَّ أَصْحَابَ سَفِينَتِنَا مَعَ جَعْفَرٍ وَأَصْحَابِهِ، قَسَمَ لَهُمْ مَعَهُمْ.
Муҳаммад ибнул-Ало бизга айтди, Абу Усома бизга айтди, Бурайд ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Абу Бурдадан, Абу Мусо розияллаҳу анҳудан, у деди: Бизга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг (пайдо бўлиб) чиққани хабари етди, биз Яманда эдик. Биз унга (қараб) ҳижрат қилиб чиқдик — мен ва икки акам, мен уларнинг кичиги эдим, бири Абу Бурда, иккинчиси Абу Руҳм — ё «бир неча» деди, ё «қавмимдан эллик уч ёки эллик икки киши (билан)» деди. Биз бир кемага миндик, кемамиз бизни Ҳабашадаги Нажошийга олиб борди. У ерда Жаъфар ибн Абу Толиб ва шерикларига (унинг ҳузурида) дуч келдик. Жаъфар: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизни шу ерга юборган ва бизга (шу ерда) туришни буюрган, сизлар ҳам биз билан туринглар», деди. Биз у билан турдик, токи ҳаммамиз бирга (Мадинага) келдик. Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга Хайбарни фатҳ қилган пайтида дуч келдик. У бизга ҳам улуш берди — ёки: ундан бизга берди — деди. Ҳолбуки у Хайбар фатҳидан ғойиб бўлган бирортасига ундан бирор нарса тақсимламади, фақат ўзи билан (жангда) ҳозир бўлганларгагина (берди); аммо Жаъфар ва шериклари билан бирга бўлган кемамиз аҳли (бундан мустасно) — уларга улар билан бирга тақсимлади.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ قَدْ جَاءَنِي مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَلَمْ يَجِئْ حَتَّى قُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنَا. فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا. فَحَثَا لِي ثَلاَثًا ـ وَجَعَلَ سُفْيَانُ يَحْثُو بِكَفَّيْهِ جَمِيعًا، ثُمَّ قَالَ لَنَا هَكَذَا قَالَ لَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ ـ وَقَالَ مَرَّةً فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَسَأَلْتُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَقُلْتُ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، فَإِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي، وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي. قَالَ قُلْتَ تَبْخَلُ عَلَىَّ مَا مَنَعْتُكَ مِنْ مَرَّةٍ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُعْطِيَكَ. قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرٍ فَحَثَا لِي حَثْيَةً وَقَالَ عُدَّهَا. فَوَجَدْتُهَا خَمْسَمِائَةٍ قَالَ فَخُذْ مِثْلَهَا مَرَّتَيْنِ. وَقَالَ يَعْنِي ابْنَ الْمُنْكَدِرِ وَأَىُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنَ الْبُخْلِ
Али бизга айтди, Суфён бизга айтди, Муҳаммад ибнул-Мункадир бизга айтди, у Жобир розияллаҳу анҳуни эшитди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Агар менга Баҳрайн моли келганида, сенга мана шундай, мана шундай ва мана шундай (уч ҳовуч) берардим». Лекин у (мол) Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этгунича келмади. Баҳрайн моли келганида, Абу Бакр бир жарчига буюрди, у жар солди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурида қарзи ёки ваъдаси бўлган киши бизга келсин». Мен унинг олдига келиб: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга шундай-шундай деганди», дедим. Шунда у менга уч (ҳовуч) авалади — Суфён икки кафти билан авалай бошлади, сўнг бизга: «Бизга Ибнул-Мункадир шундай айтди», деди — ва бир марта деди: Мен Абу Бакрнинг олдига келиб сўрадим, у менга бермади; сўнг яна келдим, бермади; сўнг учинчи марта келиб: «Сендан сўрадим, бермадинг; сўнг сендан сўрадим, бермадинг; сўнг сендан сўрадим, бермадинг. Ё менга берасан, ё мендан бахиллик қиласан», дедим. У: «Сен ‹мендан бахиллик қиласан› дейсанми? Мен сени бирон мартада ман қилган бўлсам, фақат сенга беришни хоҳлаган ҳолатда (кечиктиргандим)», деди. Суфён деди: Ва бизга Амр айтди, Муҳаммад ибн Алидан, Жобирдан: У менга бир ҳовуч авалади ва: «Уни сана», деди. Мен уни беш юз топдим. У: «Бунга ўхшашидан икки марта ол», деди. Ва (Ибнул-Мункадир) деди: Бахилликдан ўтар (баттарроқ) қанақа дард бор?!
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ غَنِيمَةً بِالْجِعْرَانَةِ إِذْ قَالَ لَهُ رَجُلٌ اعْدِلْ. فَقَالَ لَهُ " شَقِيتَ إِنْ لَمْ أَعْدِلْ ".
Муслим ибн Иброҳим бизга айтди, Қурра бизга айтди, Амр ибн Динор бизга айтди, Жобир ибн Абдуллаҳ розияллаҳу анҳумодан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Жиъронада ғаниматни тақсимлаётганда, бирдан бир киши унга: «Адолат қил», деди. Шунда у унга: «Агар мен адолат қилмасам, сен бахтсиз бўлиб қолибсан-да», деди.