Одам ва унинг зурриётининг яратилиши

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ يَعْنِي ‏ "‏ لَوْلاَ بَنُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَخْنَزِ اللَّحْمُ، وَلَوْلاَ حَوَّاءُ لَمْ تَخُنْ أُنْثَى زَوْجَهَا ‏"‏‏.‏

Бишр ибн Муҳаммад бизга айтди, Абдуллаҳ бизга хабар берди, Маъмар бизга хабар берди, Ҳаммомдан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш, яъни: «Агар Бани Исроил бўлмаганида, гўшт бузилмас (сасимас) эди; агар Ҳавво бўлмаганида, аёл киши эрига хиёнат қилмас эди».

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَمُوسَى بْنُ حِزَامٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ مَيْسَرَةَ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ، فَإِنَّ الْمَرْأَةَ خُلِقَتْ مِنْ ضِلَعٍ، وَإِنَّ أَعْوَجَ شَىْءٍ فِي الضِّلَعِ أَعْلاَهُ، فَإِنْ ذَهَبْتَ تُقِيمُهُ كَسَرْتَهُ، وَإِنْ تَرَكْتَهُ لَمْ يَزَلْ أَعْوَجَ، فَاسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ ‏"‏‏.‏

Абу Курайб ва Мусо ибн Ҳизом бизга айтдилар, Ҳусайн ибн Али бизга айтди, Зоидадан, Майсара Ашжаъийдан, Абу Ҳозимдан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Аёллар ҳақида (бир-бирингизга) яхши васият қилишинг — қабул қилинг. Чунки аёл бир қовурғадан яратилган; қовурғадаги энг эгри нарса унинг юқори (қисми)дир. Агар уни тўғриламоқчи бўлсанг, синдирасан; агар уни (ўз ҳолига) қолдирсанг, доим эгри бўлиб қолаверади. Бас, аёллар ҳақида яхши васият қилишинг — қабул қилинг».

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ ‏ "‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَبْعَثُ اللَّهُ إِلَيْهِ مَلَكًا بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، فَيُكْتَبُ عَمَلُهُ وَأَجَلُهُ وَرِزْقُهُ وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ، ثُمَّ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ، فَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُ النَّارَ ‏"‏‏.‏

Умар ибн Ҳафс бизга айтди, отам бизга айтди, Аъмаш бизга айтди, Зайд ибн Ваҳб бизга айтди, Абдуллаҳ бизга айтди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам — у содиқ ва тасдиқланган — бизга айтди: «Албатта, сизлардан бирови онасининг қорнида қирқ кун (нутфа ҳолда) жамланади, сўнг шунчада (қирқ кунда) алақа (лойқа) бўлади, сўнг шунчада музға (бир парча гўшт) бўлади, сўнг Аллаҳ унга бир малоика тўрт калима билан юборади: унинг амали, ажали, ризқи ва шақий (бахтсиз) ёки саийд (бахтли) (экани) ёзилади. Сўнг унга руҳ пуфланади. Албатта, киши дўзах аҳлининг амалини қилади, токи у билан дўзах орасида фақат бир тирсак қолади; шунда унинг устига (тақдир) китоби ўтиб кетади ва у жаннат аҳлининг амалини қилади ва жаннатга киради. Ва албатта, киши жаннат аҳлининг амалини қилади, токи у билан жаннат орасида фақат бир тирсак қолади; шунда унинг устига (тақдир) китоби ўтиб кетади ва у дўзах аҳлининг амалини қилади ва дўзахга киради».

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ وَكَّلَ فِي الرَّحِمِ مَلَكًا فَيَقُولُ يَا رَبِّ نُطْفَةٌ، يَا رَبِّ عَلَقَةٌ، يَا رَبِّ مُضْغَةٌ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْلُقَهَا قَالَ يَا رَبِّ، أَذَكَرٌ أَمْ يَا رَبِّ أُنْثَى يَا رَبِّ شَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ فَمَا الرِّزْقُ فَمَا الأَجَلُ فَيُكْتَبُ كَذَلِكَ فِي بَطْنِ أُمِّهِ ‏"‏‏.‏

Абун-Нуъмон бизга айтди, Ҳаммод ибн Зайд бизга айтди, Убайдуллаҳ ибн Абу Бакр ибн Анасдан, Анас ибн Молик розияллаҳу анҳудан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Албатта, Аллаҳ бачадонда (раҳимда) бир малоика тайин қилди, у: ‹Эй Раббим, нутфа; эй Раббим, алақа; эй Раббим, музға (бир парча гўшт)›, дейди. (Аллаҳ) уни яратишни ирода қилса, у: ‹Эй Раббим, эркакми ёки, эй Раббим, аёлми? Эй Раббим, шақийми (бахтсизми) ёки саийд (бахтли)ми? Ризқ нима? Ажал нима?›, дейди. Бас, у онасининг қорнида шундай ёзилади».

حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، يَرْفَعُهُ ‏ "‏ أَنَّ اللَّهَ، يَقُولُ لأَهْوَنِ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا لَوْ أَنَّ لَكَ مَا فِي الأَرْضِ مِنْ شَىْءٍ كُنْتَ تَفْتَدِي بِهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَقَدْ سَأَلْتُكَ مَا هُوَ أَهْوَنُ مِنْ هَذَا وَأَنْتَ فِي صُلْبِ آدَمَ أَنْ لاَ تُشْرِكَ بِي‏.‏ فَأَبَيْتَ إِلاَّ الشِّرْكَ ‏"‏‏.‏

Қайс ибн Ҳафс бизга айтди, Холид ибнул-Ҳорис бизга айтди, Шуъба бизга айтди, Абу Имрон Жавнийдан, Анасдан, уни марфуъ қилди (Набийга кўтарди): «Албатта, Аллаҳ дўзах аҳлининг азоби энг енгилига: ‹Агар сенда ер юзидаги (барча) нарса бўлганида, у билан (азобдан) қутулиш учун фидо қилармидинг?›, дейди. У: ‹Ҳа›, дейди. (Аллаҳ): ‹Мен сендан бундан ҳам енгилроқ (нарсани) — сен Одамнинг пуштида эканингда — Менга ҳеч нарсани шерик қилмасликни сўрагандим; сен эса фақат ширкни (қилдинг ва бошқасидан) бош тортдинг›, дейди».

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلاَّ كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا، لأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ ‏"‏‏.‏

Умар ибн Ҳафс ибн Ғиёс бизга айтди, отам бизга айтди, Аъмаш бизга айтди, у деди: Абдуллаҳ ибн Мурра менга айтди, Масруқдан, Абдуллаҳ розияллаҳу анҳудан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Бир жон зулм билан ўлдирилса, Одамнинг биринчи ўғлига унинг қонидан бир ҳисса (улуш, гуноҳ) бўлади, чунки у ўлдиришни (биринчи бўлиб) суннат (одат) қилган кишидир».

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ وَطُولُهُ سِتُّونَ ذِرَاعًا، ثُمَّ قَالَ اذْهَبْ فَسَلِّمْ عَلَى أُولَئِكَ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ، فَاسْتَمِعْ مَا يُحَيُّونَكَ، تَحِيَّتُكَ وَتَحِيَّةُ ذُرِّيَّتِكَ‏.‏ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ‏.‏ فَقَالُوا السَّلاَمُ عَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ‏.‏ فَزَادُوهُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ‏.‏ فَكُلُّ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَلَى صُورَةِ آدَمَ، فَلَمْ يَزَلِ الْخَلْقُ يَنْقُصُ حَتَّى الآنَ ‏"‏‏.‏

Абдуллаҳ ибн Муҳаммад менга айтди, Абдураззоқ бизга айтди, Маъмардан, Ҳаммомдан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Аллаҳ Одамни яратди — унинг бўйи олтмиш тирсак эди. Сўнг: ‹Бор, анави малоикаларга салом бер ва улар сени қандай саломлашини эшит — бу сенинг ва зурриётингнинг саломи (бўлади)›, деди. У: ‹Ассалому алайкум›, деди. Улар: ‹Ассалому алайка ва раҳматуллаҳ›, дедилар ва унга ‹ва раҳматуллаҳ›ни зиёда қилдилар. Бас, жаннатга кирадиган ҳар бир киши Одам суратида (бўлади). Хилқат (инсонлар бўйи) ҳозиргача камайиб келди».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّ أَوَّلَ زُمْرَةٍ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ عَلَى أَشَدِّ كَوْكَبٍ دُرِّيٍّ فِي السَّمَاءِ إِضَاءَةً، لاَ يَبُولُونَ وَلاَ يَتَغَوَّطُونَ وَلاَ يَتْفِلُونَ وَلاَ يَمْتَخِطُونَ، أَمْشَاطُهُمُ الذَّهَبُ، وَرَشْحُهُمُ الْمِسْكُ، وَمَجَامِرُهُمُ الأَلُوَّةُ الأَنْجُوجُ عُودُ الطِّيبِ، وَأَزْوَاجُهُمُ الْحُورُ الْعِينُ، عَلَى خَلْقِ رَجُلٍ وَاحِدٍ عَلَى صُورَةِ أَبِيهِمْ آدَمَ، سِتُّونَ ذِرَاعًا فِي السَّمَاءِ ‏"‏‏.‏

Қутайба ибн Саъид бизга айтди, Жарир бизга айтди, Уморадан, Абу Зуръадан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Албатта, жаннатга кирадиган илк гуруҳ тўлин ой суратида; сўнг уларнинг ортидагилари осмондаги энг ёруғ дуррли юлдуздек. Улар сиймайдилар, ҳожат чиқармайдилар, тупурмайдилар ва бурун қоқмайдилар; тароқлари олтин, тери-суви миск, манқаллари алвва — анжуж — хушбўу уд (дарахти); жуфтлари ҳурул-айн; (ҳаммаси) бир кишининг хилқати (каби), оталари Одамнинг суратида, осмонга (қараб) олтмиш тирсак (бўйли)».