Умар ибн Хаттобнинг Исломни қабул қилиши

Ansorlar fazilatlari · 5 ҳадис

باب إِسْلاَمِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضى الله عنه

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا زِلْنَا أَعِزَّةً مُنْذُ أَسْلَمَ عُمَرُ‏.‏

Муҳаммад ибн Касир менга айтди, Суфён бизга хабар берди, Исмоил ибн Абу Холиддан, Қайс ибн Абу Ҳозимдан, Абдуллаҳ ибн Масъуд розияллаҳу анҳудан, у деди: Умар Исломга киргандан бери биз доимо азиз (ғолиб) бўлиб қолдик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ فَأَخْبَرَنِي جَدِّي، زَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَيْنَمَا هُوَ فِي الدَّارِ خَائِفًا، إِذْ جَاءَهُ الْعَاصِ بْنُ وَائِلٍ السَّهْمِيُّ أَبُو عَمْرٍو، عَلَيْهِ حُلَّةُ حِبَرَةٍ، وَقَمِيصٌ مَكْفُوفٌ بِحَرِيرٍ، وَهُوَ مِنْ بَنِي سَهْمٍ، وَهُمْ حُلَفَاؤُنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ لَهُ مَا بَالُكَ قَالَ زَعَمَ قَوْمُكَ أَنَّهُمْ سَيَقْتُلُونِي إِنْ أَسْلَمْتُ‏.‏ قَالَ لاَ سَبِيلَ إِلَيْكَ‏.‏ بَعْدَ أَنْ قَالَهَا أَمِنْتُ، فَخَرَجَ الْعَاصِ، فَلَقِيَ النَّاسَ قَدْ سَالَ بِهِمُ الْوَادِي فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُونَ فَقَالُوا نُرِيدُ هَذَا ابْنَ الْخَطَّابِ الَّذِي صَبَا‏.‏ قَالَ لاَ سَبِيلَ إِلَيْهِ‏.‏ فَكَرَّ النَّاسُ‏.‏

Яҳё ибн Сулаймон бизга айтди, у деди: Ибн Ваҳб менга айтди, у деди: Умар ибн Муҳаммад менга айтди, у деди: Бобом Зайд ибн Абдуллаҳ ибн Умар менга хабар берди, отасидан, у деди: У (Умар) уйда қўрқиб турган пайтида, унга Ос ибн Воил Саҳмий Абу Амр келди, унинг устида Ҳабара (йўл-йўл) ҳулла ва ипак билан ҳошияланган кўйлак бор эди — у Бану Саҳмдан эди, улар жоҳилиятда бизнинг ҳамкасамларимиз (иттифоқдошларимиз) эди. У унга: «Сенга нима бўлган?», деди. У: «Сенинг қавминг, агар Исломга кирсам, мени ўлдирамиз деб даъво қилди», деди. У: «Сенга (улар томонидан) йўл йўқ (озор етмайди)», деди. У буни айтгандан кейин мен омон бўлдим (хавфсиз ҳис қилдим). Ос чиқди ва одамларни — водий улар билан тўлган (жуда кўп) ҳолда — учратди ва: «Қаерга (кетяпсиз)?», деди. Улар: «Биз мана бу — дийндан чиққан (сабоий) Ибнул-Хаттобни (истаймиз)», дедилар. У: «Унга йўл йўқ», деди. Шунда одамлар (орқага) қайтди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ سَمِعْتُهُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لَمَّا أَسْلَمَ عُمَرُ اجْتَمَعَ النَّاسُ عِنْدَ دَارِهِ وَقَالُوا صَبَا عُمَرُ‏.‏ وَأَنَا غُلاَمٌ فَوْقَ ظَهْرِ بَيْتِي، فَجَاءَ رَجُلٌ عَلَيْهِ قَبَاءٌ مِنْ دِيبَاجٍ فَقَالَ قَدْ صَبَا عُمَرُ‏.‏ فَمَا ذَاكَ فَأَنَا لَهُ جَارٌ‏.‏ قَالَ فَرَأَيْتُ النَّاسَ تَصَدَّعُوا عَنْهُ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا الْعَاصِ بْنُ وَائِلٍ‏.‏

Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга айтди, Амр ибн Динор деди: Уни шундай деганини эшитдим: Абдуллаҳ ибн Умар розияллаҳу анҳумо деди: Умар Исломга кирганида, одамлар унинг уйи олдига тўпланди ва: «Умар дийндан чиқди (сабоий бўлди)», дедилар. Мен эса ёш бола — ўз уйимнинг томида (турган) эдим. Шу пайт устида дийбаждан (ипак) қабо (кийим) бўлган бир киши келди ва: «Умар дийндан чиқди — бунда нима (бўлибди)? Мен унга қўшни (ҳимоячи)ман», деди. (Ибн Умар) деди: Мен одамларнинг ундан тарқаб (қайтиб) кетганини кўрдим. Мен: «Бу ким?», дедим. Улар: «Ос ибн Воил», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ، أَنَّ سَالِمًا، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ مَا سَمِعْتُ عُمَرَ، لِشَىْءٍ قَطُّ يَقُولُ إِنِّي لأَظُنُّهُ كَذَا‏.‏ إِلاَّ كَانَ كَمَا يَظُنُّ، بَيْنَمَا عُمَرُ جَالِسٌ إِذْ مَرَّ بِهِ رَجُلٌ جَمِيلٌ فَقَالَ لَقَدْ أَخْطَأَ ظَنِّي، أَوْ إِنَّ هَذَا عَلَى دِينِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، أَوْ لَقَدْ كَانَ كَاهِنَهُمْ، عَلَىَّ الرَّجُلَ، فَدُعِيَ لَهُ، فَقَالَ لَهُ ذَلِكَ، فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ اسْتُقْبِلَ بِهِ رَجُلٌ مُسْلِمٌ، قَالَ فَإِنِّي أَعْزِمُ عَلَيْكَ إِلاَّ مَا أَخْبَرْتَنِي‏.‏ قَالَ كُنْتُ كَاهِنَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ‏.‏ قَالَ فَمَا أَعْجَبُ مَا جَاءَتْكَ بِهِ جِنِّيَّتُكَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا يَوْمًا فِي السُّوقِ جَاءَتْنِي أَعْرِفُ فِيهَا الْفَزَعَ، فَقَالَتْ أَلَمْ تَرَ الْجِنَّ وَإِبْلاَسَهَا وَيَأْسَهَا مِنْ بَعْدِ إِنْكَاسِهَا وَلُحُوقَهَا بِالْقِلاَصِ وَأَحْلاَسِهَا قَالَ عُمَرُ صَدَقَ، بَيْنَمَا أَنَا عِنْدَ آلِهَتِهِمْ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ بِعِجْلٍ فَذَبَحَهُ، فَصَرَخَ بِهِ صَارِخٌ، لَمْ أَسْمَعْ صَارِخًا قَطُّ أَشَدَّ صَوْتًا مِنْهُ يَقُولُ يَا جَلِيحْ، أَمْرٌ نَجِيحْ رَجُلٌ فَصِيحْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ‏.‏ فَوَثَبَ الْقَوْمُ قُلْتُ لاَ أَبْرَحُ حَتَّى أَعْلَمَ مَا وَرَاءَ هَذَا ثُمَّ نَادَى يَا جَلِيحْ، أَمْرٌ نَجِيحْ، رَجُلٌ فَصِيحْ، يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ فَقُمْتُ فَمَا نَشِبْنَا أَنْ قِيلَ هَذَا نَبِيٌّ‏.‏

Яҳё ибн Сулаймон бизга айтди, у деди: Ибн Ваҳб менга айтди, у деди: Умар менга айтди: Солим унга Абдуллаҳ ибн Умардан айтди, у деди: Мен Умарни бирор нарса ҳақида: «Мен буни шундай деб ўйлайман» деганини ҳеч қачон эшитмадим, илло (у нарса) у ўйлагандек бўлиб чиқди. Умар ўтирган пайтида, унинг ёнидан бир чиройли киши ўтди. У: «Ё менинг гумоним хато қилди, ёки мана бу (киши) ўз дийнида (ҳануз) жоҳилиятдадир, ёки у уларнинг коҳини эди. Кишини менга (чақиринглар)», деди. Унга (чақиришга) одам юборилди ва унга буни (гумонини) айтди. У: «Мен бугун каби бир мусулмон киши(га шундай) муомала қилинганини кўрмаган эдим», деди. (Умар): «Мен сенга азимат қиламан (қаттиқ буюраман)ки, фақат менга хабар берасан», деди. У: «Мен жоҳилиятда уларнинг коҳини эдим», деди. (Умар): «Сенинг жинниянг (жин шеригинг) сенга келтирган энг ажаби нима эди?», деди. У: «Бир кун бозорда (турган) пайтимда, у менга келди, мен унда қўрқувни (сездим), у: ‹Жинни ва унинг умидсизлигини, мағлубиятидан кейинги ноумидлигини, туялар ва уларнинг тўқимларига (жилов солиб) ёпишганини кўрмадингми?› деди», деди. Умар: «Рост айтди; мен уларнинг илоҳлари (бутлари) олдида (турган) пайтимда, бирдан бир киши бир бузоқ келтирди ва уни сўйди, унга бир бақирувчи бақирди — мен ундан кучлироқ овозли бақирувчини ҳеч қачон эшитмаган эдим — у: ‹Эй Жалийҳ! Муваффақ иш! Фасиҳ (равон сўзловчи) киши: Ла илаҳа илла анта, дейди›, дер эди. Шунда қавм сапчиди. Мен: ‹Бунинг ортида нима борлигини билмагунимча кетмайман›, дедим. Сўнг у: ‹Эй Жалийҳ! Муваффақ иш! Фасиҳ киши: Ла илаҳа иллаллаҳ, дейди›, деб нидо қилди. Мен турдим, кўп ўтмай: ‹Бу — пайғамбар›, дейилди», деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ، يَقُولُ لِلْقَوْمِ لَوْ رَأَيْتُنِي مُوثِقِي عُمَرُ عَلَى الإِسْلاَمِ أَنَا وَأُخْتُهُ وَمَا أَسْلَمَ، وَلَوْ أَنَّ أُحُدًا انْقَضَّ لِمَا صَنَعْتُمْ، بِعُثْمَانَ لَكَانَ مَحْقُوقًا أَنْ يَنْقَضَّ‏.‏

Муҳаммад ибнул-Мусанна менга айтди, Яҳё бизга айтди, Исмоил бизга айтди, Қайс бизга айтди, у деди: Саъид ибн Зайдни қавмга шундай деганини эшитдим: «Агар мени — Умар мени ва опасини Ислом(га кирган)имиз учун боғлаб турган ҳолда (азоблар, ўзи ҳали Исломга кирмаган) — кўрганингизда (эдингиз)! Ва агар Уҳуд (тоғи) сизлар Усмонга қилган (иш) сабабли парчаланса (қулаб тушса), албатта у парчаланишга ҳақли (лойиқ) бўлар эди».