حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي نَافِعٌ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، وَقَفَ عَلَى جَعْفَرٍ يَوْمَئِذٍ وَهْوَ قَتِيلٌ، فَعَدَدْتُ بِهِ خَمْسِينَ بَيْنَ طَعْنَةٍ وَضَرْبَةٍ، لَيْسَ مِنْهَا شَىْءٌ فِي دُبُرِهِ. يَعْنِي فِي ظَهْرِهِ.
Аҳмад бизга айтди, Ибн Ваҳб бизга айтди, у Амрдан, у Ибн Абу Ҳилолдан: У айтди: Менга Нофиъ хабар берди, Ибн Умар унга хабар бердики, у ўша куни (Муътада) Жаъфарнинг устида — у шаҳид бўлган — тўхтади: «Мен унинг танасида элликта найза ва қилич (ярасини) санадим, улардан бирортаси ҳам орқасида — яъни белида — эмас эди.»
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَمَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ مُوتَةَ زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ قُتِلَ زَيْدٌ فَجَعْفَرٌ، وَإِنْ قُتِلَ جَعْفَرٌ فَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ ". قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كُنْتُ فِيهِمْ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَالْتَمَسْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، فَوَجَدْنَاهُ فِي الْقَتْلَى، وَوَجَدْنَا مَا فِي جَسَدِهِ بِضْعًا وَتِسْعِينَ مِنْ طَعْنَةٍ وَرَمْيَةٍ.
Аҳмад ибн Абу Бакр бизга хабар берди, Муғийра ибн Абдурраҳмон бизга айтди, у Абдуллаҳ ибн Саиддан, у Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Муъта ғазотида Зайд ибн Ҳорисани амир қилди ва деди: «Агар Зайд ўлдирилса, Жаъфар (амир бўлсин), агар Жаъфар ўлдирилса, Абдуллаҳ ибн Равоҳа (амир бўлсин).» Абдуллаҳ айтди: Мен ўша ғазотда улар билан бирга эдим. Биз Жаъфар ибн Абу Толибни қидирдик, уни ўликлар орасида топдик. Унинг танасида тўқсондан ортиқ найза ва ўқ (ярасини) топдик.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ وَاقِدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَعَى زَيْدًا وَجَعْفَرًا وَابْنَ رَوَاحَةَ لِلنَّاسِ، قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَهُمْ خَبَرُهُمْ فَقَالَ " أَخَذَ الرَّايَةَ زَيْدٌ فَأُصِيبَ، ثُمَّ أَخَذَ جَعْفَرٌ فَأُصِيبَ، ثُمَّ أَخَذَ ابْنُ رَوَاحَةَ فَأُصِيبَ ـ وَعَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ ـ حَتَّى أَخَذَ الرَّايَةَ سَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللَّهِ حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ".
Аҳмад ибн Воқид бизга айтди, Ҳаммод ибн Зайд бизга айтди, у Айюбдан, у Ҳумайд ибн Ҳилолдан, у Анас розияллаҳу анҳудан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Зайд, Жаъфар ва Ибн Равоҳанинг ўлимини одамларга, уларнинг хабари келишидан олдин эълон қилди ва деди: «Байроқни Зайд олди, у шаҳид бўлди, кейин Жаъфар олди, у ҳам шаҳид бўлди, кейин Ибн Равоҳа олди, у ҳам шаҳид бўлди» — кўзлари ёш тўкар эди — «то байроқни Аллаҳнинг қиличларидан бири (Холид) олиб, Аллаҳ уларга фатҳ бергунча.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تَقُولُ لَمَّا جَاءَ قَتْلُ ابْنِ حَارِثَةَ وَجَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ ـ رضى الله عنهم ـ جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ ـ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ وَأَنَا أَطَّلِعُ مِنْ صَائِرِ الْبَابِ ـ تَعْنِي مِنْ شَقِّ الْبَابِ ـ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ قَالَ وَذَكَرَ بُكَاءَهُنَّ، فَأَمَرَهُ أَنْ يَنْهَاهُنَّ قَالَ فَذَهَبَ الرَّجُلُ ثُمَّ أَتَى فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ. وَذَكَرَ أَنَّهُ لَمْ يُطِعْنَهُ قَالَ فَأَمَرَ أَيْضًا فَذَهَبَ ثُمَّ أَتَى فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ غَلَبْنَنَا. فَزَعَمَتْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ مِنَ التُّرَابِ " قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَكَ، فَوَاللَّهِ مَا أَنْتَ تَفْعَلُ، وَمَا تَرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْعَنَاءِ.
Қутайба бизга айтди, Абдулваҳҳоб бизга айтди, деди: Мен Яҳё ибн Саиддан эшитдим, деди: Менга Амра хабар берди, деди: Мен Оиша розияллаҳу анҳодан эшитдим: У айтарди: Ибн Ҳориса, Жаъфар ибн Абу Толиб ва Абдуллаҳ ибн Равоҳа розияллаҳу анҳумнинг ўлими (хабари) келганда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўтирди, унда қайғу билинарди. Оиша айтди: Мен эшик тирқишидан қараб турардим. Бир киши унинг олдига келиб деди: «Эй Расулуллаҳ, Жаъфарнинг аёллари...» ва уларнинг йиғисини зикр қилди. У унга уларни қайтаришни (ман қилишни) буюрди. У айтди: Киши борди, кейин келиб деди: «Мен уларни қайтардим.» Улар унга итоат қилмаганларини айтди. У айтди: У яна буюрди. У борди, кейин келиб деди: «Валлаҳи, улар биздан устун келдилар (гапимизни эшитмадилар).» (Оиша) гумон қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Уларнинг оғизларига тупроқ соч.» Оиша айтди: Мен дедим: «Аллаҳ бурнингни ерга урсин! Валлаҳи, сен (буни) қила олмайсан, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни ҳам машаққатдан қутқармадинг (ортиқча қатнаб чарчатдинг).»
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَامِرٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا حَيَّا ابْنَ جَعْفَرٍ قَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ ذِي الْجَنَاحَيْنِ.
Муҳаммад ибн Абу Бакр менга айтди, Умар ибн Али бизга айтди, у Исмоил ибн Абу Холиддан, у Омирдан: У айтди: Ибн Умар Жаъфарнинг ўғлига салом берганда, дерди: «Ассалому алайка, эй икки қанот эгасининг (Зул-жаноҳайннинг) ўғли.»
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ، يَقُولُ لَقَدِ انْقَطَعَتْ فِي يَدِي يَوْمَ مُوتَةَ تِسْعَةُ أَسْيَافٍ، فَمَا بَقِيَ فِي يَدِي إِلاَّ صَفِيحَةٌ يَمَانِيَةٌ.
Абу Нуайм бизга айтди, Суфён бизга айтди, у Исмоилдан, у Қайс ибн Абу Ҳозимдан: У айтди: Мен Холид ибн ал-Валиддан эшитдим: У айтарди: Муъта куни қўлимда тўққизта қилич синди, қўлимда фақат бир яманий кенг тиғли қилич қолди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، قَالَ سَمِعْتُ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ، يَقُولُ لَقَدْ دُقَّ فِي يَدِي يَوْمَ مُوتَةَ تِسْعَةُ أَسْيَافٍ، وَصَبَرَتْ فِي يَدِي صَفِيحَةٌ لِي يَمَانِيَةٌ.
Муҳаммад ибн ал-Мусанно менга айтди, Яҳё бизга айтди, у Исмоилдан, деди: Қайс менга айтди, деди: Мен Холид ибн ал-Валиддан эшитдим: У айтарди: Муъта куни қўлимда тўққизта қилич чил-чил бўлди, қўлимда менга тегишли бир яманий кенг тиғли қилич сабр қилди (чидаб қолди).
حَدَّثَنِي عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أُغْمِيَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ، فَجَعَلَتْ أُخْتُهُ عَمْرَةُ تَبْكِي وَاجَبَلاَهْ وَاكَذَا وَاكَذَا. تُعَدِّدُ عَلَيْهِ فَقَالَ حِينَ أَفَاقَ مَا قُلْتِ شَيْئًا إِلاَّ قِيلَ لِي آنْتَ كَذَلِكَ.
Имрон ибн Майсара менга айтди, Муҳаммад ибн Фудайл бизга айтди, у Ҳусайндан, у Омирдан, у ан-Нуъмон ибн Башир розияллаҳу анҳумодан: У айтди: Абдуллаҳ ибн Равоҳа ҳушидан кетди. Синглиси Амра: «Вой тоғим! Вой шундай-шундай!» деб, унинг (фазилатларини) санаб йиғлай бошлади. У ўзига келганда деди: «Сен айтган ҳар бир нарсага менга: «Сен шундаймисан?» дейилди (яъни ўлимда малоикалар сўроққа тутади).»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْثَرُ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أُغْمِيَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ بِهَذَا، فَلَمَّا مَاتَ لَمْ تَبْكِ عَلَيْهِ.
Қутайба бизга айтди, Абсар бизга айтди, у Ҳусайндан, у Шаъбийдан, у ан-Нуъмон ибн Баширдан: У айтди: Абдуллаҳ ибн Равоҳа шу (юқоридаги) каби ҳушидан кетди. У вафот этганда, (синглиси) унга йиғламади.