54-bob

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ثَعْلَبَةَ بْنِ صُعَيْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ، صلى الله عليه وسلم قَدْ مَسَحَ وَجْهَهُ عَامَ الْفَتْحِ‏.‏

Лайс айтди: Юнус менга Ибн Шиҳобдан айтди: Менга Абдуллаҳ ибн Саълаба ибн Суъайр хабар берди — Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ йили унинг юзини сийпаган эди.

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سُنَيْنٍ أَبِي جَمِيلَةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا وَنَحْنُ، مَعَ ابْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ وَزَعَمَ أَبُو جَمِيلَةَ أَنَّهُ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، وَخَرَجَ مَعَهُ عَامَ الْفَتْحِ‏.‏

Иброҳим ибн Мусо менга айтди, Ҳишом бизга хабар берди, у Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Сунайн Абу Жамиладан: У бизга хабар берди, биз Ибн ал-Мусайяб билан бирга эдик. (Зуҳрий) деди: Абу Жамила гумон қилдики (айтдики), у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга етишган ва у билан Фатҳ йили чиқган.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَلِمَةَ، قَالَ قَالَ لِي أَبُو قِلاَبَةَ أَلاَ تَلْقَاهُ فَتَسْأَلَهُ، قَالَ فَلَقِيتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ كُنَّا بِمَاءٍ مَمَرَّ النَّاسِ، وَكَانَ يَمُرُّ بِنَا الرُّكْبَانُ فَنَسْأَلُهُمْ مَا لِلنَّاسِ مَا لِلنَّاسِ مَا هَذَا الرَّجُلُ فَيَقُولُونَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ أَوْحَى إِلَيْهِ، أَوْ أَوْحَى اللَّهُ بِكَذَا‏.‏ فَكُنْتُ أَحْفَظُ ذَلِكَ الْكَلاَمَ، وَكَأَنَّمَا يُغْرَى فِي صَدْرِي، وَكَانَتِ الْعَرَبُ تَلَوَّمُ بِإِسْلاَمِهِمِ الْفَتْحَ، فَيَقُولُونَ اتْرُكُوهُ وَقَوْمَهُ، فَإِنَّهُ إِنْ ظَهَرَ عَلَيْهِمْ فَهْوَ نَبِيٌّ صَادِقٌ‏.‏ فَلَمَّا كَانَتْ وَقْعَةُ أَهْلِ الْفَتْحِ بَادَرَ كُلُّ قَوْمٍ بِإِسْلاَمِهِمْ، وَبَدَرَ أَبِي قَوْمِي بِإِسْلاَمِهِمْ، فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ جِئْتُكُمْ وَاللَّهِ مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَقًّا فَقَالَ ‏ "‏ صَلُّوا صَلاَةَ كَذَا فِي حِينِ كَذَا، وَصَلُّوا كَذَا فِي حِينِ كَذَا، فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ، فَلْيُؤَذِّنْ أَحَدُكُمْ، وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْثَرُكُمْ قُرْآنًا ‏"‏‏.‏ فَنَظَرُوا فَلَمْ يَكُنْ أَحَدٌ أَكْثَرَ قُرْآنًا مِنِّي، لِمَا كُنْتُ أَتَلَقَّى مِنَ الرُّكْبَانِ، فَقَدَّمُونِي بَيْنَ أَيْدِيهِمْ، وَأَنَا ابْنُ سِتٍّ أَوْ سَبْعِ، سِنِينَ وَكَانَتْ عَلَىَّ بُرْدَةٌ، كُنْتُ إِذَا سَجَدْتُ تَقَلَّصَتْ عَنِّي، فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الْحَىِّ أَلاَ تُغَطُّوا عَنَّا اسْتَ قَارِئِكُمْ‏.‏ فَاشْتَرَوْا فَقَطَعُوا لِي قَمِيصًا، فَمَا فَرِحْتُ بِشَىْءٍ فَرَحِي بِذَلِكَ الْقَمِيصِ‏.‏

Сулаймон ибн Ҳарб бизга айтди, Ҳаммод ибн Зайд бизга айтди, у Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Амр ибн Салимадан: У айтди: Абу Қилоба менга деди: «Уни учратиб сўрамайсанми?» У айтди: Мен уни учратиб сўрадим, у деди: Биз одамлар ўтадиган йўл устидаги бир сув (боши)да эдик. Бизнинг олдимиздан отлиқлар ўтарди, биз улардан сўрардик: «Одамларга нима бўлди? Бу киши ким?» Улар дердилар: «У Аллаҳни ўзини юборган, унга ваҳий қилган деб даъво қилади» ёки «Аллаҳ унга шундай ваҳий қилди» дердилар. Мен ўша сўзни ёдлаб олардим, гўё у кўксимга ёпиштириларди. Араблар Ислом қабул қилишни Фатҳгача кутиб турардилар ва дердилар: «Уни қавми билан қолдиринглар. Агар у уларнинг устидан ғолиб келса, демак у рост набийдир.» Фатҳ аҳли воқеаси (Макка фатҳи) бўлганда, ҳар бир қавм Исломга шошилди. Отам ҳам қавмим олдида Ислом келтиришга шошилди. У (Мадинадан) келганда деди: «Валлаҳи, мен сизларнинг олдингизга Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузуридан ҳақиқатан келдим. У деди: «Фалон намозни фалон вақтда ўқинглар, фалон намозни фалон вақтда ўқинглар. Намоз вақти кирганда, бирингиз азон айтсин, сизлардан Қуръанни энг кўп (биладиган) имом бўлсин.»» Улар қарасалар, Қуръанни мендан кўпроқ биладиган ҳеч ким йўқ эди, чунки мен отлиқлардан (эшитиб) ёдлаб олардим. Шунда улар мени олдларига ўтказдилар, мен олти ёки етти ёшли эдим. Менда бир бурд (чопон) бор эди, сажда қилганимда у мендан кўтарилиб кетарди (авратим очиларди). Маҳалладан бир аёл деди: «Қорисингизнинг орқасини биздан тўсмайсизларми?» Шунда улар (мато) сотиб олиб, менга кўйлак тикиб бердилар. Мен ҳеч нарсадан ўша кўйлакдан хурсанд бўлганимчалик хурсанд бўлмаганман.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدٍ أَنْ يَقْبِضَ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، وَقَالَ عُتْبَةُ إِنَّهُ ابْنِي‏.‏ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ فِي الْفَتْحِ أَخَذَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَأَقْبَلَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَقْبَلَ مَعَهُ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ، فَقَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ هَذَا ابْنُ أَخِي، عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ‏.‏ قَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا أَخِي، هَذَا ابْنُ زَمْعَةَ، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ابْنِ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَإِذَا أَشْبَهُ النَّاسِ بِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ، هُوَ أَخُوكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ، وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَصِيحُ بِذَلِكَ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Маслама менга айтди, у Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ибн аз-Зубайрдан, у Оиша розияллаҳу анҳодан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан. Лайс айтди: Юнус менга Ибн Шиҳобдан айтди: Менга Урва ибн аз-Зубайр хабар берди, Оиша айтди: Утба ибн Абу Ваққос акаси Саъдга: «Замъанинг чўрисининг ўғлини олиб қўйгин» деб васият қилган ва Утба: «У менинг ўғлим» деган эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ (йили) Маккага келганда, Саъд ибн Абу Ваққос Замъанинг чўрисининг ўғлини олиб, уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келтирди. У билан Абд ибн Замъа ҳам келди. Саъд ибн Абу Ваққос деди: «Бу — акамнинг ўғли, у менга буни ўзининг ўғли эканини васият қилган.» Абд ибн Замъа деди: «Эй Расулуллаҳ, бу — менинг акам, бу — Замъанинг ўғли, унинг тўшагида туғилган.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Замъанинг чўрисининг ўғлига қаради, қараса, у одамларнинг Утба ибн Абу Ваққосга энг ўхшаши эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «У сеники, у сенинг аканг, эй Абд ибн Замъа» — чунки у унинг тўшагида туғилган. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Утба ибн Абу Ваққосга ўхшашлигини кўргани учун: «Ундан парда тут (пинҳон бўл), эй Савда» деди. Ибн Шиҳоб айтди: Оиша айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Бола тўшак (эгаси)никидир, зинокорга эса тош (маҳрумлик)дир.» Ибн Шиҳоб айтди: Абу Ҳурайра буни (баланд овозда) қичқириб айтарди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ امْرَأَةً، سَرَقَتْ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ الْفَتْحِ، فَفَزِعَ قَوْمُهَا إِلَى أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ يَسْتَشْفِعُونَهُ، قَالَ عُرْوَةُ فَلَمَّا كَلَّمَهُ أُسَامَةُ فِيهَا تَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَتُكَلِّمُنِي فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أُسَامَةُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ الْعَشِيُّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطِيبًا، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّمَا أَهْلَكَ النَّاسَ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ، وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمِ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِتِلْكَ الْمَرْأَةِ، فَقُطِعَتْ يَدُهَا، فَحَسُنَتْ تَوْبَتُهَا بَعْدَ ذَلِكَ وَتَزَوَّجَتْ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَكَانَتْ تَأْتِي بَعْدَ ذَلِكَ فَأَرْفَعُ حَاجَتَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Муҳаммад ибн Муқотил бизга айтди, Абдуллаҳ бизга хабар берди, Юнус менга хабар берди, у Зуҳрийдан, деди: Менга Урва ибн аз-Зубайр хабар бердики, бир аёл Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам даврида, Фатҳ ғазотида ўғирлик қилди. Унинг қавми Усома ибн Зайдга шафоат сўраб югуриб бордилар. Урва айтди: Усома унинг ҳақида (Набий билан) гаплашганда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг юзи ўзгарди ва деди: «Сен менга Аллаҳнинг ҳадларидан бир ҳад ҳақида (шафоат қилиб) гапиряпсанми?» Усома деди: «Мен учун мағфират сўра, эй Расулуллаҳ.» Кечқурун бўлганда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам хутба ўқиш учун турди, Аллаҳга лойиқ сано айтиб, кейин деди: «Амма баъд. Сиздан олдингиларни фақат шу ҳалок қилдики, улар ичида обрўли киши ўғирлик қилса, уни қўйиб юборардилар, агар заиф киши ўғирлик қилса, унга ҳад жазосини берардилар. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғирлик қилса ҳам, унинг қўлини кесардим.» Кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўша аёл ҳақида буйруқ берди, унинг қўли кесилди. Ундан кейин унинг тавбаси яхши бўлди ва у турмушга чиқди. Оиша айтди: У шундан кейин (олдимга) келарди, мен унинг ҳожатини Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга етказардим.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُجَاشِعٌ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِأَخِي بَعْدَ الْفَتْحِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، جِئْتُكَ بِأَخِي لِتُبَايِعَهُ عَلَى الْهِجْرَةِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَهَبَ أَهْلُ الْهِجْرَةِ بِمَا فِيهَا ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُبَايِعُهُ قَالَ ‏"‏ أُبَايِعُهُ عَلَى الإِسْلاَمِ وَالإِيمَانِ وَالْجِهَادِ‏" فَلَقِيتُ أَبَا مَعْبَدٍ بَعْدُ وَكَانَ أَكْبَرَهُمَا فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ صَدَقَ مُجَاشِعٌ‏

Амр ибн Холид бизга айтди, Зуҳайр бизга айтди, Осим бизга айтди, у Абу Усмондан: Мужошиъ менга айтди, деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига фатҳдан кейин акамни олиб келдим ва дедим: «Эй Расулуллаҳ, сенга акамни ҳижрат устига байъат қилдириш учун келтирдим.» У деди: «Ҳижрат аҳли ундаги нарса (савоб) билан кетдилар (ҳижрат тугади).» Мен дедим: «Уни нима устига байъат қиласан?» У деди: «Уни Ислом, иймон ва жиҳод устига байъат қиламан.» Мен кейин Абу Маъбадни — у иккисининг каттаси эди — учратиб сўрадим, у деди: «Мужошиъ рост айтди.»

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُجَاشِعٌ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِأَخِي بَعْدَ الْفَتْحِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، جِئْتُكَ بِأَخِي لِتُبَايِعَهُ عَلَى الْهِجْرَةِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَهَبَ أَهْلُ الْهِجْرَةِ بِمَا فِيهَا ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُبَايِعُهُ قَالَ ‏"‏ أُبَايِعُهُ عَلَى الإِسْلاَمِ وَالإِيمَانِ وَالْجِهَادِ‏" فَلَقِيتُ أَبَا مَعْبَدٍ بَعْدُ وَكَانَ أَكْبَرَهُمَا فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ صَدَقَ مُجَاشِعٌ‏

Амр ибн Холид бизга айтди, Зуҳайр бизга айтди, Осим бизга айтди, у Абу Усмондан: Мужошиъ менга айтди, деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига фатҳдан кейин акамни олиб келдим ва дедим: «Эй Расулуллаҳ, сенга акамни ҳижрат устига байъат қилдириш учун келтирдим.» У деди: «Ҳижрат аҳли ундаги нарса (савоб) билан кетдилар (ҳижрат тугади).» Мен дедим: «Уни нима устига байъат қиласан?» У деди: «Уни Ислом, иймон ва жиҳод устига байъат қиламан.» Мен кейин Абу Маъбадни — у иккисининг каттаси эди — учратиб сўрадим, у деди: «Мужошиъ рост айтди.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ مُجَاشِعِ بْنِ مَسْعُودٍ، انْطَلَقْتُ بِأَبِي مَعْبَدٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِيُبَايِعَهُ عَلَى الْهِجْرَةِ، قَالَ ‏ "‏ مَضَتِ الْهِجْرَةُ لأَهْلِهَا، أُبَايِعُهُ عَلَى الإِسْلاَمِ وَالْجِهَادِ." فَلَقِيتُ أَبَا مَعْبَدٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ صَدَقَ مُجَاشِعٌ‏.‏ وَقَالَ خَالِدٌ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ مُجَاشِعٍ أَنَّهُ جَاءَ بِأَخِيهِ مُجَالِدٍ‏.‏

Муҳаммад ибн Абу Бакр бизга айтди, ал-Фудайл ибн Сулаймон бизга айтди, Осим бизга айтди, у Абу Усмон ан-Наҳдийдан, у Мужошиъ ибн Масъуддан: Мен Абу Маъбадни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига, уни ҳижрат устига байъат қилдириш учун олиб бордим. У деди: «Ҳижрат ўз аҳли учун ўтиб бўлди. Уни Ислом ва жиҳод устига байъат қиламан.» Мен Абу Маъбадни учратиб сўрадим, у деди: «Мужошиъ рост айтди.» Холид Абу Усмондан, у Мужошиъдан: У акаси Мужолидни олиб келган, деди.