حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ طَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَعِيرِهِ، وَكَانَ كُلَّمَا أَتَى عَلَى الرُّكْنِ أَشَارَ إِلَيْهِ، وَكَبَّرَ. وَقَالَتْ زَيْنَبُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فُتِحَ مِنْ رَدْمِ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مِثْلُ هَذِهِ ". وَعَقَدَ تِسْعِينَ.
Абдуллаҳ ибн Муҳаммад, Абу Омир Абдулмалик ибн Амрдан, у Иброҳимдан, у Холиддан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилади: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам туялари устида тавоф қилдилар, ҳар сафар (Ҳажарул Асвад) рукнига келганларида, унга ишора қилиб, такбир айтар эдилар. Зайнаб: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Яъжуж ва Маъжужнинг тўғонидан мана бунчаси очилди» дедилар ва тўқсонни (бармоқлари билан) тугди, деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم " فِي الْجُمُعَةِ سَاعَةٌ لاَ يُوَافِقُهَا مُسْلِمٌ قَائِمٌ يُصَلِّي، فَسَأَلَ اللَّهَ خَيْرًا، إِلاَّ أَعْطَاهُ ". وَقَالَ بِيَدِهِ، وَوَضَعَ أَنْمَلَتَهُ عَلَى بَطْنِ الْوُسْطَى وَالْخِنْصَرِ. قُلْنَا يُزَهِّدُهَا.
Мусаддад, Бишр ибнул Муфаззалдан, у Салама ибн Алқамадан, у Муҳаммад ибн Сийриндан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилади: Абул Қосим соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Жумуода бир соат (вақт) борки, ҳеч бир мусулмон киши тик туриб намоз ўқиб, Аллаҳдан бирор хайр сўраса, унга ўша (вақтга) тўғри келса, Аллаҳ унга бермай қолмайди» дедилар ва қўли билан (ишора қилиб), бармоқ учини ўрта бармоқ ва жимжилоқ ичига қўйдилар (унинг қисқалигига ишора қилиб). Биз: У (Набий) уни (вақтни) озга (қисқага) чиқарардилар, дедик.
وَقَالَ الأُوَيْسِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ شُعْبَةَ بْنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ عَدَا يَهُودِيٌّ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى جَارِيَةٍ، فَأَخَذَ أَوْضَاحًا كَانَتْ عَلَيْهَا وَرَضَخَ رَأْسَهَا، فَأَتَى بِهَا أَهْلُهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ فِي آخِرِ رَمَقٍ، وَقَدْ أُصْمِتَتْ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَتَلَكِ فُلاَنٌ ". لِغَيْرِ الَّذِي قَتَلَهَا، فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ لاَ، قَالَ فَقَالَ لِرَجُلٍ آخَرَ غَيْرِ الَّذِي قَتَلَهَا، فَأَشَارَتْ أَنْ لاَ، فَقَالَ " فَفُلاَنٌ ". لِقَاتِلِهَا فَأَشَارَتْ أَنْ نَعَمْ، فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُضِخَ رَأْسُهُ بَيْنَ حَجَرَيْنِ.
Увайсий: Бизга Иброҳим ибн Саъд, у Шуъба ибнул Ҳажжождан, у Ҳишом ибн Зайддан, у Анас ибн Моликдан айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида бир яҳудий бир чўрига ҳужум қилиб, унинг устидаги кумуш (тақинчоқлар)ини олди ва бошини (тош билан) эзди. Унинг аҳли уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирдилар, у охирги нафасида эди, гапира олмас (сўзсиз) бўлиб қолган эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Сени ким ўлдирди — фалончими?» дедилар — уни ўлдиргандан бошқа (кишини айтиб). У боши билан: Йўқ, деб ишора қилди. Сўнг бошқа бир кишини — уни ўлдиргандан бошқани — айтдилар, у: Йўқ, деб ишора қилди. Сўнг: «Фалончими?» дедилар — уни ўлдирган (кишини айтиб). У: Ҳа, деб ишора қилди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам (унинг) ҳақида буюрдилар, унинг боши икки тош орасида эзилди.
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْفِتْنَةُ مِنْ هَا هُنَا ". وَأَشَارَ إِلَى الْمَشْرِقِ.
Қабиса, Суфёндан, у Абдуллаҳ ибн Динордан, у Ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо) ривоят қилади: У: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Фитна мана бу ердан (бўлади)» деганларини эшитдим ва машриқ (кунчиқиш) томонга ишора қилдилар, деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى، قَالَ كُنَّا فِي سَفَرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا غَرَبَتِ الشَّمْسُ قَالَ لِرَجُلٍ " انْزِلْ فَاجْدَحْ لِي ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَمْسَيْتَ. ثُمَّ قَالَ " انْزِلْ فَاجْدَحْ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَمْسَيْتَ إِنَّ عَلَيْكَ نَهَارًا. ثُمَّ قَالَ " انْزِلْ فَاجْدَحْ ". فَنَزَلَ فَجَدَحَ لَهُ فِي الثَّالِثَةِ، فَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْمَشْرِقِ فَقَالَ " إِذَا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ".
Али ибн Абдуллаҳ, Жарир ибн Абдулҳамиддан, у Абу Ишоқ Шайбонийдан, у Абдуллаҳ ибн Абу Авфодан ривоят қилади: У: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бир сафарда эдик. Қуёш ботганида, у бир кишига: «Туш ва менга (сувга аралаштириб ичимлик) тайёрла» дедилар. У: Эй Расулуллаҳ, агар кечани кутсангиз (яхши бўларди), деди. Сўнг: «Туш ва тайёрла» дедилар. У: Эй Расулуллаҳ, агар кечани кутсангиз, ҳали кундуз (қолдиқ) бор, деди. Сўнг: «Туш ва тайёрла» дедилар. У тушиб, у киши учун учинчи (марта) тайёрлади, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ичдилар. Сўнг қўли билан машриқга ишора қилиб: «Қачон кечани мана бу ердан келаётганини кўрсангиз, рўзадор ифтор қилди (вақти бўлди)» дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَمْنَعَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ نِدَاءُ بِلاَلٍ ـ أَوْ قَالَ أَذَانُهُ ـ مِنْ سَحُورِهِ، فَإِنَّمَا يُنَادِي أَوْ قَالَ يُؤَذِّنُ لِيَرْجِعَ قَائِمُكُمْ ". وَلَيْسَ أَنْ يَقُولَ كَأَنَّهُ يَعْنِي الصُّبْحَ أَوِ الْفَجْرَ، وَأَظْهَرَ يَزِيدُ يَدَيْهِ ثُمَّ مَدَّ إِحْدَاهُمَا مِنَ الأُخْرَى.
Абдуллаҳ ибн Маслама, Язид ибн Зурайъдан, у Сулаймон Таймийдан, у Абу Усмондан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан (розияллаҳу анҳу) ривоят қилади: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан ҳеч кимни Билолнинг нидоси — ёки азони — саҳарлик (ейиш)дан тўсмасин, чунки у (тунда намозда) қоим турганингизни қайтариш (ухлаган)ни уйғотиш учун нидо қилади — ёки азон айтади. У гўё саҳар (субҳ) ёки фажр (кирди) демоқчи эмас» дедилар. Язид икки қўлини кўрсатди, сўнг бирини бошқасидан (узун) чўзди (субҳ нури уфқда кўндаланг ёйиладиганини кўрсатди).
وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُنْفِقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا جُبَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ، مِنْ لَدُنْ ثَدْيَيْهِمَا إِلَى تَرَاقِيهِمَا، فَأَمَّا الْمُنْفِقُ فَلاَ يُنْفِقُ شَيْئًا إِلاَّ مَادَّتْ عَلَى جِلْدِهِ حَتَّى تُجِنَّ بَنَانَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ، وَأَمَّا الْبَخِيلُ فَلاَ يُرِيدُ يُنْفِقُ إِلاَّ لَزِمَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ مَوْضِعَهَا، فَهْوَ يُوسِعُهَا فَلاَ تَتَّسِعُ ". وَيُشِيرُ بِإِصْبَعِهِ إِلَى حَلْقِهِ.
Лайс айтди: Менга Жаъфар ибн Рабиъа, у Абдураҳмон ибн Ҳурмуздан айтиб берди: Абу Ҳурайрани эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бахил билан инфоқ қилувчи (сахий)нинг мисоли — устларида кўкракларидан то бўғизларигача темирдан икки жубба (совут) кийган икки киши кабидир. Инфоқ қилувчи эса — бирор нарса инфоқ қилса, (совут) унинг териси устида чўзилиб, ҳатто бармоқларини ёпиб, изини ўчиргунча (кенгаяди). Бахил эса — инфоқ қилмоқчи бўлса, ҳар бир ҳалқа ўз жойида қотиб қолади, у уни кенгайтирмоқчи бўлади, аммо у кенгаймайди» дедилар ва бармоғи билан бўғзига ишора қилардилар.