حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الْوَلِيدِ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ "بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ. وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ، وَأَنْ نَقُومَ ـ أَوْ نَقُولَ ـ بِالْحَقِّ حَيْثُمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ".
Убада ибн Сомит айтди: "Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — яхши кўрган ва ёмон кўрган (ҳолатимиз)да эшитиш ва итоат қилишга, иш аҳли билан (ҳокимият ҳақида) тортишмасликка, қаерда бўлсак ҳам ҳақни (айтиб) туришга — Аллаҳ (йўлида) ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмаган ҳолда — байъат қилдик."
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الْوَلِيدِ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ "بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ. وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ، وَأَنْ نَقُومَ ـ أَوْ نَقُولَ ـ بِالْحَقِّ حَيْثُمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ".
Убада ибн Сомит айтди: "Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — яхши кўрган ва ёмон кўрган (ҳолатимиз)да эшитиш ва итоат қилишга, иш аҳли билан (ҳокимият ҳақида) тортишмасликка, қаерда бўлсак ҳам ҳақни (айтиб) туришга — Аллаҳ (йўлида) ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмаган ҳолда — байъат қилдик."
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي غَدَاةٍ بَارِدَةٍ وَالْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ يَحْفِرُونَ الْخَنْدَقَ فَقَالَ " اللَّهُمَّ إِنَّ الْخَيْرَ خَيْرُ الآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ " فَأَجَابُوا نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا عَلَى الْجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدَا
Анас (розияллаҳу анҳу) (айтди): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) совуқ бир тонгда чиқди — муҳожирлар ва ансорлар хандақ қазиётган эдилар. У: "Аллаҳумма, албатта (ҳақиқий) яхшилик — охират яхшилигидир; ансор ва муҳожирни мағфират қил" деди. Улар жавоб бердилар: "Биз — Муҳаммадга, тирик эканмиз абадий, жиҳодга байъат қилганлардирмиз."
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا إِذَا بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ يَقُولُ لَنَا " فِيمَا اسْتَطَعْتَ ".
Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га самъ (эшитиш) ва тоатга байъат қилганимизда, у бизга: "Қодир бўлганингча (кучинг етганча)" дер эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ شَهِدْتُ ابْنَ عُمَرَ حَيْثُ اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الْمَلِكِ ـ قَالَ ـ كَتَبَ إِنِّي أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِعَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ مَا اسْتَطَعْتُ، وَإِنَّ بَنِيَّ قَدْ أَقَرُّوا بِمِثْلِ ذَلِكَ.
Абдуллаҳ ибн Динор айтди: Мен Ибн Умарни — одамлар Абдулмалик (халифалиги) устида бирлашганида — кўрдим. У (Абдулмаликка): "Мен Аллаҳнинг суннати ва Расулининг суннати узра, қодир бўлганимча, амирул мўминин Абдулмаликка самъ ва тоатни иқрор қиламан; ва ўғилларим ҳам шу кабини иқрор қилдилар" деб ёзди.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ، فَلَقَّنَنِي، فِيمَا اسْتَطَعْتُ، وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ.
Жарир ибн Абдуллаҳ айтди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га самъ ва тоатга байъат қилдим. У менга: "Қодир бўлганингча" ва: "Ҳар бир мусулмонга насиҳат (холислик) қилишга" (деб) талқин қилди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ لَمَّا بَايَعَ النَّاسُ عَبْدَ الْمَلِكِ كَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِعَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ، عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ، فِيمَا اسْتَطَعْتُ، وَإِنَّ بَنِيَّ قَدْ أَقَرُّوا بِذَلِكَ.
Абдуллаҳ ибн Динор айтди: Одамлар Абдулмаликка байъат қилганида, Абдуллаҳ ибн Умар унга (хат) ёзди: "Аллаҳнинг бандаси, амирул мўминин Абдулмаликка — Абдуллаҳ ибн Умардан. Мен Аллаҳнинг суннати ва Расулининг суннати узра, қодир бўлганимча, Аллаҳнинг бандаси амирул мўминин Абдулмаликка самъ ва тоатни иқрор қиламан; ва ўғилларим ҳам буни иқрор қилдилар."
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ بَايَعْتُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ.
Язид айтди: Мен Саламага: "Ҳудайбия куни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га нима(га) байъат қилдинглар?" дедим. У: "Ўлимга" деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَخْبَرَهُ. أَنَّ الرَّهْطَ الَّذِينَ وَلاَّهُمْ عُمَرُ اجْتَمَعُوا فَتَشَاوَرُوا، قَالَ لَهُمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لَسْتُ بِالَّذِي أُنَافِسُكُمْ عَلَى هَذَا الأَمْرِ، وَلَكِنَّكُمْ إِنْ شِئْتُمُ اخْتَرْتُ لَكُمْ مِنْكُمْ. فَجَعَلُوا ذَلِكَ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ، فَلَمَّا وَلَّوْا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَمْرَهُمْ فَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَتَّى مَا أَرَى أَحَدًا مِنَ النَّاسِ يَتْبَعُ أُولَئِكَ الرَّهْطَ وَلاَ يَطَأُ عَقِبَهُ، وَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُشَاوِرُونَهُ تِلْكَ اللَّيَالِيَ حَتَّى إِذَا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَصْبَحْنَا مِنْهَا، فَبَايَعْنَا عُثْمَانَ قَالَ الْمِسْوَرُ طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنَ اللَّيْلِ فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْتَيْقَظْتُ فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا، فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ، انْطَلِقْ فَادْعُ الزُّبَيْرَ وَسَعْدًا، فَدَعَوْتُهُمَا لَهُ فَشَاوَرَهُمَا ثُمَّ دَعَانِي فَقَالَ ادْعُ لِي عَلِيًّا. فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ، ثُمَّ قَامَ عَلِيٌّ مِنْ عِنْدِهِ، وَهْوَ عَلَى طَمَعٍ، وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَخْشَى مِنْ عَلِيٍّ شَيْئًا، ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي عُثْمَانَ، فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى فَرَّقَ بَيْنَهُمَا الْمُؤَذِّنُ بِالصُّبْحِ، فَلَمَّا صَلَّى لِلنَّاسِ الصُّبْحَ وَاجْتَمَعَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ، فَأَرْسَلَ إِلَى مَنْ كَانَ حَاضِرًا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ، وَأَرْسَلَ إِلَى أُمَرَاءِ الأَجْنَادِ وَكَانُوا وَافَوْا تِلْكَ الْحَجَّةَ مَعَ عُمَرَ، فَلَمَّا اجْتَمَعُوا تَشَهَّدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَلِيُّ، إِنِّي قَدْ نَظَرْتُ فِي أَمْرِ النَّاسِ فَلَمْ أَرَهُمْ يَعْدِلُونَ بِعُثْمَانَ، فَلاَ تَجْعَلَنَّ عَلَى نَفْسِكَ سَبِيلاً. فَقَالَ أُبَايِعُكَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْخَلِيفَتَيْنِ مِنْ بَعْدِهِ. فَبَايَعَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَبَايَعَهُ النَّاسُ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ وَأُمَرَاءُ الأَجْنَادِ وَالْمُسْلِمُونَ.
Мисвар ибн Махрама (ривоят қилди): Умар (халифаликни) топширган жамоа (аҳли шуро) йиғилиб маслаҳатлашди. Абдураҳмон уларга: "Мен бу ишда сиз билан рақобатлашадиган киши эмасман, лекин хоҳласангиз, мен сиз учун сиздан (бирини) танлайман" деди. Улар буни Абдураҳмонга топширдилар. Абдураҳмонга уларнинг ишини топширгач, одамлар Абдураҳмон томонга оғдилар — ҳатто мен одамлардан бирор кишини у жамоа(аъзолари)га эргашаётган ёки унинг изидан юраётганини кўрмадим. Одамлар Абдураҳмон томонга оғиб, ўша кечаларда у билан маслаҳатлашар эдилар. Биз тонгни қаршилаган ўша кечада — биз Усмонга байъат қилган (кеча)да — Мисвар айтди: Абдураҳмон кечанинг бир қисми ўтгач (ухлаб ўтгач) мени (келиб) уйғотди, эшикни — уйғонгунимча — қоқди ва: "Сени ухлаб ётган кўряпман, валлаҳи, мен бу кеча кўп ухламадим. Бориб, Зубайр ва Саъдни чақир" деди. Мен уларни унга чақирдим, у улар билан маслаҳатлашди, кейин мени чақириб: "Менга Алини чақир" деди. Мен уни чақирдим, у у билан — кечанинг ярми ўтгунча — махфий гаплашди, кейин Али унинг янидан — (халифалик) тамаъида — турди. Абдураҳмон Алидан бирор нарсадан (чўчиб) қўрқар эди. Кейин: "Менга Усмонни чақир" деди. Мен уни чақирдим, у у билан — муаззин субҳга (азон айтиб) ажратгунча — махфий гаплашди. Субҳ намозини одамларга ўқиб бўлгач ва у жамоа минбар янида йиғилгач, (Абдураҳмон) ҳозир бўлган муҳожир ва ансорга (одам) юборди, лашкар амирларига ҳам юборди — улар ўша ҳажда Умар билан бирга (келган) эдилар. Йиғилишганида, Абдураҳмон ташаҳҳуд айтди, кейин: "Амма баъд. Эй Али, мен одамларнинг ишига қарадим, уларни Усмондан ўзга(ни) тенг кўраётганини кўрмадим, сен ўзингга бир йўл (баҳона) қилма" деди. (Усмонга): "Мен сенга Аллаҳнинг суннати, Расулининг суннати ва ундан кейинги икки халифанинг (йўли) узра байъат қиламан" деди. Абдураҳмон унга байъат қилди, муҳожир ва ансор одамлари, лашкар амирлари ва мусулмонлар ҳам унга байъат қилдилар.