باب تَحْرِيمِ الْخَمْرِ وَبَيَانِ أَنَّهَا تَكُونُ مِنْ عَصِيرِ الْعِنَبِ وَمِنَ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ وَالزَّبِيبِ وَغَيْرِهَا مِمَّا يُسْكِرُ
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ أَصَبْتُ شَارِفًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَغْنَمٍ يَوْمَ بَدْرٍ وَأَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَارِفًا أُخْرَى فَأَنَخْتُهُمَا يَوْمًا عِنْدَ بَابِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَحْمِلَ عَلَيْهِمَا إِذْخِرًا لأَبِيعَهُ وَمَعِيَ صَائِغٌ مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ فَأَسْتَعِينَ بِهِ عَلَى وَلِيمَةِ فَاطِمَةَ وَحَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَشْرَبُ فِي ذَلِكَ الْبَيْتِ مَعَهُ قَيْنَةٌ تُغَنِّيهِ فَقَالَتْ أَلاَ يَا حَمْزَ لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ فَثَارَ إِلَيْهِمَا حَمْزَةُ بِالسَّيْفِ فَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا ثُمَّ أَخَذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا . قُلْتُ لاِبْنِ شِهَابٍ وَمِنَ السَّنَامِ قَالَ قَدْ جَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا فَذَهَبَ بِهَا . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ عَلِيٌّ فَنَظَرْتُ إِلَى مَنْظَرٍ أَفْظَعَنِي فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ فَخَرَجَ وَمَعَهُ زَيْدٌ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فَدَخَلَ عَلَى حَمْزَةَ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ فَرَفَعَ حَمْزَةُ بَصَرَهُ فَقَالَ هَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لآبَائِي فَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَهْقِرُ حَتَّى خَرَجَ عَنْهُمْ .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий ривоят қилди, бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ибн Журайждан хабар берди, менга ибн Шиҳоб ривоят қилди, у Али ибн Ҳусайн ибн Алийдан, у отаси Ҳусайн ибн Алийдан, у Али ибн Абу Толибдан ривоят қилди, у айтди: Бадр куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга ўлжадан менга бир кекса туя тегди, яна Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга бошқа бир кекса туя бердилар. Бир куни мен уларни ансорлардан бир кишининг эшиги олдида чўккалатиб қўйдим. Мен уларга изхир (хушбўй ўт) ортиб, уни сотмоқчи эдим, менинг ёнимда Қайнуқў қабиласидан бир заргар бор эди — унинг ёрдами билан Фотима тўйини ўтказмоқчи эдим. Ҳамза ибн Абдулмутталиб эса ўша уйда май ичиб ўтирар, унинг ёнида бир чўри унга ашула айтар эди. У ашуласида: «Эй Ҳамза, семиз кекса туяларни (сўй)!» деди. Шунда Ҳамза қилич билан улар томон отилди-да, уларнинг ўркачларини кесиб, биқинларини ёриб, жигарларидан олди. Мен ибн Шиҳобга: «Ўркачидан ҳам (олдими)?» дедим. У: «Уларнинг ўркачларини кесиб олди-ю, олиб кетди» деди. Ибн Шиҳоб айтди: Алий айтди: Мен мени даҳшатга солган манзарани кўрдим-да, Аллаҳнинг Набийи соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурларига келдим, у кишининг ёнида Зайд ибн Ҳориса бор эди. Мен у кишига воқеани айтиб бердим. У киши Зайд билан бирга чиқдилар, мен ҳам бирга кетдим. У киши Ҳамзанинг олдига кирдилар ва унга ғазабландилар. Ҳамза кўзини кўтариб: «Сизлар оталаримнинг қулларидан бошқа нима эдингиз?!» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам орқаларига тисарилиб чиқиб кетдилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ҳам ривоят қилди, менга Абдурраззоқ хабар берди, менга ибн Журайж шу иснод билан худди шунга ўхшашини хабар берди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ كَثِيرِ بْنِ عُفَيْرٍ أَبُو عُثْمَانَ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنِ، بْنِ عَلِيٍّ أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي شَارِفًا مِنَ الْخُمُسِ يَوْمَئِذٍ فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ يَرْتَحِلُ مَعِيَ فَنَأْتِي بِإِذْخِرٍ أَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ مِنَ الصَّوَّاغِينَ فَأَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مَتَاعًا مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَجَمَعْتُ حِينَ جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ فَإِذَا شَارِفَاىَ قَدِ اجْتُبَّتْ أَسْنِمَتُهُمَا وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ ذَلِكَ الْمَنْظَرَ مِنْهُمَا قُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا قَالُوا فَعَلَهُ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ غَنَّتْهُ قَيْنَةٌ وَأَصْحَابَهُ فَقَالَتْ فِي غِنَائِهَا أَلاَ يَا حَمْزَ لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ فَقَامَ حَمْزَةُ بِالسَّيْفِ فَاجْتَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا فَأَخَذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا قَالَ عَلِيٌّ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ - قَالَ - فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِيَ الَّذِي لَقِيتُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لَكَ " قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ فَاجْتَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ - قَالَ - فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ فَارْتَدَاهُ ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ حَتَّى جَاءَ الْبَابَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُ فَإِذَا هُمْ شَرْبٌ فَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ فَإِذَا حَمْزَةُ مُحْمَرَّةٌ عَيْنَاهُ فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ إِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى سُرَّتِهِ ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ فَقَالَ حَمْزَةُ وَهَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ثَمِلٌ فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى وَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ .
Менга Абу Бакр ибн Ишоқ ҳам ривоят қилди, бизга Саъийд ибн Касийр ибн Уфайр Абу Усмон ал-Мисрий хабар берди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Юнус ибн Язид ибн Шиҳобдан ривоят қилди, менга Али ибн Ҳусайн ибн Алий хабар берди, унга Ҳусайн ибн Алий хабар берган, Алий айтган: Бадр куни ўлжадан теккан улушимдан менга бир кекса туя бор эди, ўша куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга хумусдан бир кекса туя берган эдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қизлари Фотима билан турмуш қурмоқчи бўлганимда, Қайнуқў қабиласидан бир заргар киши билан мен билан бирга йўлга чиқишга ваъда қилдим, биз изхир келтирар, мен уни заргарларга сотиб, тўйим зиёфатига шу билан ёрдам олмоқчи эдим. Мен икки туям учун эгар-жабдуқ, қоплар ва арқонлардан асбоб тўплаб юрганимда — икки туям ансорлардан бир кишининг ҳужраси ёнида чўктириб қўйилган эди — тўплаётган нарсамни тўплаб бўлганимда, қарасам икки туямнинг ўркачлари кесилибди, биқинлари ёрилибди ва жигарларидан олинибди. Уларнинг бу манзарасини кўрганимда кўзларимга ҳоким бўла олмадим (йиғладим). «Буни ким қилди?» дедим. Улар: «Буни Ҳамза ибн Абдулмутталиб қилди, у мана шу уйда ансорлардан бир неча май ичгувчилар билан бирга, бир чўри унга ва дўстларига ашула айтмоқда» дедилар. У ашуласида: «Эй Ҳамза, семиз кекса туяларни (сўй)!» деди. Шунда Ҳамза қилич билан туриб, уларнинг ўркачларини кесиб, биқинларини ёриб, жигарларидан олди. Алий айтди: Мен йўлга тушиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурларига кирдим, у кишининг ёнида Зайд ибн Ҳориса бор эди. — У айтди: — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам юзимдан бошимга тушган нарсани билдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллаҳ, валлаҳи, мен ҳеч қачон бугунгидек (иш) кўрмадим. Ҳамза икки туямга ҳужум қилиб, ўркачларини кесибди, биқинларини ёрибди, мана у шу ерда бир уйда май ичгувчилар билан бирга» дедим. — У айтди: — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ридоларини сўраб, кийиб олдилар, сўнг юриб кетдилар, мен ва Зайд ибн Ҳориса у кишига эргашдик, то Ҳамза турган эшикка келгунча. У киши изн сўрадилар, улар изн бердилар, қарасалар улар май ичгувчилар экан. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳамзани қилган иши учун койий бошладилар, қарасалар Ҳамзанинг кўзлари қизариб кетган. Ҳамза Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга қаради, сўнг нигоҳини тиззаларига кўтарди, сўнг нигоҳини кўтариб киндикларига қаради, сўнг нигоҳини кўтариб юзларига қаради-да: «Сизлар отамнинг қулларидан бошқа нима эдингиз?!» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг маст эканини билдилар ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам товонлари устида орқага тисарилиб чиқиб кетдилар, биз ҳам у киши билан бирга чиқдик.
وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُهْزَاذَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Менга буни Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Қуҳзоз ҳам ривоят қилди, менга Абдуллаҳ ибн Усмон Абдуллаҳ ибн ал-Муборакдан, у Юнусдан, у Зуҳрийдан шу иснод билан худди шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ، سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ سَاقِيَ الْقَوْمِ يَوْمَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ فِي بَيْتِ أَبِي طَلْحَةَ وَمَا شَرَابُهُمْ إِلاَّ الْفَضِيخُ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ . فَإِذَا مُنَادٍ يُنَادِي فَقَالَ اخْرُجْ فَانْظُرْ فَخَرَجْتُ فَإِذَا مُنَادٍ يُنَادِي أَلاَ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ - قَالَ - فَجَرَتْ فِي سِكَكِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ لِي أَبُو طَلْحَةَ اخْرُجْ فَاهْرِقْهَا . فَهَرَقْتُهَا فَقَالُوا أَوْ قَالَ بَعْضُهُمْ قُتِلَ فُلاَنٌ قُتِلَ فُلاَنٌ وَهِيَ فِي بُطُونِهِمْ - قَالَ فَلاَ أَدْرِي هُوَ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ - فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ}
Менга Абу Робийъ Сулаймон ибн Довуд ал-Атакий ривоят қилди, бизга Ҳаммод — яъни ибн Зайд — ривоят қилди, бизга Собит Анас ибн Моликдан хабар берди, у айтди: Май ҳаром қилинган куни мен Абу Талҳа уйида қавмнинг соқийси (ичимлик тарқатувчиси) эдим, уларнинг ичимлиги фақат бўтана хурмо ва қуруқ хурмодан тайёрланган фазих эди, холос. Бирдан бир жарчи жар солди. (Абу Талҳа) айтди: «Чиқиб қараб кел». Мен чиқдим, қарасам бир жарчи: «Огоҳ бўлинглар, май ҳаром қилинди!» деб жар солмоқда. — У айтди: — Мадина кўчаларида (май) оқиб кетди. Абу Талҳа менга: «Чиқиб уни тўкиб ташла» деди. Мен уни тўкиб ташладим. Шунда улар — ёки улардан баъзилари: «Фалончи ўлдирилди, фалончи ўлдирилди, ҳолбуки у (май) уларнинг қоринларида эди» дедилар. — У айтди: Бу Анаснинг ҳадисиданми ёки йўқми, билмайман. — Шунда Аллаҳ азза ва жалла шу (оят)ни нозил қилди: «Иймон келтириб, солиҳ амал қилганларга, агар (ҳаром нарсалардан) сақланган, иймон келтирган ва солиҳ амал қилган бўлсалар, илгари еб-ичган нарсаларида гуноҳ йўқдир.»
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، قَالَ سَأَلُوا أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنِ الْفَضِيخِ، فَقَالَ مَا كَانَتْ لَنَا خَمْرٌ غَيْرَ فَضِيخِكُمْ هَذَا الَّذِي تُسَمُّونَهُ الْفَضِيخَ إِنِّي لَقَائِمٌ أَسْقِيهَا أَبَا طَلْحَةَ وَأَبَا أَيُّوبَ وَرِجَالاً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِنَا إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ بَلَغَكُمُ الْخَبَرُ قُلْنَا لاَ قَالَ فَإِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ فَقَالَ يَا أَنَسُ أَرِقْ هَذِهِ الْقِلاَلَ قَالَ فَمَا رَاجَعُوهَا وَلاَ سَأَلُوا عَنْهَا بَعْدَ خَبَرِ الرَّجُلِ .
Бизга Яҳё ибн Айюб ҳам ривоят қилди, бизга ибн Улайя ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Суҳайб хабар бериб айтди: Анас ибн Моликдан фазих ҳақида сўрадилар. У айтди: Сизлар фазих деб атайдиган мана шу фазихингиздан бошқа бизда май йўқ эди. Мен уйимизда Абу Талҳага, Абу Айюбга ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бўлган кишиларга уни қуйиб турардим, шу пайт бир киши келиб: «Сизларга хабар етдими?» деди. Биз: «Йўқ» дедик. У: «Май ҳаром қилинди» деди. Шунда (Абу Талҳа): «Эй Анас, мана шу хумларни тўкиб ташла» деди. — У айтди: — Улар ўша кишининг хабаридан кейин унга қайтмадилар ва у ҳақида сўрамадилар ҳам.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ وَأَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ إِنِّي لَقَائِمٌ عَلَى الْحَىِّ عَلَى عُمُومَتِي أَسْقِيهِمْ مِنْ فَضِيخٍ لَهُمْ وَأَنَا أَصْغَرُهُمْ سِنًّا فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّهَا قَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ فَقَالُوا اكْفَأْهَا يَا أَنَسُ . فَكَفَأْتُهَا . قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ مَا هُوَ قَالَ بُسْرٌ وَرُطَبٌ . قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَنَسٍ كَانَتْ خَمْرَهُمْ يَوْمَئِذٍ . قَالَ سُلَيْمَانُ وَحَدَّثَنِي رَجُلٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ ذَلِكَ أَيْضًا .
Бизга Яҳё ибн Айюб ҳам ривоят қилди, бизга ибн Улайя ривоят қилиб айтди: Бизга Сулаймон ат-Таймий ҳам хабар берди, бизга Анас ибн Молик ривоят қилиб айтди: Мен қабиламнинг устида, амакиларимнинг устида туриб, уларга ўзларининг фазихидан қуйиб берардим, мен уларнинг ёши энг кичиги эдим. Шу пайт бир киши келиб: «Май ҳаром қилинди» деди. Улар: «Эй Анас, уни ағдар» дедилар. Мен уни ағдардим. — У айтди: — Анасга: «У (фазих) нима?» дедим. У: «Бўтана хурмо ва янги хурмо» деди. — У айтди: — Абу Бакр ибн Анас: «Ўша куни уларнинг майи шу эди» деди. Сулаймон айтди: Менга бир киши Анас ибн Моликдан ривоят қилди-ки, у ҳам шуни айтган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنْتُ قَائِمًا عَلَى الْحَىِّ أَسْقِيهِمْ . بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَنَسٍ كَانَ خَمْرَهُمْ يَوْمَئِذٍ . وَأَنَسٌ شَاهِدٌ فَلَمْ يُنْكِرْ أَنَسٌ ذَاكَ . وَقَالَ ابْنُ عَبْدِ الأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ قَالَ حَدَّثَنِي بَعْضُ مَنْ كَانَ مَعِي أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا يَقُولُ كَانَ خَمْرَهُمْ يَوْمَئِذٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдулаъла ривоят қилди, бизга ал-Муътамир отасидан ривоят қилиб айтди: Анас айтди: Мен қабиланинг устида туриб, уларга қуйиб берардим — ибн Улайянинг ҳадисига ўхшаш. Фақат у шуни айтди: Абу Бакр ибн Анас: «Ўша куни уларнинг майи шу эди» деди, ҳолбуки Анас гувоҳ эди, Анас буни инкор қилмади. Ибн Абдулаъла айтди: Бизга ал-Муътамир отасидан ривоят қилиб айтди: Мен билан бирга бўлган кимсалардан бири менга ривоят қилди-ки, у Анаснинг: «Ўша куни уларнинг майи шу эди» деганини эшитган.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ وَأَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ أَسْقِي أَبَا طَلْحَةَ وَأَبَا دُجَانَةَ وَمُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ فِي رَهْطٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا دَاخِلٌ فَقَالَ حَدَثَ خَبَرٌ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ . فَكَفَأْنَاهَا يَوْمَئِذٍ وَإِنَّهَا لَخَلِيطُ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ . قَالَ قَتَادَةُ وَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ لَقَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ وَكَانَتْ عَامَّةُ خُمُورِهِمْ يَوْمَئِذٍ خَلِيطَ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ .
Бизга Яҳё ибн Айюб ҳам ривоят қилди, бизга ибн Улайя ривоят қилиб айтди: Бизга Саъийд ибн Абу Аруба Қатодадан, у Анас ибн Моликдан хабар берди, у айтди: Мен Абу Талҳага, Абу Дужонага ва Муъоз ибн Жабалга ансорлардан бир гуруҳ ичида қуйиб берардим. Бир кирувчи ёнимизга кириб: «Бир хабар бўлди, май таҳрими (ҳаром қилиниши) нозил бўлди» деди. Шунда биз ўша куни уни ағдардик, ҳолбуки у бўтана хурмо ва қуруқ хурмонинг аралашмаси эди. Қатода айтди: Анас ибн Молик айтди: Май ҳаром қилинди, ўша куни уларнинг майининг кўпчилиги бўтана хурмо ва қуруқ хурмонинг аралашмаси эди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالُوا أَخْبَرَنَا مُعَاذُ، بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ إِنِّي لأَسْقِي أَبَا طَلْحَةَ وَأَبَا دُجَانَةَ وَسُهَيْلَ ابْنَ بَيْضَاءَ مِنْ مَزَادَةٍ فِيهَا خَلِيطُ بُسْرٍ وَتَمْرٍ . بِنَحْوِ حَدِيثِ سَعِيدٍ .
Бизга Абу Ғассон ал-Мисмаий, Муҳаммад ибн ал-Мусанна ва ибн Башшор ҳам ривоят қилиб айтдилар: Бизга Муъоз ибн Ҳишом хабар берди, менга отам Қатодадан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди, у айтди: Мен Абу Талҳага, Абу Дужонага ва Суҳайл ибн Байзога ичида бўтана хурмо ва қуруқ хурмо аралашмаси бўлган мешдан қуйиб берардим — Саъийднинг ҳадисига ўхшаш.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ قَتَادَةَ بْنَ دِعَامَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُخْلَطَ التَّمْرُ وَالزَّهْوُ ثُمَّ يُشْرَبَ وَإِنَّ ذَلِكَ كَانَ عَامَّةَ خُمُورِهِمْ يَوْمَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ .
Менга Абу Тоҳир Аҳмад ибн Амр ибн Сарҳ ҳам ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Амр ибн ал-Ҳорис хабар берди-ки, Қатода ибн Диъома унга ривоят қилган-ки, у Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитган: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қуруқ хурмо билан ғўр (ярим пишган) хурмони аралаштириб, сўнг ичилишидан қайтардилар, ҳолбуки май ҳаром қилинган куни уларнинг майининг кўпчилиги шу эди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ أَسْقِي أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ وَأَبَا طَلْحَةَ وَأُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ شَرَابًا مِنْ فَضِيخٍ وَتَمْرٍ فَأَتَاهُمْ آتٍ فَقَالَ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ . فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا أَنَسُ قُمْ إِلَى هَذِهِ الْجَرَّةِ فَاكْسِرْهَا . فَقُمْتُ إِلَى مِهْرَاسٍ لَنَا فَضَرَبْتُهَا بِأَسْفَلِهِ حَتَّى تَكَسَّرَتْ .
Менга Абу Тоҳир ҳам ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб хабар берди, менга Молик ибн Анас Ишоқ ибн Абдуллаҳ ибн Абу Талҳадан, у Анас ибн Моликдан хабар берди-ки, у айтган: Мен Абу Убайда ибн ал-Жарроҳга, Абу Талҳага ва Убай ибн Каъбга фазих ва хурмодан ичимлик қуйиб берардим. Шу пайт уларга бир келувчи келиб: «Май ҳаром қилинди» деди. Шунда Абу Талҳа: «Эй Анас, мана шу хумга туриб уни синдир» деди. Мен бизнинг бир оҳактошимизга туриб, унинг таги билан уни уриб, синдириб ташладим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، - يَعْنِي الْحَنَفِيَّ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ الآيَةَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ فِيهَا الْخَمْرَ وَمَا بِالْمَدِينَةِ شَرَابٌ يُشْرَبُ إِلاَّ مِنْ تَمْرٍ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанна ривоят қилди, бизга Абу Бакр — яъни ал-Ҳанафий — ривоят қилди, бизга Абдулҳамид ибн Жаъфар ривоят қилди, менга отам ривоят қилди-ки, у Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитган: Аллаҳ май ҳаром қилинган оятни нозил қилган куни Мадинада хурмодан бошқа ҳеч қандай ичиладиган ичимлик йўқ эди.