حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كُنَّا إِذَا حَضَرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم طَعَامًا لَمْ نَضَعْ أَيْدِيَنَا حَتَّى يَبْدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَضَعَ يَدَهُ وَإِنَّا حَضَرْنَا مَعَهُ مَرَّةً طَعَامًا فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ كَأَنَّهَا تُدْفَعُ فَذَهَبَتْ لِتَضَعَ يَدَهَا فِي الطَّعَامِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهَا ثُمَّ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ كَأَنَّمَا يُدْفَعُ فَأَخَذَ بِيَدِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ أَنْ لاَ يُذْكَرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ جَاءَ بِهَذِهِ الْجَارِيَةِ لِيَسْتَحِلَّ بِهَا فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَجَاءَ بِهَذَا الأَعْرَابِيِّ لِيَسْتَحِلَّ بِهِ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ يَدَهُ فِي يَدِي مَعَ يَدِهَا " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилди, улар дедилар: Бизга Абу Муовия ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Хайсамадан, у Абу Ҳузайфадан, у Ҳузайфадан, у деди: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан таомга ҳозир бўлганимизда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бошлаб қўлини қўймагунча қўлларимизни қўймас эдик. Бир марта биз у билан таомга ҳозир бўлдик, шунда бир чўри гўё итариб юборилгандай келиб, қўлини таомга қўймоқчи бўлди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг қўлидан ушлаб олди. Сўнг бир аъробий гўё итариб юборилгандай келиб, (таомга қўл чўзди), шунда у унинг қўлидан ушлаб олди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта, шайтон таомга Аллаҳнинг исми зикр қилинмаса, уни ўзига ҳалол қилади. У шу чўрини олиб келди, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилмоқчи бўлди, мен унинг қўлидан ушлаб олдим. Кейин шу аъробийни олиб келди, у орқали ҳалол қилмоқчи бўлди, мен унинг қўлидан ушлаб олдим. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, унинг (шайтоннинг) қўли менинг қўлимда у (чўри)нинг қўли билан бирга» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ الأَرْحَبِيِّ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، قَالَ كُنَّا إِذَا دُعِينَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى طَعَامٍ . فَذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَقَالَ " كَأَنَّمَا يُطْرَدُ " . وَفِي الْجَارِيَةِ " كَأَنَّمَا تُطْرَدُ " . وَقَدَّمَ مَجِيءَ الأَعْرَابِيِّ فِي حَدِيثِهِ قَبْلَ مَجِيءِ الْجَارِيَةِ وَزَادَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ ثُمَّ ذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ وَأَكَلَ .
Бизга буни Ишоқ ибн Иброҳим ал-Ҳанзалий ривоят қилди, бизга Исо ибн Юнус хабар берди, бизга ал-Аъмаш хабар берди, у Хайсама ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳузайфа ал-Арҳабийдан, у Ҳузайфа ибн ал-Ямондан, у деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан таомга чақирилганимизда... ва у Абу Муовия ҳадиси маъносида зикр қилди ва: «Гўё қувиб юборилгандай» деди ва чўри ҳақида: «Гўё қувиб юборилгандай» деди. У ўз ҳадисида аъробийнинг келишини чўрининг келишидан олдин келтирди ва ҳадиснинг охирига: «Сўнг Аллаҳнинг исмини зикр қилди ва еди» (сўзини) қўшди.
وَحَدَّثَنِيهِ أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَدَّمَ مَجِيءَ الْجَارِيَةِ قَبْلَ مَجِيءِ الأَعْرَابِيِّ .
Менга буни Абу Бакр ибн Нофеъ ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, шу иснод билан, ва у чўрининг келишини аъробийнинг келишидан олдин келтирди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ - عَنِ ابْنِ، جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بَيْتَهُ فَذَكَرَ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ وَعِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ لاَ مَبِيتَ لَكُمْ وَلاَ عَشَاءَ . وَإِذَا دَخَلَ فَلَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ . وَإِذَا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ وَالْعَشَاءَ " .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ал-Аназий ривоят қилди, бизга ад-Даҳҳок - яъни Абу Осим - ривоят қилди, у ибн Журайждан, менга Абуз-Зубайр хабар берди, у Жобир ибн Абдуллаҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Киши ўз уйига кирганда, кирар чоғида ва таоми (олдида) Аллаҳни зикр қилса, шайтон: ‹Сизларга (бу ерда) тунаш ҳам, кечки овқат ҳам йўқ› дейди. Агар у кирсаю кирар чоғида Аллаҳни зикр қилмаса, шайтон: ‹Тунашга етишдингиз› дейди. Агар таоми (олдида) Аллаҳни зикр қилмаса: ‹Тунаш ва кечки овқатга етишдингиз› дейди» деганини эшитди.
وَحَدَّثَنِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ . بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَاصِمٍ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " وَإِنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عِنْدَ طَعَامِهِ وَإِنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عِنْدَ دُخُولِهِ " .
Менга буни Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Равҳ ибн Убода хабар берди, бизга ибн Журайж ривоят қилди, менга Абуз-Зубайр хабар берди, у Жобир ибн Абдуллаҳни: у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг (сўзини) эшитганини айтганини эшитди... Абу Осим ҳадиси мисолида, фақат у: «Агар таоми (олдида) Аллаҳнинг исмини зикр қилмаса ва агар кирар чоғида Аллаҳнинг исмини зикр қилмаса» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، أَبِي عُمَرَ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ نُمَيْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُبَيْدِ، اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ جَدِّهِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَأْكُلْ بِيَمِينِهِ وَإِذَا شَرِبَ فَلْيَشْرَبْ بِيَمِينِهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بِشِمَالِهِ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр, Зуҳайр ибн Ҳарб ва ибн Абу Умар ривоят қилди - лафз ибн Нумайрники - улар дедилар: Бизга Суфён ривоят қилди, у аз-Зуҳрийдан, у Абу Бакр ибн Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Умардан, у бобоси ибн Умардан, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бирингиз еганда ўнг қўли билан есин, ичганда ўнг қўли билан ичсин, чунки шайтон чап қўли билан ейди ва чап қўли билан ичади» деди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - كِلاَهُمَا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، جَمِيعًا عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِإِسْنَادِ سُفْيَانَ .
Бизга Қутайба ибн Саъид, Молик ибн Анасдан, унга ўқиб берилган нарсада (ривоят қилди); (ҳ) ва бизга ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди; (ҳ) ва бизга ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Яҳё - у ал-Қаттон - ривоят қилди, иккаласи Убайдуллаҳдан, ҳаммаси аз-Зуҳрийдан, Суфённинг исноди билан (ривоят қилдилар).
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، - قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، حَرْمَلَةُ حَدَّثَنَا - عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، عُمَرَ حَدَّثَهُ عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَأْكُلَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ بِشِمَالِهِ وَلاَ يَشْرَبَنَّ بِهَا فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بِهَا " . قَالَ وَكَانَ نَافِعٌ يَزِيدُ فِيهَا " وَلاَ يَأْخُذُ بِهَا وَلاَ يُعْطِي بِهَا " . وَفِي رِوَايَةِ أَبِي الطَّاهِرِ " لاَ يَأْكُلَنَّ أَحَدُكُمْ " .
Менга Абут-Тоҳир ва Ҳармала ривоят қилди - Абут-Тоҳир: хабар берди, деди, Ҳармала эса: ривоят қилди, деди - Абдуллаҳ ибн Ваҳб, менга Умар ибн Муҳаммад ривоят қилди, менга ал-Қосим ибн Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Умар ривоят қилди, у Солимдан, у отасидан, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан бирингиз асло чап қўли билан емасин ва у билан ичмасин, чунки шайтон чап қўли билан ейди ва у билан ичади» деди. (Рови) деди: Нофеъ унда: «Ва у билан олмасин ва у билан бермасин» (сўзини) қўшар эди. Абут-Тоҳир ривоятида эса: «Сизлардан бирингиз асло емасин» (дейилган).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً أَكَلَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشِمَالِهِ فَقَالَ " كُلْ بِيَمِينِكَ " . قَالَ لاَ أَسْتَطِيعُ قَالَ " لاَ اسْتَطَعْتَ " . مَا مَنَعَهُ إِلاَّ الْكِبْرُ . قَالَ فَمَا رَفَعَهَا إِلَى فِيهِ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Зайд ибн ал-Ҳубоб ривоят қилди, у Икрима ибн Аммордан, менга Иёс ибн Салама ибн ал-Акваъ ривоят қилди, отаси унга ривоят қилишича, бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида чап қўли билан еди. Шунда у: «Ўнг қўлинг билан е» деди. У: Қўлимдан келмайди, деди. (Расулуллаҳ): «Қўлингдан келмай қолсин» деди. Уни фақат кибр (манноси) тўсган эди. (Рови) деди: Бас, у (қўлини) оғзига кўтара олмади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، سَمِعَهُ مِنْ، عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ كُنْتُ فِي حَجْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ يَدِي تَطِيشُ فِي الصَّحْفَةِ فَقَالَ لِي " يَا غُلاَمُ سَمِّ اللَّهَ وَكُلْ بِيَمِينِكَ وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва ибн Абу Умар, иккаласи Суфёндан ривоят қилди. Абу Бакр деди: Бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у ал-Валид ибн Касирдан, у Ваҳб ибн Кайсондан, у буни Умар ибн Абу Саламадан эшитди, у деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг тарбиясида эдим, қўлим лаганда (у ён-бу ёнга) югурар эди. Шунда у менга: «Эй бола, Аллаҳнинг исмини айт, ўнг қўлинг билан е ва ўзингга яқин (жойдан) е» деди.
وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي، مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهُ قَالَ أَكَلْتُ يَوْمًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلْتُ آخُذُ مِنْ لَحْمٍ حَوْلَ الصَّحْفَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلْ مِمَّا يَلِيكَ " .
Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Ҳулвоний ва Абу Бакр ибн Ишоқ ривоят қилди, улар дедилар: Бизга ибн Абу Марям ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар хабар берди, менга Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳалҳала хабар берди, у Ваҳб ибн Кайсондан, у Умар ибн Абу Саламадан, у деди: Бир куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан едим, шунда гўштдан лаганнинг атрофидан ола бошладим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ўзингга яқин (жойдан) е» деди.
وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ .
Бизга Амр ан-Ноқид ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллаҳдан, у Абу Саъиддан, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам мешларнинг (оғзини) буклаб (ичишдан) қайтарди.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ أَنْ يُشْرَبَ مِنْ أَفْوَاهِهَا .
Менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус хабар берди, у ибн Шиҳобдан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан, у Абу Саъид ал-Худрийдан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мешларнинг оғзидан ичилишидан, яъни уларнинг оғзини буклаб (ичишдан) қайтарди.
وَحَدَّثَنَاهُ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَاخْتِنَاثُهَا أَنْ يُقْلَبَ رَأْسُهَا ثُمَّ يُشْرَبَ مِنْهُ .
Бизга буни Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, у аз-Зуҳрийдан, шу иснод билан унинг мисолида (ривоят қилди), фақат у: Унинг букланиши - бу унинг боши ағдарилиб, сўнг ундан ичилишидир, деди.