Хавф намози

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ بِإِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةً وَالطَّائِفَةُ الأُخْرَى مُوَاجِهَةُ الْعَدُوِّ ثُمَّ انْصَرَفُوا وَقَامُوا فِي مَقَامِ أَصْحَابِهِمْ مُقْبِلِينَ عَلَى الْعَدُوِّ وَجَاءَ أُولَئِكَ ثُمَّ صَلَّى بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَضَى هَؤُلاَءِ رَكْعَةً وَهَؤُلاَءِ رَكْعَةً ‏.‏

Ибн Умар айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хавф намозини икки гуруҳнинг бирига бир ракат (қилиб) ўқиди — иккинчи гуруҳ душманга юзланган (кутиб турган) эди; кейин улар (биринчилар) бурилиб, ўз шерикларининг ўрнида — душманга юзланган ҳолда — турди; ва улар (иккинчилар) келди; кейин Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга (ҳам) бир ракат ўқиди, кейин Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) салом берди; кейин булар бир ракат, анавилар (ҳам) бир ракат (ўзлари) қазо қилди.

وَحَدَّثَنِيهِ أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْخَوْفِ وَيَقُولُ صَلَّيْتُهَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ بِهَذَا الْمَعْنَى ‏.‏

Солим ибн Абдуллаҳ ибн Умар отасидан (ривоят қилди)ки: У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хавфдаги намози ҳақида ривоят қилар ва: «Мен уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан ўқидим» дер эди — шу маънода.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُوسَى بْنِ، عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فِي بَعْضِ أَيَّامِهِ فَقَامَتْ طَائِفَةٌ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ مَعَهُ رَكْعَةً ثُمَّ ذَهَبُوا وَجَاءَ الآخَرُونَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ قَضَتِ الطَّائِفَتَانِ رَكْعَةً رَكْعَةً - قَالَ - وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ فَإِذَا كَانَ خَوْفٌ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَصَلِّ رَاكِبًا أَوْ قَائِمًا تُومِئُ إِيمَاءً ‏.‏

Ибн Умар айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз кунларининг бирида хавф намозини ўқиди; бир гуруҳ у билан турди, бир гуруҳ душман рўпарасида (турди); бас у ўзи билан бирга бўлганларга бир ракат ўқиди, кейин улар кетди ва бошқалари келди; бас уларга бир ракат ўқиди; кейин икки гуруҳ бир ракат-бир ракат (ўзлари) қазо қилди. Ибн Умар: «Агар бундан кўра кўпроқ хавф бўлса, сувори (отлиқ) ёки тикка ҳолда, ишора қилиб ўқи» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَصَفَّنَا صَفَّيْنِ صَفٌّ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْعَدُوُّ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَكَبَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا جَمِيعًا ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَرَفَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فِي نَحْرِ الْعَدُوِّ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السُّجُودَ وَقَامَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ انْحَدَرَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بِالسُّجُودِ وَقَامُوا ثُمَّ تَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ وَتَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ ثُمَّ رَكَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَكَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ وَرَفَعْنَا جَمِيعًا ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ الَّذِي كَانَ مُؤَخَّرًا فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى وَقَامَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فِي نُحُورِ الْعَدُوِّ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السُّجُودَ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ انْحَدَرَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بِالسُّجُودِ فَسَجَدُوا ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَسَلَّمْنَا جَمِيعًا ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ كَمَا يَصْنَعُ حَرَسُكُمْ هَؤُلاَءِ بِأُمَرَائِهِمْ ‏.‏

Жобир ибн Абдуллаҳ айтди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозида ҳозир бўлдим; бас у бизни икки сафга сафлади — бир саф Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ортида, душман эса биз билан қибла орасида эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтди, биз ҳаммамиз такбир айтдик; кейин у рукуъ қилди, биз ҳаммамиз рукуъ қилдик; кейин рукуъдан бошини кўтарди, биз ҳаммамиз кўтарди к; кейин у ва унга яқин (олдинги) саф сажда учун энгашди; орқадаги саф эса душман рўпарасида (қаршисида) турди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саждани адо этиб, олдинги саф турганида, орқадаги саф сажда учун энгашди ва (кейин) турди; кейин орқадаги саф олдинга ўтди, олдинги саф орқага чекинди; кейин Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рукуъ қилди, биз ҳаммамиз рукуъ қилдик; кейин рукуъдан бошини кўтарди, биз ҳаммамиз кўтарди к; кейин у ва унга яқин саф — биринчи ракатда орқада бўлган саф — сажда учун энгашди; орқадаги саф эса душман рўпарасида турди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва унга яқин саф саждани адо этиб, орқадаги саф сажда учун энгашди — бас сажда қилдилар; кейин Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) салом берди, биз ҳаммамиз салом бердик. Жобир: «Мана шу қўриқчиларингиз (соқчиларингиз) ўз амирлари билан қилганидек» деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْمًا مِنْ جُهَيْنَةَ فَقَاتَلُونَا قِتَالاً شَدِيدًا فَلَمَّا صَلَّيْنَا الظُّهْرَ قَالَ الْمُشْرِكُونَ لَوْ مِلْنَا عَلَيْهِمْ مَيْلَةً لاَقْتَطَعْنَاهُمْ ‏.‏ فَأَخْبَرَ جِبْرِيلُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - وَقَالُوا إِنَّهُ سَتَأْتِيهِمْ صَلاَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنَ الأَوْلاَدِ فَلَمَّا حَضَرَتِ الْعَصْرُ - قَالَ - صَفَّنَا صَفَّيْنِ وَالْمُشْرِكُونَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ - قَالَ - فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ فَرَكَعْنَا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ مَعَهُ الصَّفُّ الأَوَّلُ فَلَمَّا قَامُوا سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الأَوَّلُ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الثَّانِي فَقَامُوا مَقَامَ الأَوَّلِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ فَرَكَعْنَا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ مَعَهُ الصَّفُّ الأَوَّلُ وَقَامَ الثَّانِي فَلَمَّا سَجَدَ سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي ثُمَّ جَلَسُوا جَمِيعًا سَلَّمَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ ثُمَّ خَصَّ جَابِرٌ أَنْ قَالَ كَمَا يُصَلِّي أُمَرَاؤُكُمْ هَؤُلاَءِ ‏.‏

Жобир айтди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Жуҳайнадан бир қавмга ғазот қилдик; улар биз билан қаттиқ жанг қилдилар. Пешинни ўқиганимизда, мушриклар: «Агар уларнинг устига бир бор ҳамла қилса к, уларни қириб ташлар эдик» дедилар. Бас Жибрил Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га буни хабар берди; Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буни бизга зикр қилди. Ва улар: «Албатта уларга шундай бир намоз (вақти) келадики, у уларга болалардан ҳам севимлироқдир» дедилар. Аср (вақти) келганида, у бизни икки сафга сафлади — мушриклар биз билан қибла орасида (турди). Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтди, биз такбир айтдик; у рукуъ қилди, биз рукуъ қилдик; кейин у сажда қилди ва биринчи саф у билан бирга сажда қилди; улар турганида, иккинчи саф сажда қилди; кейин биринчи саф орқага чекинди, иккинчи саф олдинга ўтди ва биринчининг ўрнида турди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтди, биз такбир айтдик; у рукуъ қилди, биз рукуъ қилдик; кейин у сажда қилди ва биринчи саф у билан бирга сажда қилди, иккинчи (саф) турди; (Набий) сажда қилганида, иккинчи саф (ҳам) сажда қилди; кейин ҳаммаси ўтирди; бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга салом берди. Абуз-Зубайр: Кейин Жобир хослаб: «Мана шу амирларингиз ўқиганидек» деди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ، الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِأَصْحَابِهِ فِي الْخَوْفِ فَصَفَّهُمْ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ فَصَلَّى بِالَّذِينَ يَلُونَهُ رَكْعَةً ثُمَّ قَامَ فَلَمْ يَزَلْ قَائِمًا حَتَّى صَلَّى الَّذِينَ خَلْفَهُمْ رَكْعَةً ثُمَّ تَقَدَّمُوا وَتَأَخَّرَ الَّذِينَ كَانُوا قُدَّامَهُمْ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ قَعَدَ حَتَّى صَلَّى الَّذِينَ تَخَلَّفُوا رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏

Саҳл ибн Абу Ҳасма (ривоят қилди)ки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларига хавфда намоз ўқиди; уларни ўз ортида икки сафга сафлади; бас ўзига яқин бўлганларга бир ракат ўқиди, кейин турди ва — то уларнинг ортидагилар (орқадагилар) бир ракат ўқигунга қадар — тикка тураверди; кейин улар олдинга ўтди, уларнинг олдида бўлганлар орқага чекинди; бас уларга бир ракат ўқиди; кейин ўтирди, то орқада қолганлар бир ракат ўқигунга қадар; кейин салом берди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ صَالِحِ، بْنِ خَوَّاتٍ عَمَّنْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ ذَاتِ الرِّقَاعِ صَلاَةَ الْخَوْفِ أَنَّ طَائِفَةً صَفَّتْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ وِجَاهَ الْعَدُوِّ ‏.‏ فَصَلَّى بِالَّذِينَ مَعَهُ رَكْعَةً ثُمَّ ثَبَتَ قَائِمًا وَأَتَمُّوا لأَنْفُسِهِمْ ‏.‏ ثُمَّ انْصَرَفُوا فَصَفُّوا وِجَاهَ الْعَدُوِّ وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَلَّى بِهِمُ الرَّكْعَةَ الَّتِي بَقِيَتْ ثُمَّ ثَبَتَ جَالِسًا وَأَتَمُّوا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَلَّمَ بِهِمْ ‏.‏

Солиҳ ибн Хаввот — Зотур-Риқў куни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозини ўқиган кишидан (ривоят қилди)ки: Бир гуруҳ у билан саф тортди, бир гуруҳ душман рўпарасида (турди). Бас у ўзи билан бирга бўлганларга бир ракат ўқиди, кейин тикка туриб қолди, улар эса ўзлари учун (намозни) тўлиқ қилди; кейин улар бурилиб, душман рўпарасида саф тортди; ва бошқа гуруҳ келди; бас уларга қолган (бир) ракатни ўқиди, кейин ўтириб қолди, улар эса ўзлари учун (намозни) тўлиқ қилди; кейин улар билан салом берди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كُنَّا بِذَاتِ الرِّقَاعِ قَالَ كُنَّا إِذَا أَتَيْنَا عَلَى شَجَرَةٍ ظَلِيلَةٍ تَرَكْنَاهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَسَيْفُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُعَلَّقٌ بِشَجَرَةٍ فَأَخَذَ سَيْفَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاخْتَرَطَهُ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَخَافُنِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَمَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي قَالَ ‏"‏ اللَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَتَهَدَّدَهُ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَغْمَدَ السَّيْفَ وَعَلَّقَهُ - قَالَ - فَنُودِيَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى بِطَائِفَةٍ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ تَأَخَّرُوا وَصَلَّى بِالطَّائِفَةِ الأُخْرَى رَكْعَتَيْنِ قَالَ فَكَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعُ رَكَعَاتٍ وَلِلْقَوْمِ رَكْعَتَانِ ‏.‏

Жобир айтди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан келаардик, то Зотур-Риқўда бўлганимизда — биз сояли бир дарахтга етиб келса к, уни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун қолдирар эдик. Мушриклардан бир киши келди — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қиличи бир дарахтга осиғлиқ эди; бас у Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қиличини олди ва уни (қинидан) суғурди-да, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га: «Мендан қўрқасанми?» деди. У: «Йўқ» деди. У: «Бас сени мендан ким (ҳимоя қилиб) тўсади?» деди. У: «Аллаҳ мени сендан тўсади» деди. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобалари унга дағдаға (таҳдид) қилди; бас у қилични қинига солди ва уни (қайтариб) осди. Кейин намозга нидо қилинди; бас у бир гуруҳга икки ракат ўқиди, кейин улар орқага чекинди; ва бошқа гуруҳга (ҳам) икки ракат ўқиди. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га тўрт ракат, қавмга (ҳар бирига) икки ракат бўлди.