باب كَيْفَ يَفْعَلُ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ قَائِمًا وَذِكْرِ اخْتِلاَفِ النَّاقِلِينَ عَنْ عَائِشَةَ فِي ذَلِكَ
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ بُدَيْلٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي لَيْلاً طَوِيلاً فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا .
Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга Ҳаммод, Будайл ва Айюбдан, улар Абдуллаҳ ибн Шақиқдан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тун бўйи узоқ намоз ўқир эдилар. Тик туриб ўқисалар, тик туриб рукуъ қилар, ўтириб ўқисалар, ўтириб рукуъ қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قَائِمًا وَقَاعِدًا فَإِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا .
Бизга Абда ибн Абдурраҳим хабар бериб, деди: бизга Вакииъ хабар бериб, деди: менга Язид ибн Иброҳим, Ибн Сийриндан, у Абдуллаҳ ибн Шақиқдан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тик туриб ҳам, ўтириб ҳам намоз ўқир эдилар. Намозни тик туриб бошласалар, тик туриб рукуъ қилар, намозни ўтириб бошласалар, ўтириб рукуъ қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، وَأَبُو النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي وَهُوَ جَالِسٌ فَيَقْرَأُ وَهُوَ جَالِسٌ فَإِذَا بَقِيَ مِنْ قِرَاءَتِهِ قَدْرُ مَا يَكُونُ ثَلاَثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ يَفْعَلُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ .
Бизга Муҳаммад ибн Салама хабар бериб, деди: бизга Ибн ал-Қосим, Моликдан ривоят қилиб, деди: менга Абдуллаҳ ибн Язид ва Абун-Назр, Абу Саламадан, у Оишадан ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўтирган ҳолда намоз ўқир, ўтирган ҳолда қироат қилар эдилар. Қироатларидан ўттиз ёки қирқ оятча қолганда, тик туриб, тик турган ҳолда қироат қилар, сўнгра рукуъ қилар, сўнгра сажда қилар эдилар. Кейин иккинчи ракатда ҳам шундай қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى جَالِسًا حَتَّى دَخَلَ فِي السِّنِّ فَكَانَ يُصَلِّي وَهُوَ جَالِسٌ يَقْرَأُ فَإِذَا غَبَرَ مِنَ السُّورَةِ ثَلاَثُونَ أَوْ أَرْبَعُونَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَ بِهَا ثُمَّ رَكَعَ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Ийсо ибн Юнус хабар бериб, деди: бизга Ҳишом ибн Урва, отасидан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ни ёши улуғаймагунча ўтириб намоз ўқиганларини кўрмадим. Сўнг у ўтирган ҳолда намоз ўқир, қироат қилар эдилар. Сурадан ўттиз ёки қирқ оят қолганда, тик туриб уларни қироат қилар, сўнгра рукуъ қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي هِشَامٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ وَهُوَ قَاعِدٌ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ إِنْسَانٌ أَرْبَعِينَ آيَةً .
Бизга Зиёд ибн Айюб хабар бериб, деди: бизга Ибн Улайя ривоят қилиб, деди: бизга ал-Валид ибн Абу Ҳишом, Абу Бакр ибн Муҳаммаддан, у Амрадан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўтирган ҳолда қироат қилар, рукуъ қилмоқчи бўлганларида, инсон қирқ оят қироат қиладиган миқдорча тик турар эдилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ - رضى الله عنها - قَالَتْ مَنْ أَنْتَ قُلْتُ أَنَا سَعْدُ بْنُ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ . قَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ أَبَاكَ . قُلْتُ أَخْبِرِينِي عَنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ وَكَانَ . قُلْتُ أَجَلْ . قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ صَلاَةَ الْعِشَاءِ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَيَنَامُ فَإِذَا كَانَ جَوْفُ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى حَاجَتِهِ وَإِلَى طَهُورِهِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَيُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يَضَعُ جَنْبَهُ فَرُبَّمَا جَاءَ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُغْفِيَ وَرُبَّمَا يُغْفِي وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغْفَى أَوْ لَمْ يُغْفِ حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلاَةِ فَكَانَتْ تِلْكَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسَنَّ وَلَحُمَ - فَذَكَرَتْ مِنْ لَحْمِهِ مَا شَاءَ اللَّهُ - قَالَتْ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِالنَّاسِ الْعِشَاءَ ثُمَّ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ فَإِذَا كَانَ جَوْفُ اللَّيْلِ قَامَ إِلَى طَهُورِهِ وَإِلَى حَاجَتِهِ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ يَدْخُلُ الْمَسْجِدَ فَيُصَلِّي سِتَّ رَكَعَاتٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُ يُسَوِّي بَيْنَهُنَّ فِي الْقِرَاءَةِ وَالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ثُمَّ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ يَضَعُ جَنْبَهُ وَرُبَّمَا جَاءَ بِلاَلٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُغْفِيَ وَرُبَّمَا أَغْفَى وَرُبَّمَا شَكَكْتُ أَغْفَى أَمْ لاَ حَتَّى يُؤْذِنَهُ بِالصَّلاَةِ قَالَتْ فَمَا زَالَتْ تِلْكَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Амр ибн Али, Абдулаълодан хабар бериб, деди: бизга Ҳишом, ал-Ҳасандан, у Саъд ибн Ҳишом ибн Омирдан ривоят қилди. У деди: Мен Мадинага келдим ва Оиша (розияллаҳу анҳо)нинг олдига кирдим. У: «Сен кимсан?» деди. Мен: «Мен Саъд ибн Ҳишом ибн Омирман,» дедим. У: «Аллаҳ отангга раҳмат қилсин,» деди. Мен: «Менга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг намози ҳақида хабар бер,» дедим. У: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шундай-шундай қилар эдилар,» деди. Мен: «Ҳа,» дедим. У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кечаси хуфтон намозини ўқир, сўнгра тўшагига бориб ухлар эдилар. Тун ярми бўлганда, ҳожати ва таҳорати учун турар, таҳорат олар эдилар. Сўнгра масжидга кириб, саккиз ракат намоз ўқир эдилар — менга уларнинг қироати, рукуъи ва саждасини баробар қилаётгандек туюлар эди — ва бир ракат билан витр қилар эдилар. Сўнгра ўтирган ҳолда икки ракат ўқир, кейин ёнбошлар эдилар. Баъзан Билол у мудраганидан олдин келиб, намоз вақтини билдирар, баъзан эса у мудраб қолар эдилар; баъзан мен у намоз вақти билдирилгунича мудрадими ёки мудрамадими шубҳаланар эдим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг намози ёшлари улуғайиб, вазн олмагунча шундай эди» — ва у (Оиша) Аллаҳ хоҳлаганча унинг вазн олиши ҳақида зикр қилди. У деди: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) одамларга хуфтон намозини ўқитар, сўнгра тўшагига борар эдилар. Тун ярми бўлганда, таҳорати ва ҳожати учун турар, таҳорат олар эдилар. Сўнгра масжидга кириб, олти ракат намоз ўқир эдилар — менга уларнинг қироати, рукуъи ва саждасини баробар қилаётгандек туюлар эди. Сўнгра бир ракат билан витр қилар, кейин ўтирган ҳолда икки ракат ўқир, сўнгра ёнбошлар эдилар. Баъзан Билол у мудраганидан олдин келиб, намоз вақтини билдирар, баъзан эса у мудраб қолар эдилар; баъзан мен у намоз вақти билдирилгунича мудрадими ёки йўқми шубҳаланар эдим.» У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг намози шундай бўлиб қолди.»