باب ذِكْرِ اخْتِلاَفِ مُعَاوِيَةَ بْنِ سَلاَّمٍ وَعَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّ أَبَا أُمَيَّةَ الضَّمْرِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ وَهُوَ صَائِمٌ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تَنْتَظِرِ الْغَدَاءَ " . قَالَ إِنِّي صَائِمٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَعَالَ أُخْبِرْكَ عَنِ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ الصِّيَامَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Убайдуллаҳ ибн Язид ибн Иброҳим ал-Ҳарроний хабар бериб, деди: бизга Усмон ривоят қилиб, деди: бизга Муовия Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Қилабадан ривоят қилдики, Абу Умайя аз-Замрий унга хабар бериб айтишича, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига сафардан рўзадор ҳолда келди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Тушликни кутмайсанми?» дедилар. У: «Мен рўзадорман,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кел, мен сенга рўза ҳақида хабар берай. Албатта, Аллаҳ азза ва жалла мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيٌّ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ رَجُلٍ، أَنَّ أَبَا أُمَيَّةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَفَرٍ نَحْوَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно хабар бериб, деди: бизга Усмон ибн Умар ривоят қилиб, деди: бизга Али хабар бериб, у Яҳёдан, у Абу Қилабадан, у бир кишидан (ривоят қилдики), Абу Умайя унга хабар бериб айтишича, у сафардан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келди — (рови) шунга ўхшашини (ривоят қилди).
أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ التَّلِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصَّوْمَ وَعَنِ الْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ " .
Бизга Умар ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳасан ибн ат-Талл хабар бериб, деди: бизга отам ривоят қилиб, деди: бизга Суфён ас-Саврий Айюбдан, у Абу Қилабадан, у Анасдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилдики, у: «Албатта, Аллаҳ мусофирдан намознинг ярмини ва рўзани, ҳомиладор ҳамда эмизикли аёлдан (рўзани) соқит қилган,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ شَيْخٍ، مِنْ قُشَيْرٍ عَنْ عَمِّهِ، حَدَّثَنَا ثُمَّ، أَلْفَيْنَاهُ فِي إِبِلٍ لَهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو قِلاَبَةَ حَدِّثْهُ فَقَالَ الشَّيْخُ حَدَّثَنِي عَمِّي أَنَّهُ ذَهَبَ فِي إِبِلٍ لَهُ فَانْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَأْكُلُ أَوْ قَالَ يَطْعَمُ فَقَالَ " ادْنُ فَكُلْ أَوْ قَالَ " ادْنُ فَاطْعَمْ " . فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ شَطْرَ الصَّلاَةِ وَالصِّيَامَ وَعَنِ الْحَامِلِ وَالْمُرْضِعِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳотим хабар бериб, деди: бизга Ҳиббон ривоят қилиб, деди: бизга Абдуллаҳ ибн Уяйнадан, у Айюбдан, у Қушайрдан бўлган бир шайхдан, у амакисидан хабар берди: у бизга ривоят қилди, сўнг биз уни ўз туялари олдида учратдик. Шунда Абу Қилаба унга: «Буни ривоят қилиб бер,» деди. Шайх деди: менга амаким ривоят қилиб айтишича, у ўз туялари учун кетган эди ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига етиб борди, у киши таом еяётган эдилар — ёки «таом еяётган эдилар» деди. Шунда у: «Яқинлаш, е,» — ёки «Яқинлаш, таом е,» дедилар. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. Шунда у: «Албатта, Аллаҳ азза ва жалла мусофирдан намознинг ярмини ва рўзани, ҳомиладор ҳамда эмизикли аёлдан (рўзани) соқит қилган,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، هَذَا الْحَدِيثَ ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي صَاحِبِ الْحَدِيثِ فَدَلَّنِي عَلَيْهِ فَلَقِيتُهُ فَقَالَ حَدَّثَنِي قَرِيبٌ لِي يُقَالُ لَهُ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي إِبِلٍ كَانَتْ لِي أُخِذَتْ فَوَافَقْتُهُ وَهُوَ يَأْكُلُ فَدَعَانِي إِلَى طَعَامِهِ فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . فَقَالَ " ادْنُ أُخْبِرْكَ عَنْ ذَلِكَ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ " .
Бизга Абу Бакр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Сурайж ривоят қилиб, деди: бизга Исмоил ибн Улайя Айюбдан ривоят қилди, у деди: менга Абу Қилаба ушбу ҳадисни ривоят қилди, сўнг деди: ҳадис соҳибини (учратишни) истайсанми? Сўнг у мени унга йўллади, мен у билан учрашдим, шунда у деди: менга Анас ибн Малик деб аталадиган бир қариндошим ривоят қилиб, деди: мен ўзимнинг олиб қўйилган туяларим (сабабли) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келдим ва у кишини таом еяётган ҳолатда топдим, у мени таомига чақирдилар. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. Шунда у: «Яқинлаш, мен сенга шу ҳақда хабар берай. Албатта, Аллаҳ мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ رَجُلٍ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَةٍ فَإِذَا هُوَ يَتَغَدَّى قَالَ " هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ " . فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . قَالَ " هَلُمَّ أُخْبِرْكَ عَنِ الصَّوْمِ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصَّوْمَ وَرَخَّصَ لِلْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ " .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллаҳ Холид ал-Ҳаззодан, у Абу Қилабадан, у бир кишидан хабар берди, у деди: мен бир ҳожат билан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келдим, у киши тушлик қилаётган эдилар. У: «Тушликка кел,» дедилар. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. У: «Кел, мен сенга рўза ҳақида хабар берай. Албатта, Аллаҳ мусофирдан намознинг ярмини ва рўзани соқит қилган, ҳомиладор ҳамда эмизикли аёлга рухсат берган,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ رَجُلٍ، نَحْوَهُ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар бериб, деди: бизга Абдуллаҳ Холид ал-Ҳаззодан, у Абул-Ало ибн аш-Шиххирдан, у бир кишидан шунга ўхшашини хабар берди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ هَانِئِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَلْحَرِيشٍ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مُسَافِرًا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا صَائِمٌ وَهُوَ يَأْكُلُ قَالَ " هَلُمَّ " . قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . قَالَ " تَعَالَ أَلَمْ تَعْلَمْ مَا وَضَعَ اللَّهُ عَنِ الْمُسَافِرِ " . قُلْتُ وَمَا وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ قَالَ " الصَّوْمَ وَنِصْفَ الصَّلاَةِ " .
Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга Абу Авона Абу Бишрдан, у Ҳониъ ибн аш-Шиххирдан, у Балҳарийш (қабиласи)дан бўлган бир кишидан, у отасидан ривоят қилди, у деди: мен мусофир эдим, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келдим, мен рўзадор эдим, у киши таом еяётган эдилар. У: «Кел,» дедилар. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. У: «Кел, Аллаҳ мусофирдан нимани соқит қилганини билмайсанми?» дедилар. Мен: «Аллаҳ мусофирдан нимани соқит қилган?» дедим. У: «Рўзани ва намознинг ярмини,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ هَانِئِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَلْحَرِيشٍ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا نُسَافِرُ مَا شَاءَ اللَّهُ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَطْعَمُ فَقَالَ " هَلُمَّ فَاطْعَمْ " . فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُحَدِّثُكُمْ عَنِ الصِّيَامِ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ " .
Бизга Абдурраҳмон ибн Муҳаммад ибн Саллом хабар бериб, деди: бизга Абу Довуд ривоят қилиб, деди: бизга Абу Авона Абу Бишрдан, у Ҳониъ ибн Абдуллаҳ ибн аш-Шиххирдан, у Балҳарийш (қабиласи)дан бўлган бир кишидан, у отасидан ривоят қилди, у деди: биз Аллаҳ хоҳлаганча (узоқ) сафар қилардик, сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келдик, у киши таом еяётган эдилар. У: «Кел, таом е,» дедилар. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сизларга рўза ҳақида хабар берай. Албатта, Аллаҳ мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини соқит қилган,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ هَانِئِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مُسَافِرًا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَأْكُلُ وَأَنَا صَائِمٌ فَقَالَ " هَلُمَّ " . قُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . قَالَ " أَتَدْرِي مَا وَضَعَ اللَّهُ عَنِ الْمُسَافِرِ " . قُلْتُ وَمَا وَضَعَ اللَّهُ عَنِ الْمُسَافِرِ قَالَ " الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ " .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Абдулкарим хабар бериб, деди: бизга Саҳл ибн Баккор ривоят қилиб, деди: бизга Абу Авона Абу Бишрдан, у Ҳониъ ибн Абдуллаҳ ибн аш-Шиххирдан, у отасидан ривоят қилди, у деди: мен мусофир эдим, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларига келдим, у киши таом еяётган эдилар, мен эса рўзадор эдим. У: «Кел,» дедилар. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. У: «Аллаҳ мусофирдан нимани соқит қилганини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллаҳ мусофирдан нимани соқит қилган?» дедим. У: «Рўзани ва намознинг ярмини,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مُوسَى، - هُوَ ابْنُ أَبِي عَائِشَةَ - عَنْ غَيْلاَنَ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ أَبِي قِلاَبَةَ فِي سَفَرٍ فَقَرَّبَ طَعَامًا فَقُلْتُ إِنِّي صَائِمٌ . فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي سَفَرٍ فَقَرَّبَ طَعَامًا فَقَالَ لِرَجُلٍ " ادْنُ فَاطْعَمْ " . قَالَ إِنِّي صَائِمٌ . قَالَ " إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصِّيَامَ فِي السَّفَرِ " . فَادْنُ فَاطْعَمْ فَدَنَوْتُ فَطَعِمْتُ .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар бериб, деди: бизга Убайдуллаҳ ривоят қилиб, деди: бизга Исроил Мусодан — у Ибн Абу Оишадир — у Ғайлондан хабар берди, у деди: мен Абу Қилаба билан бирга бир сафарга чиқдим, у таом яқин қўйди. Мен: «Мен рўзадорман,» дедим. Шунда у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир сафарга чиқдилар ва таом яқин қўйдилар, сўнг бир кишига: «Яқинлаш, таом е,» дедилар. У: «Мен рўзадорман,» деди. У: «Албатта, Аллаҳ мусофирдан намознинг ярмини ва сафардаги рўзани соқит қилган, бас, яқинлаш, таом е,» дедилар. Сўнг мен яқинлашдим ва таом едим.