أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا أُخْرِجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجُوا نَبِيَّهُمْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ لَيَهْلِكُنَّ . فَنَزَلَتْ { أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ } فَعَرَفْتُ أَنَّهُ سَيَكُونُ قِتَالٌ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَهِيَ أَوَّلُ آيَةٍ نَزَلَتْ فِي الْقِتَالِ .
Бизга Абдурраҳмон ибн Муҳаммад ибн Саллом хабар бериб деди: бизга Ишоқ ал-Азрақ ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ал-Аъмашдан, у Муслимдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди, у деди: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Маккадан чиқарилганларида Абу Бакр: «Улар ўз пайғамбарларини чиқардилар. «Албатта, биз Аллаҳникимиз ва албатта, биз Унга қайтувчилармиз.» (Улар) ҳалок бўладилар,» деди. Шунда: «Зулмга учраганликлари сабабли, жанг қилинаётган кишиларга (жанг қилишга) изн берилди. Албатта, Аллаҳ уларга ёрдам беришга қодирдир,» (ояти) нозил бўлди. Шунда мен жанг бўлишини билдим.» Ибн Аббос деди: «Бу жанг ҳақида нозил бўлган биринчи оятдир.»»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبِي قَالَ، أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، وَأَصْحَابًا، لَهُ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي عِزٍّ وَنَحْنُ مُشْرِكُونَ فَلَمَّا آمَنَّا صِرْنَا أَذِلَّةً . فَقَالَ " إِنِّي أُمِرْتُ بِالْعَفْوِ فَلاَ تُقَاتِلُوا " . فَلَمَّا حَوَّلَنَا اللَّهُ إِلَى الْمَدِينَةِ أَمَرَنَا بِالْقِتَالِ فَكَفُّوا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلاَةَ } .
Бизга Муҳаммад ибн Али ибн ал-Ҳасан ибн Шақиқ хабар бериб деди: бизга отам хабар берди, у деди: бизга ал-Ҳусайн ибн Воқид Амр ибн Динордан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан хабар бердики: Абдурраҳмон ибн Авф ва унинг баъзи саҳобалари Маккада Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб: «Ё Расулаллаҳ, биз мушрик бўлганимизда иззатда эдик, имон келтирганимиздан кейин эса хор бўлиб қолдик,» дедилар. Шунда у: «Мен кечиришга буюрилдим, бас, жанг қилманглар,» дедилар. Аллаҳ бизни Мадинага кўчирганидан кейин эса, бизга жанг қилишни буюрди. (Аввал) улар (жангдан) тийилган эдилар. Шунда Аллаҳ азза ва жалла: «Уларга: «Қўлларингизни (жангдан) тийинглар ва намозни қоим қилинглар...» дейилган кишиларни кўрмадингми?» (оятини) нозил қилди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قُلْتُ عَنْ سَعِيدٍ، قَالَ نَعَمْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لأَحْمَدَ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ فَوُضِعَتْ فِي يَدِي " . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَنْتَثِلُونَهَا .
Бизга Муҳаммад ибн Абдул-Аъло хабар бериб деди: бизга Муътамир ривоят қилди, у деди: мен Маъмарнинг Зуҳрийдан (ривоят қилганини) эшитдим, у деди: мен: «Саидданми?» дедим, у: «Ҳа, Абу Ҳурайрадан,» деди. (Яна бир санад:) Бизга Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ ва Ҳорис ибн Мискин — унга қироат қилинган, мен эшитиб турардим, лафз Аҳмадникидир — иккаласи хабар бериб дедилар: бизга Ибн Ваҳб Юнусдан, у Ибн Шиҳобдан, у Ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен жомеъул-калим (қисқа ва кенг маъноли сўзлар) билан юборилдим ва қўрқинч (душман қалбига солиниши) билан нусрат берилдим. Мен ухлаб ётганимда, ер хазиналарининг калитлари менга келтирилиб, қўлимга қўйилди,» дедилар. Абу Ҳурайра деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кетдилар, сиз эса уларни (ўша хазиналарни) чиқариб олмоқдасиз.»»
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ نِزَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مَبْرُورٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ نَحْوَهُ .
Бизга Ҳорун ибн Саид Холид ибн Низордан хабар бериб деди, у деди: менга ал-Қосим ибн Мабрур Юнусдан, у Ибн Шиҳобдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан хабар берди, у деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини эшитдим.»
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ فَوُضِعَتْ فِي يَدِي " . فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَدْ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَنْتَثِلُونَهَا .
Бизга Касир ибн Убайд хабар бериб деди: бизга Муҳаммад ибн Ҳарб аз-Зубайдийдан, у Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайяб ва Абу Салама ибн Абдурраҳмондан ривоят қилдики: Абу Ҳурайра деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Мен жомеъул-калим (қисқа ва кенг маъноли сўзлар) билан юборилдим ва қўрқинч билан нусрат берилдим. Мен ухлаб ётганимда, ер хазиналарининг калитлари менга келтирилиб, қўлимга қўйилди,» дедилар. Абу Ҳурайра деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кетдилар, сиз эса уларни чиқариб олмоқдасиз.»»
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ " .
Бизга Юнус ибн Абдул-Аъло ва Ҳорис ибн Мискин — унга қироат қилинган, мен эшитиб турардим — Ибн Ваҳбдан хабар бериб дедилар, у деди: менга Юнус Ибн Шиҳобдан хабар берди, у деди: менга Саид ибн ал-Мусайяб ривоят қилдики, Абу Ҳурайра унга хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен одамлар «Лаа илааҳа иллаллаҳ» дегунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким «Лаа илааҳа иллаллаҳ» деса, моли ва жони — унинг ҳаққи билан (олинадиган ҳақдан) бошқа нарсада — мендан сақланган бўлади, ҳисоби эса Аллаҳнинг зиммасидадир,» дедилар.»
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي نَفْسَهُ وَمَالَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ وَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ .
Бизга Касир ибн Убайд Муҳаммад ибн Ҳарбдан, у аз-Зубайдийдан, у Зуҳрийдан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан, у Абу Ҳурайрадан хабар бериб деди, у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) вафот этиб, Абу Бакр халифа қилинганида ва араблардан куфрга кетган кишилар куфрга кетганида, Умар: «Ё Абу Бакр, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласиз, ҳолбуки Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен одамлар «Лаа илааҳа иллаллаҳ» дегунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким «Лаа илааҳа иллаллаҳ» деса, жони ва моли — унинг ҳаққи билан (олинадиган ҳақдан) бошқа нарсада — мендан сақланган бўлади, ҳисоби эса Аллаҳнинг зиммасидадир,» деганлар-ку?» деди. Абу Бакр (розияллаҳу анҳу) деди: «Аллаҳга қасамки, намоз билан закот орасини ажратган кишилар билан, албатта, жанг қиламан, чунки закот — молнинг ҳаққидир. Аллаҳга қасамки, агар улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бериб турган бир улоқни мендан тутиб қолсалар ҳам, уни тутиб қолганликлари учун улар билан жанг қилардим.» Аллаҳга қасамки, мен Аллаҳ азза ва жалланинг Абу Бакрнинг кўксини жангга очиб қўйганини кўрганимдан бошқа нарса эмасди ва мен бу ҳақ эканини билдим.»
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُغِيرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، ح وَأَنْبَأَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا . قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ . وَاللَّفْظُ لأَحْمَدَ .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Муғира хабар бериб деди: бизга Усмон ибн Саид Шуъайбдан, у Зуҳрийдан ривоят қилди, у деди: бизга Убайдуллаҳ ривоят қилди. (Яна бир санад:) Бизга Касир ибн Убайд хабар бериб деди: бизга Бақийя Шуъайбдан ривоят қилди, у деди: менга Зуҳрий Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утба ибн Масъуддан ривоят қилдики, Абу Ҳурайра деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) вафот этиб, ундан кейин Абу Бакр (халифа) бўлганида ва араблардан куфрга кетган кишилар куфрга кетганида, Умар (розияллаҳу анҳу): «Ё Абу Бакр, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласиз, ҳолбуки Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен одамлар «Лаа илааҳа иллаллаҳ» дегунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким «Лаа илааҳа иллаллаҳ» деса, моли ва жони — унинг ҳаққи билан (олинадиган ҳақдан) бошқа нарсада — мендан сақланган бўлади, ҳисоби эса Аллаҳнинг зиммасидадир,» деганлар-ку?» деди. Абу Бакр (розияллаҳу анҳу) деди: «Намоз билан закот орасини ажратган кишилар билан, албатта, жанг қиламан, чунки закот — молнинг ҳаққидир. Аллаҳга қасамки, агар улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бериб турган бир улоқни мендан тутиб қолсалар ҳам, уни тутиб қолганликлари учун улар билан жанг қилардим.» Умар деди: «Аллаҳга қасамки, мен Аллаҳ азза ва жалланинг Абу Бакрнинг кўксини жангга очиб қўйганини кўрганимдан бошқа нарса эмасди, бас, мен бу ҳақ эканини билдим.» Лафз Аҳмадникидир.»
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنِي شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، وَذَكَرَ، آخَرَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا جَمَعَ أَبُو بَكْرٍ لِقِتَالِهِمْ فَقَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا . قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِقِتَالِهِمْ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар бериб деди: бизга Муъаммал ибн ал-Фазл ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валид ривоят қилди, у деди: менга Шуъайб ибн Аби Ҳамза ва Суфён ибн Уяйна ривоят қилди — яна бошқасини ҳам зикр қилди — Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан, у деди: «Абу Бакр улар билан жанг қилишга (қўшин) тўплаганида, Умар: «Ё Абу Бакр, қандай қилиб одамлар билан жанг қиласиз, ҳолбуки Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен одамлар «Лаа илааҳа иллаллаҳ» дегунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Қачон улар буни айтсалар, қонлари ва молларини — унинг ҳаққидан бошқа нарсада — мендан сақлаган бўладилар,» деганлар-ку?» деди. Абу Бакр (розияллаҳу анҳу) деди: «Намоз билан закот орасини ажратган кишилар билан, албатта, жанг қиламан. Аллаҳга қасамки, агар улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бериб турган бир улоқни мендан тутиб қолсалар ҳам, уни тутиб қолганликлари учун улар билан жанг қилардим.» Умар (розияллаҳу анҳу) деди: «Аллаҳга қасамки, мен Аллаҳ таолонинг Абу Бакрнинг кўксини улар билан жанг қилишга очиб қўйганини кўрганимдан бошқа нарса эмасди, бас, мен бу ҳақ эканини билдим.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ أَبُو الْعَوَّامِ الْقَطَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ الْعَرَبَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ " . وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا مِمَّا كَانُوا يُعْطُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَيْهِ . قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَلَمَّا رَأَيْتُ رَأْىَ أَبِي بَكْرٍ قَدْ شُرِحَ عَلِمْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَهَذَا الْحَدِيثُ خَطَأٌ وَالَّذِي قَبْلَهُ الصَّوَابُ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар берди, у деди: бизга Амр ибн Осим ривоят қилди, у деди: бизга Имрон Абул-Аввом ал-Қаттон ривоят қилди, у деди: бизга Маъмар, Зуҳрийдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) вафот этганида, араблар (диндан) қайтдилар. Умар: «Эй Абу Бакр, араблар билан қандай жанг қиласан?» деди. Абу Бакр (розияллаҳу анҳу): «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен одамлар «Ла илаҳа иллаллаҳ, ва мен Аллаҳнинг Расулиман» деб гувоҳлик бермагунча, намозни қоим қилмагунча ва закотни бермагунча улар билан жанг қилишга буюрилдим,» деганлар-ку. Аллаҳга қасамки, агар улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бериб турган (мол-мулкдан) менга бир улоқни-да бермасалар, мен шунинг учун улар билан жанг қиламан,» деди. Умар (розияллаҳу анҳу) деди: «Мен Абу Бакрнинг бу фикри очилганини кўрганимда, унинг ҳақ эканини англадим.» Абу Абдурраҳмон (Насаий) деди: Имрон ал-Қаттон ҳадисда кучли эмас, бу ҳадис хато, ундан олдингиси эса тўғри — Зуҳрийнинг Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилган) ҳадиси (тўғридир).
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَهَا فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي نَفْسَهُ وَمَالَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ " .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн ал-Муғийра хабар берди, у деди: бизга Усмон, Шуайбдан, у Зуҳрийдан ривоят қилди. (Бошқа йўл билан) менга Амр ибн Усмон ибн Саид ибн Касир ҳам хабар берди, у деди: бизга отам ривоят қилди, у деди: бизга Шуайб, Зуҳрийдан ривоят қилди, у деди: менга Саид ибн ал-Мусайяб ривоят қилдики, Абу Ҳурайра унга хабар беришича, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен одамлар «Ла илаҳа иллаллаҳ» демагунча улар билан жанг қилишга буюрилдим. Ким уни айтса, жонини ва молини мендан (ҳимоя қилиб) сақлабди — магар унинг ҳақи (талаб қилган) ҳолатда эмас — ва унинг ҳисоби Аллаҳнинг зиммасидадир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " جَاهِدُوا الْمُشْرِكِينَ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ " .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ва Муҳаммад ибн Исмоил ибн Иброҳим хабар бердилар, иккаласи деди: бизга Язид ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама хабар берди, у Ҳумайддан, у Анасдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Мушрикларга қарши мол-мулкларингиз, қўлларингиз ва тилларингиз билан жиҳод қилинглар,» дедилар.