حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَلْتَقِيَانِ فَيَتَصَافَحَانِ إِلاَّ غُفِرَ لَهُمَا قَبْلَ أَنْ يَفْتَرِقَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنِ الْبَرَاءِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَالأَجْلَحُ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُجَيَّةَ بْنِ عَدِيٍّ الْكِنْدِيُّ .
Бизга Суфён ибн Вакииъ ва Ишоқ ибн Мансур ривоят қилиб дедилар: бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, ал-Ажлаҳдан, у Абу Ишоқдан, у ал-Баро ибн Озибдан (ривоят қилиб) дедики: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Икки мусулмон учрашиб қўл бериб кўришсалар, ажралиб кетишларидан олдин албатта иккови ҳам мағфират қилинади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Абу Ишоқнинг ал-Бародан ривоятидан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис ал-Бародан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Ал-Ажлаҳ эса ибн Абдуллаҳ ибн Ҳужайя ибн Адий ал-Киндийдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ مِنَّا يَلْقَى أَخَاهُ أَوْ صَدِيقَهُ أَيَنْحَنِي لَهُ قَالَ " لاَ " . قَالَ أَفَيَلْتَزِمُهُ وَيُقَبِّلُهُ قَالَ " لاَ " . قَالَ أَفَيَأْخُذُ بِيَدِهِ وَيُصَافِحُهُ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Бизга Сувайд ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, у деди: бизга Ҳанзала ибн Убайдуллаҳ хабар берди, Анас ибн Моликдан (ривоят қилиб) дедики: Бир киши: «Эй Расулуллаҳ, биздан бири ўз биродари ёки дўсти билан учрашганда унга таъзим (эгилиб салом) қиладими?» деди. У: «Йўқ,» дедилар. У: «Уни қучоқлаб ўпадими?» деди. У: «Йўқ,» дедилар. У: «Қўлини олиб, қўл бериб кўришадими?» деди. У: «Ҳа,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ هَلْ كَانَتِ الْمُصَافَحَةُ فِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Сувайд ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, у деди: бизга Ҳаммом хабар берди, Қатодадан (ривоят қилиб) дедики: Мен Анас ибн Моликка: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобалари орасида қўл бериб кўришиш бормиди?» дедим. У: «Ҳа,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْ تَمَامِ التَّحِيَّةِ الأَخْذُ بِالْيَدِ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ الْبَرَاءِ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سُفْيَانَ . قَالَ سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعُدَّهُ مَحْفُوظًا وَقَالَ إِنَّمَا أَرَادَ عِنْدِي حَدِيثَ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ خَيْثَمَةَ عَمَّنْ سَمِعَ ابْنَ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ سَمَرَ إِلاَّ لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ " . قَالَ مُحَمَّدٌ وَإِنَّمَا يُرْوَى عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ أَوْ غَيْرِهِ قَالَ مِنْ تَمَامِ التَّحِيَّةِ الأَخْذُ بِالْيَدِ .
Бизга Аҳмад ибн Абда аз-Заббий ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Сулайм ат-Тоифий ривоят қилди, Суфёндан, у Мансурдан, у Хайсамадан, у бир кишидан, у Ибн Масъуддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Саломнинг тўлиқлигидан бири қўл олишдир (қўл бериб кўришишдир),» дедилар. Бу бобда ал-Баро ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Яҳё ибн Сулаймнинг Суфёндан ривояти орқалигина биламиз. (Абу Исо) деди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилдан (Бухорий) бу ҳадис ҳақида сўрадим, у уни маҳфуз (ишончли сақланган) деб ҳисобламади ва деди: «Менинг фикримча, у фақат Суфённинг Мансурдан, у Хайсамадан, у Ибн Масъудни эшитган кишидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилган: ‹Фақат намозхон ёки мусофир учунгина (тунда) суҳбат қуриш (жоиз),› деган ҳадисини назарда тутган.» Муҳаммад деди: «Бу (сўз) Мансурдан, у Абу Ишоқдан, у Абдурраҳмон ибн Язид ёки бошқасидан ривоят қилинадики, у: ‹Саломнинг тўлиқлигидан бири қўл олишдир,› деган.»
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْقَاسِمِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَمَامُ عِيَادَةِ الْمَرِيضِ أَنْ يَضَعَ أَحَدُكُمْ يَدَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ أَوْ قَالَ عَلَى يَدِهِ فَيَسْأَلَهُ كَيْفَ هُوَ وَتَمَامُ تَحِيَّاتِكُمْ بَيْنَكُمُ الْمُصَافَحَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا إِسْنَادٌ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ . قَالَ مُحَمَّدٌ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زَحْرٍ ثِقَةٌ وَعَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ ضَعِيفٌ وَالْقَاسِمُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُكْنَى أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهُوَ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ وَهُوَ ثِقَةٌ وَالْقَاسِمُ شَامِيٌّ .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Айюб хабар берди, Убайдуллаҳ ибн Заҳрдан, у Али ибн Язиддан, у ал-Қосим Абу Абдурраҳмондан, у Абу Умома (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Касални тўлиқ зиёрат қилиш бирингизнинг қўлини унинг пешонасига — ёки: қўлига — қўйиб, аҳволини сўрашидир. Оранглардаги саломлашувнинг тўлиқлиги эса қўл бериб кўришишдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу иснод кучли эмас. Муҳаммад деди: «Убайдуллаҳ ибн Заҳр ишончли, Али ибн Язид заиф, ал-Қосим ибн Абдурраҳмоннинг куняси Абу Абдурраҳмон бўлиб, у Абдурраҳмон ибн Холид ибн Язид ибн Муовиянинг озод қилинган қулидир ва у ишончлидир. Ал-Қосим шомликдир.»