Зумар сураси тафсири

Tafsir kitobi · 11 ҳадис

باب وَمِنْ سُورَةِ الزُّمَرِ

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏ثمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ ‏)‏ قَالَ الزُّبَيْرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَرَّرُ عَلَيْنَا الْخُصُومَةُ بَعْدَ الَّذِي كَانَ بَيْنَنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ الأَمْرَ إِذًا لَشَدِيدٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Муҳаммад ибн Амр ибн Алқамадан, у Яҳё ибн Абдурраҳмон ибн Ҳотибдан, у Абдуллаҳ ибн аз-Зубайрдан, у отаси (аз-Зубайр розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: «Сўнг албатта сизлар қиёмат кунида Роббингиз ҳузурида баҳслашасизлар» (Зумар сураси, 31) (ояти) нозил бўлганда, аз-Зубайр: «Эй Расулуллаҳ, дунёда орамизда бўлган (низо)дан кейин яна бизга хусумат такрорланадими?» деди. У: «Ҳа,» дедилар. Шунда у: «Албатта, (бу) иш у ҳолда жуда оғирдир,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ ‏:‏ ‏(‏يا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ‏)‏ وَلاَ يُبَالِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ‏.‏ قَالَ وَشَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ يَرْوِي عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ الأَنْصَارِيَّةِ وَأُمُّ سَلَمَةَ الأَنْصَارِيَّةُ هِيَ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ ‏.‏

Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаббон ибн Ҳилол, Сулаймон ибн Ҳарб ва Ҳажжож ибн Минҳол ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, Собитдан, у Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Асмо бинт Язид (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) «Айт: эй ўз жонларига (зулм қилиб) исроф кетган бандаларим, Аллаҳнинг раҳматидан ноумид бўлманглар. Албатта, Аллаҳ барча гуноҳларни мағфират қилади» (Зумар сураси, 53) (оятини) тиловат қилаётганларини эшитдим, ва парво қилмадилар (яъни ва парво қилмайдиъ деб қўшдилар). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Собитнинг Шаҳр ибн Ҳавшабдан (қилган) ривоятидан биламиз. (У) деди: Шаҳр ибн Ҳавшаб Умм Салама ал-Ансориядан ривоят қилади ва Умм Салама ал-Ансория — у Асмо бинт Язиддир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، وَسُلَيْمَانُ الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ يَهُودِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ وَالأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْخَلاَئِقَ عَلَى إِصْبَعٍ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ ‏.‏ قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ ‏:‏ ‏(‏ومَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у деди: менга Мансур ва Сулаймон ал-Аъмаш ривоят қилдилар, Иброҳимдан, у Абийдадан, у Абдуллаҳ (ибн Масъуд розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Бир яҳудий Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келди ва: «Эй Муҳаммад, албатта Аллаҳ осмонларни бир бармоқ устида, ерларни бир бармоқ устида, тоғларни бир бармоқ устида ва халойиқни бир бармоқ устида ушлаб туради, сўнг: Мен подшоҳман, дейди,» деди. (Рови) деди: шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) озиш тишлари кўринингунча кулиб, дедилар: «Улар Аллаҳни ҳақиқий қадри билан қадрламадилар» (Зумар сураси, 67). (У) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم تَعَجُّبًا وَتَصْدِيقًا ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, у деди: бизга Фузайл ибн Иёз ривоят қилди, Мансурдан, у Иброҳимдан, у Абийдадан, у Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳайратланиб ва тасдиқлаб кулдилар. (У) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ يَهُودِيٌّ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا يَهُودِيُّ حَدِّثْنَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ كَيْفَ تَقُولُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِذَا وَضَعَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ عَلَى ذِهْ وَالأَرَضِينَ عَلَى ذِهْ وَالْمَاءَ عَلَى ذِهْ وَالْجِبَالَ عَلَى ذِهْ وَسَائِرَ الْخَلْقِ عَلَى ذِهْ ‏.‏ وَأَشَارَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ بِخِنْصَرِهِ أَوَّلاً ثُمَّ تَابَعَ حَتَّى بَلَغَ الإِبْهَامَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏:‏ ‏(‏وما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَأَبُو كُدَيْنَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ قَالَ رَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ شُجَاعٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّلْتِ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн ас-Салт хабар берди, у деди: бизга Абу Кудайна ривоят қилди, Ато ибн ас-Соибдан, у Абуз-Зуҳодан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Бир яҳудий Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ёнидан ўтди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Эй яҳудий, бизга (гап) айтиб бер,» дедилар. У: «Эй Абул-Қосим, Аллаҳ осмонларни бунга, ерларни бунга, сувни бунга, тоғларни бунга ва бошқа халойиқни бунга қўйганида нима дейсан?» деди — Абу Жаъфар Муҳаммад ибн ас-Салт аввал жимжилоғи билан ишора қилди, сўнг бош бармоғига етгунча кетма-кет (бармоқларини) кўрсатди. Шунда Аллаҳ: «Улар Аллаҳни ҳақиқий қадри билан қадрламадилар» (Зумар сураси, 67) (оятини) нозил қилди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир, биз уни Ибн Аббоснинг ривоятидан фақат шу тариқдан биламиз. Абу Кудайнанинг исми Яҳё ибн ал-Муҳаллабдир. (У) деди: Муҳаммад ибн Исмоилни (Бухорий) ушбу ҳадисни ал-Ҳасан ибн Шужўдан, у Муҳаммад ибн ас-Салтдан ривоят қилганини кўрдим.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَتَدْرِي مَا سَعَةُ جَهَنَّمَ قُلْتُ لاَ ‏.‏ قَالَ أَجَلْ وَاللَّهِ مَا تَدْرِي ‏.‏ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّهَا سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَوْلِهِ ‏:‏ ‏(‏والأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ ‏)‏ قَالَتْ قُلْتُ فَأَيْنَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ عَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн ал-Муборак ривоят қилди, Анбаса ибн Саиддан, у Ҳабиб ибн Абу Амрадан, у Мужоҳиддан (ривоят қилдики), у деди: Ибн Аббос: «Жаҳаннамнинг кенглиги қанчалигини биласанми?» деди. Мен: «Йўқ,» дедим. У: «Ҳа, Аллаҳга қасамки, билмайсан. Менга Оиша (розияллаҳу анҳо) ривоят қилдики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Унинг: «Қиёмат кунида бутун ер Унинг қабзасида (чангалида) бўлур ва осмонлар Унинг ўнг (қудрати) билан ўралган бўлур» (Зумар сураси, 67) деган каломи ҳақида сўради. У (Оиша) деди: мен: У куни одамлар қаерда бўлади, эй Расулуллаҳ? дедим. У: Жаҳаннам кўприги устида, дедилар,» деди. Ҳадисда (яна) бир қисса бор. (У) деди: бу ҳадис ушбу тариқдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏:‏ ‏(‏والأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ ‏)‏ فَأَيْنَ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَئِذٍ قَالَ ‏"‏ عَلَى الصِّرَاطِ يَا عَائِشَةُ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Довуд ибн Абу Ҳинддан, у аш-Шаъбийдан, у Масруқдан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: «Эй Расулуллаҳ, Қиёмат кунида бутун ер Унинг қабзасида бўлур ва осмонлар Унинг ўнг (қудрати) билан ўралган бўлуръ (Зумар сураси, 67) — у куни мўминлар қаерда бўлади?» (дедим). У: «Сирот устида, эй Оиша,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَيْفَ أَنْعَمُ وَقَدِ الْتَقَمَ صَاحِبُ الْقَرْنِ الْقَرْنَ وَحَنَى جَبْهَتَهُ وَأَصْغَى سَمْعَهُ يَنْتَظِرُ أَنْ يُؤْمَرَ أَنْ يَنْفُخَ فَيَنْفُخَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الْمُسْلِمُونَ فَكَيْفَ نَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ قُولُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ تَوَكَّلْنَا عَلَى اللَّهِ رَبِّنَا ‏"‏ ‏.‏ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ الأَعْمَشُ أَيْضًا عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ‏.‏

Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Мутаррифдан, у Атийя ал-Авфийдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сурнай (сур) соҳиби сурнайни оғзига олиб, пешанасини энгаштириб, қулоғини солиб, пуфлашга буюрилишини ва пуфлашини кутиб турган бўлса, мен қандай ҳузур қиламан?» дедилар. Мусулмонлар: «Унда биз нима деймиз, эй Расулуллаҳ?» дедилар. У: «Ҳасбуналлаҳ ва ниъмал вакил, таваккално алаллаҳ Роббино (Аллаҳ бизга етарли ва У энг яхши вакилдир, биз Роббимиз Аллаҳга таваккал қилдик), деб айтинг,» дедилар. Баъзан Суфён: «алаллаҳ таваккално,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир. Бу (ҳадис)ни ал-Аъмаш ҳам Атийядан, у Абу Саиддан ривоят қилган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَسْلَمَ الْعِجْلِيِّ، عَنْ بِشْرِ بْنِ شَغَافٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ أَعْرَابِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الصُّورُ قَالَ ‏ "‏ قَرْنٌ يُنْفَخُ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Сулаймон ат-Таймий хабар берди, у Аслам ал-Ижлийдан, у Бишр ибн Шағафдан, у Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: «Бир бадавий: «Ё Расулуллаҳ, ас-Сур нима?» деди. У: «Ичига пуфланадиган шохдир,» дедилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир; биз уни фақат Сулаймон ат-Таймийнинг ҳадиси (йўли) билангина биламиз.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ يَهُودِيٌّ بِسُوقِ الْمَدِينَةِ لاَ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْبَشَرِ ‏.‏ قَالَ فَرَفَعَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يَدَهُ فَصَكَّ بِهَا وَجْهَهُ قَالَ تَقُولُ هَذَا وَفِينَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏(‏ ونُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ إِلاَّ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ ‏)‏ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ رَفَعَ رَأْسَهُ فَإِذَا مُوسَى آخِذٌ بِقَائِمَةٍ مِنْ قَوَائِمِ الْعَرْشِ فَلاَ أَدْرِي أَرَفَعَ رَأْسَهُ قَبْلِي أَوْ كَانَ مِمَّنِ اسْتَثْنَى اللَّهُ وَمَنْ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى فَقَدْ كَذَبَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга Абда ибн Сулаймон ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Амр ривоят қилди, бизга Абу Салама ривоят қилди, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), у деди: «Мадина бозорида бир яҳудий: «Йўқ, Мусони одамлар устидан танлаб олган Зотга қасамки,» деди. Шунда ансорлардан бир киши қўлини кўтариб, унинг юзига шапатилади-да: «Арамизда Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бўла туриб, сен шуни айтасанми?!» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ва Сурга пуфланади, шунда осмонлардагилар ва ердагилар — Аллаҳ хоҳлаганлардан бошқаси — беҳуш бўлиб йиқиладилар. Сўнгра унга яна бир бор пуфланади, шунда ана улар тик туриб (атрофга) қараб турадилар» (Зумар сураси, 68), — шунда мен биринчи бўлиб бошини кўтарганлардан бўламан, ана Мусо Аршнинг устунларидан бирини ушлаб турибди. Билмадим, у мендан олдин бошини кўтардими ёки Аллаҳ истисно қилганлардан эдими. Ким: «Мен Юнус ибн Маттодан яхшироқман,» деса, у албатта ёлғон айтибди,» дедилар.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ، أَخْبَرَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، أَنَّ الأَغَرَّ أَبَا مُسْلِمٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، وَأَبِي، هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُنَادِي مُنَادٍ إِنَّ لَكُمْ أَنْ تَحْيَوْا فَلاَ تَمُوتُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَصِحُّوا فَلاَ تَسْقَمُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَشِبُّوا فَلاَ تَهْرَمُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَنْعَمُوا فَلاَ تَبْأَسُوا أَبَدًا ‏"‏ ‏.‏ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى ‏:‏ ‏(‏وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى ابْنُ الْمُبَارَكِ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الثَّوْرِيِّ وَلَمْ يَرْفَعُوهُ ‏.‏

Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ва бошқа бир неча киши ривоят қилиб, улар дедилар: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга ас-Саврий хабар берди, менга Абу Ишоқ хабар бердики, ал-Ағарр Абу Муслим унга Абу Саид ва Абу Ҳурайрадан, улар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилиб), у: «Бир нидо қилувчи нидо қилади: «Сизлар учун (ҳузурдир) — энди яшайсизлар, абадий ўлмайсизлар; сизлар учун (соғлиқдир) — соғ бўласизлар, абадий касал бўлмайсизлар; сизлар учун (ёшликдир) — ёш бўласизлар, абадий қаримайсизлар; сизлар учун (неъматдир) — неъмат ичида бўласизлар, абадий қийинчиликка тушмайсизлар,» — дейди,» дедилар. Мана шу Аллаҳнинг: «Ва мана шу жаннатдир, сизлар қилиб ўтган амалларингиз сабабли унга ворис қилиндингиз» (Зухруф сураси, 72) деган сўзидир. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн ал-Муборак ва бошқалар ушбу ҳадисни ас-Саврийдан ривоят қилдилар ва уни (Набийга) марфуъ қилмадилар.