حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ يَحْيَى - عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالاَنِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْجُدُ وَيَنَامُ وَيَنْفُخُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ . قَالَ فَقُلْتُ لَهُ صَلَّيْتَ وَلَمْ تَتَوَضَّأْ وَقَدْ نِمْتَ فَقَالَ " إِنَّمَا الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا " . زَادَ عُثْمَانُ وَهَنَّادٌ " فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُهُ " الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا " . هُوَ حَدِيثٌ مُنْكَرٌ لَمْ يَرْوِهِ إِلاَّ يَزِيدُ أَبُو خَالِدٍ الدَّالاَنِيُّ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَى أَوَّلَهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا شَيْئًا مِنْ هَذَا وَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَحْفُوظًا وَقَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَنَامُ عَيْنَاىَ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي " . وَقَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا سَمِعَ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ حَدِيثَ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ فِي الصَّلاَةِ وَحَدِيثَ الْقُضَاةُ ثَلاَثَةٌ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَذَكَرْتُ حَدِيثَ يَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ لأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فَانْتَهَرَنِي اسْتِعْظَامًا لَهُ وَقَالَ مَا لِيَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ يُدْخِلُ عَلَى أَصْحَابِ قَتَادَةَ وَلَمْ يَعْبَأْ بِالْحَدِيثِ .
Бизга Яҳё ибн Маъийн, Ҳаннод ибн ас-Сарий ва Усмон ибн Абу Шайба Абдуссалом ибн Ҳарбдан ривоят қилдилар — бу Яҳёнинг ҳадиси лафзидир — у Абу Холид ад-Даланийдан, у Қатодадан, у Абул Олиядан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики): Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сажда қилиб ухлаб, хуррак отар, сўнг туриб намоз ўқир ва таҳорат олмас эдилар. (Ибн Аббос) деди: Мен унга: «Ухлаганингиз ҳолда таҳорат олмасдан намоз ўқидингизми?» дедим. Шунда у: «Таҳорат фақат ёнбошлаб ухлаган кишига лозимдир» деди. Усмон ва Ҳаннод қўшимча қилдилар: «Чунки у (киши) ёнбошлаганида бўғимлари бўшашади.» Абу Довуд айтди: Унинг «Таҳорат ёнбошлаб ухлаган кишига лозимдир» деган сўзи мункар ҳадисдир, уни Язид Абу Холид ад-Даланийдан бошқа ҳеч ким Қатодадан ривоят қилмаган. Унинг аввалини эса бир жамоа Ибн Аббосдан ривоят қилган ва бундан ҳеч нарса зикр қилмаганлар, ҳамда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам (ухлагандан) сақланган (ҳимояланган) эдилар, деганлар. Ва Оиша розияллаҳу анҳо айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Кўзларим ухлайди, лекин қалбим ухламайди» дедилар. Шуъба айтди: Қатода Абул Олиядан фақат тўртта ҳадис эшитган: Юнус ибн Матто ҳадиси, Ибн Умарнинг намоз ҳақидаги ҳадиси, «Қозилар учтадир» ҳадиси ва Ибн Аббоснинг «Менга рози бўлинган кишилар ривоят қилди, улардан бири Умардир, менинг ҳузуримда уларнинг энг розиси Умардир» ҳадиси. Абу Довуд айтди: Мен Язид ад-Даланийнинг ҳадисини Аҳмад ибн Ҳанбалга зикр қилдим, у уни катта (хато) деб ҳисоблаб мени жеркиди ва: «Язид ад-Даланийга нима бўлибдики, Қатоданинг ашоблари (ривоятлари) ичига (бундай нарса) киритади?» деди ва у ҳадисга эътибор бермади.