حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَقِينَا الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ، وَأَجْلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا مِنَ الرُّمَاةِ، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ وَقَالَ " لاَ تَبْرَحُوا، إِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَيْهِمْ فَلاَ تَبْرَحُوا وَإِنْ رَأَيْتُمُوهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْنَا فَلاَ تُعِينُونَا ". فَلَمَّا لَقِينَا هَرَبُوا حَتَّى رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ فِي الْجَبَلِ، رَفَعْنَ عَنْ سُوقِهِنَّ قَدْ بَدَتْ خَلاَخِلُهُنَّ، فَأَخَذُوا يَقُولُونَ الْغَنِيمَةَ الْغَنِيمَةَ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ تَبْرَحُوا. فَأَبَوْا، فَلَمَّا أَبَوْا صُرِفَ وُجُوهُهُمْ، فَأُصِيبَ سَبْعُونَ قَتِيلاً، وَأَشْرَفَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ فَقَالَ " لاَ تُجِيبُوهُ ". فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ " لاَ تُجِيبُوهُ ". فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلاَءِ قُتِلُوا، فَلَوْ كَانُوا أَحْيَاءً لأَجَابُوا، فَلَمْ يَمْلِكْ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، أَبْقَى اللَّهُ عَلَيْكَ مَا يُخْزِيكَ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أُعْلُ هُبَلْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَجِيبُوهُ ". قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ ". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ لَنَا الْعُزَّى وَلاَ عُزَّى لَكُمْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَجِيبُوهُ ". قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ مَوْلاَنَا وَلاَ مَوْلَى لَكُمْ ". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ، وَالْحَرْبُ سِجَالٌ، وَتَجِدُونَ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي. أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اصْطَبَحَ الْخَمْرَ يَوْمَ أُحُدٍ نَاسٌ ثُمَّ قُتِلُوا شُهَدَاءَ.
Убайдуллаҳ ибн Мусо бизга айтди, Исроилдан, Абу Исъҳоқдан, Баро розияллаҳу анҳудан, у деди: Биз ўша куни (Уҳуд) мушрикларни учратдик. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ўқчилардан бир қўшинни ўтқазди (тоғ тепасига қўйди) ва уларга Абдуллаҳ (ибн Жубайр)ни амир қилди ва: «(Ўрнингиздан) жилманглар; агар бизни улар устидан ғолиб бўлган ҳолда кўрсангиз ҳам жилманглар; агар уларни биз устимиздан ғолиб бўлган ҳолда кўрсангиз, бизга ёрдам берманглар (ўрнингизда туринг)», деди. Биз (душманни) учратганимизда, улар қочди, токи мен аёлларни тоғда югураётганини кўрдим — улар ўз болдирларини (этагини) кўтарган, холхоллари кўринган эди. Шунда (ўқчилар): «Ғанимат, ғанимат!», дея бошлади. Абдуллаҳ: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам менга ‹жилманглар› деб аҳд қилган эди», деди. Улар (қўмондонга) итоат қилмади; итоат қилмаганларида, уларнинг юзлари (мағлубиятга) бурилди ва етмиш (киши) ўлдирилди. Абу Суфён (тоғга) чиқди ва: «Қавм ичида Муҳаммад борми?», деди. (Набий): «Унга жавоб берманглар», деди. У: «Қавм ичида Ибн Абу Қуҳофа (Абу Бакр) борми?», деди. (Набий): «Унга жавоб берманглар», деди. У: «Қавм ичида Ибнул-Хаттоб (Умар) борми?», деди, сўнг: «Албатта булар ўлдирилди; агар тирик бўлганида, жавоб берар эдилар», деди. Шунда Умар ўзини тутолмади ва: «Ёлғон айтдинг, эй Аллаҳнинг душмани! Аллаҳ сени хор қиладиган нарсани қолдирди (сен тириксан, хор бўласан)», деди. Абу Суфён: «Ҳубал юксал (ғолиб бўлсин)!», деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Унга жавоб беринг», деди. Улар: «Нима дейлик?», дедилар. У: «‹Аллаҳ юксакроқ ва улуғроқ› денглар», деди. Абу Суфён: «Бизда Уззо бор, сизларда Уззо йўқ», деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Унга жавоб беринг», деди. Улар: «Нима дейлик?», дедилар. У: «‹Аллаҳ бизнинг мавломиз, сизларнинг мавлонгиз йўқ› денглар», деди. Абу Суфён: «Бир кун — Бадр куни эвазига; уруш алмашиб туради (гоҳ енгасан, гоҳ енгиласан). Сизлар муслаланган (аъзолари кесилган) жасадларни топасизлар — мен буни буюрмадим ва у мени ёмон (қайғули) ҳам қилмади», деди. Абдуллаҳ ибн Муҳаммад менга хабар берди, Суфён бизга айтди, Амрдан, Жобирдан, у деди: Уҳуд куни баъзи одамлар эрталаб хамр (шароб) ичди, сўнг шаҳид ҳолда ўлдирилди (хамр ҳаром қилинишидан олдин эди).