حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ، عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ قَطُّ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَسْتَنُّ عَلَيْهِ بِقَوَائِمِهَا وَأَخْفَافِهَا وَلاَ صَاحِبِ بَقَرٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِقَوَائِمِهَا وَلاَ صَاحِبِ غَنَمٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهَا حَقَّهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرَ مَا كَانَتْ وَقَعَدَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا لَيْسَ فِيهَا جَمَّاءُ وَلاَ مُنْكَسِرٌ قَرْنُهَا وَلاَ صَاحِبِ كَنْزٍ لاَ يَفْعَلُ فِيهِ حَقَّهُ إِلاَّ جَاءَ كَنْزُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ يَتْبَعُهُ فَاتِحًا فَاهُ فَإِذَا أَتَاهُ فَرَّ مِنْهُ فَيُنَادِيهِ خُذْ كَنْزَكَ الَّذِي خَبَأْتَهُ فَأَنَا عَنْهُ غَنِيٌّ فَإِذَا رَأَى أَنْ لاَ بُدَّ مِنْهُ سَلَكَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَيَقْضَمُهَا قَضْمَ الْفَحْلِ " . قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ هَذَا الْقَوْلَ ثُمَّ سَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ مِثْلَ قَوْلِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ . وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ الإِبِلِ قَالَ " حَلَبُهَا عَلَى الْمَاءِ وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَإِعَارَةُ فَحْلِهَا وَمَنِيحَتُهَا وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ " .
Жобир ибн Абдуллаҳ ал-Ансорий айтди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: «Туя эгаси бўлиб, унда (унинг) ҳақини қилмаган ҳеч ким йўқки, қиёмат куни (ўша туялар) ҳеч қачон бўлмаганидан кўра кўпроқ (сонда) келмаса ва у (эгаси) учун кенг, текис (яланглик)да ўтирса; (туялар) оёқлари ва туёқлари билан унинг устида чопади. Сигир эгаси бўлиб, унда (унинг) ҳақини қилмаган ҳеч ким йўқки, қиёмат куни (ўша сигирлар) ҳеч қачон бўлмаганидан кўра кўпроқ келмаса ва у учун кенг, текис (яланглик)да ўтирса; шохлари билан уни сузади ва оёқлари билан уни босади. Қўй эгаси бўлиб, унда (унинг) ҳақини қилмаган ҳеч ким йўқки, қиёмат куни (ўша қўйлар) ҳеч қачон бўлмаганидан кўра кўпроқ келмаса ва у учун кенг, текис (яланглик)да ўтирса; шохлари билан уни сузади ва туёқлари билан уни босади; уларда на шохсиз, на шохи синган (мол) бўлади. Канз (хазина) эгаси бўлиб, унда (унинг) ҳақини қилмаган ҳеч ким йўқки, унинг хазинаси қиёмат куни — боши кал, заҳарли илон бўлиб — оғзини очган ҳолда унинг ортидан эргашиб келмаса; бас (эгаси) унга етиб келса, ундан қочади; у (илон) унга нидо қилиб: ‹Яширган хазинангни ол — мен ундан бепарвоман!› дер. Бас у (эгаси) ундан қочиб қутула олмайди деб билса, қўлини унинг оғзига солади; у (илон) эса уни — буқа (чайнаганидек) — чайнайди» деб айтаётган ҳолда эшитдим. Абу Зубайр: «Мен Убайд ибн Умайрни шу сўзни айтаётган ҳолда эшитдим; кейин биз Жобир ибн Абдуллаҳдан буни сўрадик; у Убайд ибн Умайрнинг сўзи мислида (жавоб) берди» деди. Абу Зубайр: «Мен Убайд ибн Умайрни: ‹Бир киши: Эй Расулуллаҳ, туянинг ҳақи нима? деди. У: Сув (бошида) уни соғиб (муҳтожга бериш), унинг челагини арият (вақтинча) бериш, унинг эркагини (уруғлантиришга) бериш, унинг сутини (маниҳа қилиб) бериш ва унинг устида Аллаҳ йўлида (юк) ташиш, деди› деб айтаётган ҳолда эшитдим» деди.