حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ، - وَاللَّفْظُ لأُمَيَّةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ} قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَىْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنَ الأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالْجِهَادُ وَالصَّدَقَةُ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الآيَةُ وَلاَ نُطِيقُهَا . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ " . قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ . فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ} فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا} قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا} قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ} قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلاَنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ} قَالَ نَعَمْ .
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га «Осмонлардаги ва ердаги (нарса)лар Аллаҳникидир; кўнглингиздагини ошкор қилсангиз ёки яширсангиз, Аллаҳ у билан сиздан ҳисоб олади; кимни хоҳласа мағфират қилади, кимни хоҳласа азоблайди; Аллаҳ ҳамма нарсага қодирдир» (ояти) нозил бўлганида, бу Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашобларига оғир бўлди. Улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб, тиззаларига чўкиб: "Эй Расулуллаҳ, биз қувватимиз етадиган амалларга таклиф қилинган эдик — намоз, рўза, жиҳод, садақа; сенга эса мана шу оят нозил бўлди, биз унга қувват етказолмаймиз" дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Сиздан олдинги икки китоб аҳли айтгандек — «Эшитдик ва осий бўлдик» — дейишни истайсизми? Йўқ, балки: «Эшитдик ва итоат қилдик; мағфиратингни (сўраймиз), эй Роббимиз, қайтиш ҳам Сенга» дейинглар" деди. Улар: "Эшитдик ва итоат қилдик; мағфиратингни, эй Роббимиз, қайтиш ҳам Сенга" дедилар. Қавм уни ўқигач, тиллари унга моил бўлди (осон кўникди). Шунда Аллаҳ унинг изидан: «Расул ўзига Роббидан нозил қилинган(нарса)га иймон келтирди, мўминлар (ҳам); ҳаммаси Аллаҳга, Унинг малоикаларига, китобларига ва Расулларига иймон келтирди — «Унинг Расулларидан ҳеч бирини ажратмаймиз»; ва улар: «Эшитдик ва итоат қилдик; мағфиратингни, эй Роббимиз, қайтиш ҳам Сенга» дедилар» (оятини) нозил қилди. Улар буни қилганида, Аллаҳ таоло уни (олдинги ҳисоб оятини) насх қилди ва Аллаҳ азза ва жалла: «Аллаҳ ҳеч бир жонни — қуввати етганидан ортиғига — таклиф қилмайди; унинг топгани (савоб) ўзига, қилган (ёмони) ўзининг зиёнига; ‹Эй Роббимиз, агар унутсак ёки хато қилсак, бизни тутма›» (оятини) нозил қилди. (Аллаҳ): "Ҳа (қилдим)" деди. «Эй Роббимиз, биздан олдингиларга юклаганингдек бизга оғир (юк) юклама» — (Аллаҳ): "Ҳа" деди. «Эй Роббимиз, бизга тоқатимиз етмайдиган нарсани юклама» — (Аллаҳ): "Ҳа" деди. «Бизни авф эт, бизга мағфират қил, бизга раҳм қил; Сен — бизнинг Мавломиз, бас, бизни кофир қавм узра нусратла» — (Аллаҳ): "Ҳа" деди.