Сунани Насоий — 4656-ҳадис

Молиявий муомалалар китоби · Мукотабни китобат ҳақини тўламай туриб сотиш

4656-ҳадисСунани Насоий · Молиявий муомалалар китоби

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي رِجَالٌ، مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ يُونُسُ وَاللَّيْثُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُمْ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ إِلَىَّ فَقَالَتْ يَا عَائِشَةُ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي ‏.‏ وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ وَنَفِسَتْ فِيهَا ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أُعْطِيَهُمْ ذَلِكَ جَمِيعًا وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ ‏.‏ فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا فَعَرَضَتْ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ ذَلِكَ لَنَا ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ عَائِشَةُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَمْنَعُكِ ذَلِكَ مِنْهَا ابْتَاعِي وَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏ فَفَعَلَتْ وَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ فَمَا بَالُ النَّاسِ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Юнус ибн Абдулаъло хабар берди, у деди: бизга Ибн Ваҳб хабар берди, у деди: менга илм аҳлидан бўлган кишилар — улар ичида Юнус ва ал-Лайс бор — хабар бердиларки, Ибн Шиҳоб уларга Урвадан, у Оишадан хабар берди. У (Оиша) деди: «Барира менинг олдимга келиб: «Эй Оиша, мен эгаларим билан ҳар йили бир уқиядан тўққиз уқия (кумуш) тўлашга китобат (озодлик шартномаси) қилдим, менга ёрдам бер,» деди. У ўз китобатидан ҳеч нарсани тўламаган эди. Шунда Оиша — уни ёқтириб қолиб — унга: «Эгаларингнинг олдига қайт. Агар улар ўша (маблағ)нинг ҳаммасини мен уларга беришимни ва сенинг валоятинг мен учун бўлишини истасалар, мен шундай қиламан,» деди. Барира эгаларининг олдига бориб, буни уларга таклиф қилди, улар эса рад қилиб: «Агар у (Оиша) сени ажр умидида (озод қилмоқчи) бўлса, қилаверади, лекин у (валоят) биз учун бўлади,» дедилар. Оиша буни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га айтди. У: «Бу сени ундан тўсмасин, сотиб ол ва озод қил, чунки валоят озод қилган киши учундир,» дедилар. Шунда у (Оиша) шундай қилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) одамлар орасида ўринларидан туриб, Аллаҳ таолога ҳамд айтдилар, сўнг: «Аммо баъд, одамларга нима бўлдики, Аллаҳнинг Китобида бўлмаган шартларни шарт қилиб қўядилар? Ким Аллаҳнинг Китобида бўлмаган шартни шарт қилса, у ботилдир, гарчи юзта шарт бўлса ҳам. Аллаҳнинг ҳукми ҳақлироқ ва Аллаҳнинг шарти мустаҳкамроқдир. Валоят эса, албатта, озод қилган киши учундир,» дедилар.»

Ўхшаш ҳадислар

Мавзуси яқин ҳадислар — бошқа тўпламлардан ҳам

Сунани Насоий, 4655-ҳадисМолиявий муомалалар китоби

Эгаларингнинг олдига қайт. Агар улар сенинг китобатингни мен тўлаб беришимни ва сенинг валоятинг (ворислик ҳуқуқинг) мен учун бўлишини истасалар, мен шундай қиламан, Агар у (Оиша) сени ажр умидида (озод…

Саҳиҳи Муслим, 3779-ҳадисҚул озод қилиш китоби

Аҳлим мен билан тўққиз йилда тўққиз уқияга — ҳар йили бир уқия (тўлаш) шарти билан — китобат тузди; менга ёрдам бер Агар аҳлинг уни (пулни) уларга бир йўла санаб (тўлаб) беришимни, сени озод қилишимни ва…

Сунани Насоий, 3451-ҳадисТалоқ китоби

Йўқ, фақат эгаларинг уни мен уларга бир йўла тўлаб беришимни ва вало (мерос ҳуқуқи) менга бўлишини хоҳласаларгина (ёрдам бераман), Йўқ, Аллаҳга қасамки, фақат вало менга бўлсагина (бўлади), Бу нима (гап)? Эй…

Саҳиҳи Муслим, 3777-ҳадисҚул озод қилиш китоби

Аҳлингга қайтгинки, агар улар китобатингни сен учун тўлаб беришимни ва валонг меники бўлишини хоҳласалар, мен шундай қилардим Агар у (Оиша) сени (савоб деб) ҳисоблаб (тўлаб берса) хоҳласа, қилсин-у, лекин валонг…

Сунани Термизий, 2124-ҳадисВасиятлар китоби

Аҳлингнинг олдига қайт; агар улар китобатингни мен тўлашимни ва валоинг (озодликдан кейинги меросинг) менга бўлишини хоҳлашса, мен (шундай) қиламан, Агар у сенга ажр кўзлаб (тўлашни) хоҳласа, валоинг эса…

Сунани Абу Довуд, 3929-ҳадисҚул озод қилиш китоби

Аҳлинга қайтиб бор, агар улар китобатингни ўзим тўлашимни ва валонг (меросхўрлик ҳаққинг) менга бўлишини хоҳласалар, мен шундай қиламан Агар у сенга (савоб) ҳисобламоқчи бўлса, шундай қилсин, лекин валойнг…