حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ أَبُو عَاصِمٍ النَّبِيلُ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَسْلَمَ أَبِي عِمْرَانَ التُّجِيبِيِّ، قَالَ كُنَّا بِمَدِينَةِ الرُّومِ فَأَخْرَجُوا إِلَيْنَا صَفًّا عَظِيمًا مِنَ الرُّومِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ مِنَ الْمُسْلِمِينَ مِثْلُهُمْ أَوْ أَكْثَرُ وَعَلَى أَهْلِ مِصْرَ عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ وَعَلَى الْجَمَاعَةِ فَضَالَةُ بْنُ عُبَيْدٍ فَحَمَلَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى صَفِّ الرُّومِ حَتَّى دَخَلَ فِيهِمْ فَصَاحَ النَّاسُ وَقَالُوا سُبْحَانَ اللَّهِ يُلْقِي بِيَدَيْهِ إِلَى التَّهْلُكَةِ فَقَامَ أَبُو أَيُّوبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَتَأَوَّلُونَ هَذِهِ الآيَةَ هَذَا التَّأْوِيلَ وَإِنَّمَا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ فِينَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ لَمَّا أَعَزَّ اللَّهُ الإِسْلاَمَ وَكَثُرَ نَاصِرُوهُ فَقَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ سِرًّا دُونَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَمْوَالَنَا قَدْ ضَاعَتْ وَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعَزَّ الإِسْلاَمَ وَكَثُرَ نَاصِرُوهُ فَلَوْ أَقَمْنَا فِي أَمْوَالِنَا فَأَصْلَحْنَا مَا ضَاعَ مِنْهَا . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم يَرُدُّ عَلَيْنَا مَا قُلْنَا: (وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) فَكَانَتِ التَّهْلُكَةُ الإِقَامَةَ عَلَى الأَمْوَالِ وَإِصْلاَحَهَا وَتَرَكْنَا الْغَزْوَ فَمَا زَالَ أَبُو أَيُّوبَ شَاخِصًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَتَّى دُفِنَ بِأَرْضِ الرُّومِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга аз-Заҳҳок ибн Махлад Абу Осим ан-Набил Ҳайва ибн Шурайҳдан, у Язид ибн Абу Ҳабибдан, у Аслам Абу Имрон ат-Тужибийдан (ривоят қилди), у деди: биз Рум шаҳрида эдик. Улар бизга қарши румликлардан катта бир саф чиқардилар. Мусулмонлардан уларга қарши шунчаси ёки ундан кўпроғи чиқди. Миср аҳлининг бошлиғи Уқба ибн Омир, жамоатнинг бошлиғи эса Фазола ибн Убайд эди. Мусулмонлардан бир киши румликларнинг сафига ҳужум қилиб, улар орасига кириб борди. Шунда одамлар бақириб: «Субҳаналлаҳ! У ўз қўли билан ўзини ҳалокатга ташлаяпти!» дедилар. Шунда Абу Айюб ал-Ансорий (розияллаҳу анҳу) туриб: «Эй одамлар, сизлар бу оятни шундай таъвил қиляпсизлар. Бу оят аслида биз, ансорлар жамоаси ҳақида нозил бўлган эди. Аллаҳ Исломни азиз қилиб, унинг ёрдамчилари кўпайганида, биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан яширин тарзда ўзаро: «Мол-мулкимиз зое бўлиб кетди, Аллаҳ Исломни азиз қилди, унинг ёрдамчилари ҳам кўпайди. Мол-мулкимизнинг олдида туриб, ундан зое бўлганини тузатиб олсак бўлар эди,» дедик. Шунда Аллаҳ Набийсига (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга айтган сўзимизни рад қилиб: «Аллаҳ йўлида инфоқ қилинглар ва ўз қўлларингиз билан ўзингизни ҳалокатга ташламанглар» (Бақара сураси, 195) (оятини) нозил қилди. Ҳалокат — мол-мулк олдида туриб, уни тузатиш ва ғазотни (жиҳодни) тарк қилиш эди,» деди. Абу Айюб Аллаҳ йўлида (жиҳодга) чиқишдан тўхтамади, ҳатто Рум ерида дафн қилинди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.