حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنِ الْمُبَارَكِ بْنِ فَضَالَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُ زَوَّجَ أُخْتَهُ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَانَتْ عِنْدَهُ مَا كَانَتْ ثُمَّ طَلَّقَهَا تَطْلِيقَةً لَمْ يُرَاجِعْهَا حَتَّى انْقَضَتِ الْعِدَّةُ فَهَوِيَهَا وَهَوِيَتْهُ ثُمَّ خَطَبَهَا مَعَ الْخُطَّابِ فَقَالَ لَهُ يَا لُكَعُ أَكْرَمْتُكَ بِهَا وَزَوَّجْتُكَهَا فَطَلَّقْتَهَا وَاللَّهِ لاَ تَرْجِعُ إِلَيْكَ أَبَدًا آخِرُ مَا عَلَيْكَ قَالَ فَعَلِمَ اللَّهُ حَاجَتَهُ إِلَيْهَا وَحَاجَتَهَا إِلَى بَعْلِهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ ( وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ ) إِلَى قَوْلِهِ :( وَأَنْتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ ) فَلَمَّا سَمِعَهَا مَعْقِلٌ قَالَ سَمْعًا لِرَبِّي وَطَاعَةً ثُمَّ دَعَاهُ فَقَالَ أُزَوِّجُكَ وَأُكْرِمُكَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْحَسَنِ . وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلاَلَةٌ عَلَى أَنَّهُ لاَ يَجُوزُ النِّكَاحُ بِغَيْرِ وَلِيٍّ لأَنَّ أُخْتَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ كَانَتْ ثَيِّبًا فَلَوْ كَانَ الأَمْرُ إِلَيْهَا دُونَ وَلِيِّهَا لَزَوَّجَتْ نَفْسَهَا وَلَمْ تَحْتَجْ إِلَى وَلِيِّهَا مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ وَإِنَّمَا خَاطَبَ اللَّهُ فِي الآيَةِ الأَوْلِيَاءَ فَقَالَ : (ولَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ ) فَفِي هَذِهِ الآيَةِ دَلاَلَةٌ عَلَى أَنَّ الأَمْرَ إِلَى الأَوْلِيَاءِ فِي التَّزْوِيجِ مَعَ رِضَاهُنَّ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Ҳишом ибн ал-Қосим, ал-Муборак ибн Фазоладан, у ал-Ҳасандан, у Маъқил ибн Ясордан ривоят қилдики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида ўз синглисини мусулмонлардан бўлган бир кишига турмушга берди. (Синглиси) у билан қанча турган бўлса турди, кейин (эри) уни бир талоқ қилди ва идда муддати тугагунча унга қайтиб келмади. Сўнг (эри) уни севиб қолди, (синглиси) ҳам уни севди. Кейин (эри) бошқа совчилар қатори унга совчи қўйди. Шунда (Маъқил) унга: «Эй разил, мен сенга уни (синглимни бериб) икром қилдим ва сени унга уйлантирдим, сен эса уни талоқ қилдинг. Аллаҳга қасамки, у сенга абадий қайтиб бормайди, сенинг олдингдаги (имконинг) тугади!» деди. (Рови) деди: Аллаҳ унинг (Маъқилнинг синглисининг) унга (эрига) эҳтиёжини ва унинг (эрининг) аёлига эҳтиёжини билди ва Аллаҳ: «Аёлларни талоқ қилсангиз, улар ўз муддатларига етганларида...» дегандан то «...ҳолбуки сизлар билмайсизлар,» деган сўзигача (оятни) нозил қилди. Маъқил уни эшитганида: «Роббим (амрига) қулоқ соламан ва итоат қиламан,» деди. Сўнг уни (собиқ куёвни) чақирди ва: «Мен сени (синглимга) уйлантираман ва сенга икром қиламан,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У ал-Ҳасандан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Бу ҳадисда валийсиз никоҳ жоиз эмаслигига далолат бор, чунки Маъқил ибн Ясорнинг синглиси тул (саййиба) эди; агар иш валийсисиз унинг ўзига боғлиқ бўлганида, у ўзини ўзи турмушга берар ва валийси Маъқил ибн Ясорга эҳтиёжи бўлмас эди. Аллаҳ бу оятда валийларга хитоб қилиб: «Уларнинг ўз эрларига турмушга чиқишларига тўсқинлик қилманглар,» деди. Бу оятда эса, аёлларнинг розилиги билан, турмушга бериш иши валийларга (боғлиқ) эканлигига далолат бордир.