حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ إِلاَّ بَدْرًا وَلَمْ يُعَاتِبِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْ بَدْرٍ إِنَّمَا خَرَجَ يُرِيدُ الْعِيرَ فَخَرَجَتْ قُرَيْشٌ مُغْوِثِينَ لِعِيرِهِمْ فَالْتَقَوْا عَنْ غَيْرِ مَوْعِدٍ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَمْرِي إِنَّ أَشْرَفَ مَشَاهِدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ لَبَدْرٌ وَمَا أُحِبُّ أَنِّي كُنْتُ شَهِدْتُهَا مَكَانَ بَيْعَتِي لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حَيْثُ تَوَاثَقْنَا عَلَى الإِسْلاَمِ ثُمَّ لَمْ أَتَخَلَّفْ بَعْدُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ وَهِيَ آخِرُ غَزْوَةٍ غَزَاهَا وَآذَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالرَّحِيلِ . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَحَوْلَهُ الْمُسْلِمُونَ وَهُوَ يَسْتَنِيرُ كَاسْتِنَارَةِ الْقَمَرِ وَكَانَ إِذَا سُرَّ بِالأَمْرِ اسْتَنَارَ فَجِئْتُ فَجَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ " أَبْشِرْ يَا كَعْبُ بْنَ مَالِكٍ بِخَيْرِ يَوْمٍ أَتَى عَلَيْكَ مُنْذُ وَلَدَتْكَ أُمُّكَ " . فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَمِنْ عِنْدِ اللَّهِ أَمْ مِنْ عِنْدِكَ قَالَ " بَلْ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ " . ثُمَّ تَلاَ هَؤُلاَءِ الآيَاتِ : ( لَقََدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ ) حَتَّى بَلَغََّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ) قَالَ وَفِينَا أُنْزِلَتْ أَيْضًا : ( اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ ) قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ لاَ أُحَدِّثَ إِلاَّ صِدْقًا وَأَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي كُلِّهِ صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ " . فَقُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِي الَّذِي بِخَيْبَرَ قَالَ فَمَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَىَّ نِعْمَةً بَعْدَ الإِسْلاَمِ أَعْظَمَ فِي نَفْسِي مِنْ صِدْقِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ صَدَقْتُهُ أَنَا وَصَاحِبَاىَ لاَ نَكُونُ كَذَبْنَا فَهَلَكْنَا كَمَا هَلَكُوا وَإِنِّي لأَرْجُو أَنْ لاَ يَكُونَ اللَّهُ أَبْلَى أَحَدًا فِي الصِّدْقِ مِثْلَ الَّذِي أَبْلاَنِي مَا تَعَمَّدْتُ لِكَذِبَةٍ بَعْدُ وَإِنِّي لأَرْجُو أَنْ يَحْفَظَنِي اللَّهُ فِيمَا بَقِيَ . قَالَ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثُ بِخِلاَفِ هَذَا الإِسْنَادِ وَقَدْ قِيلَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَمِّهِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ كَعْبٍ وَقَدْ قِيلَ غَيْرُ هَذَا وَرَوَى يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ хабар берди, у деди: бизга Маъмар хабар берди, аз-Зуҳрийдан, у Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Моликдан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Табук ғазотигача Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қатнашган ҳеч бир ғазотдан, Бадрдан бошқа, ортда қолмаганман. Бадрдан ортда қолган бировни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) койимаган эдилар, чунки у фақат карвонни кўзлаб чиққан эдилар, Қурайш эса ўз карвонини қутқариш учун чиқди ва Азиз ва Жалил Аллаҳ айтганидек, улар ваъдалашмаган ҳолда тўқнашдилар. Умрим билан қасамки, одамлар орасида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг энг шарафли машҳадлари Бадр эди, аммо мен Ақаба кечаси Ислом устида аҳдлашганимиз, байъат қилганим ўрнига уни гувоҳ бўлишни хоҳламасдим. Сўнг мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ортда қолмадим, то Табук ғазоти бўлгунча — ва у (Расулуллаҳ) қатнашган охирги ғазот эди — ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) сафарга чиқишни эълон қилдилар.» Сўнг у ҳадисни узун қилиб зикр қилди ва деди: «Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига йўл олдим, мана, у масжидда ўтирган, атрофида мусулмонлар бор эди, у эса ой ёрқинлиги каби ярқирар эди. У бир ишдан хурсанд бўлса, ярқирар эдилар. Мен келиб, олдиларида ўтирдим. Шунда у: «Эй Каъб ибн Молик, онанг сени туққанидан бери келган энг яхши кун билан суюнчи олгин!» дедилар. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, бу Аллаҳ тарафиданми ёки сизнинг тарафингизданми?» дедим. У: «Балки Аллаҳ тарафидан,» дедилар. Сўнг бу оятларни тиловат қилдилар: «Албатта, Аллаҳ Набийнинг ҳамда танг аҳволда унга эргашган муҳожирлар ва ансорларнинг тавбаларини қабул қилди...» — то «Албатта, У тавбаларни қабул қилувчи, меҳрибондир» (гача) (Тавба сураси, 117-118). (У) деди: «Бизнинг ҳақимизда мана бу ҳам нозил бўлди: «Аллаҳдан қўрқинглар ва ростгўйлар билан бирга бўлинглар.» (Тавба сураси, 119). Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, менинг тавбамдан (бири) шуки, мен фақат рост гапираман ва бутун молимни Аллаҳ ва Расули учун садақа қилиб чиқиб қўяман,» дедим. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Молингнинг бир қисмини ўзингда ушлаб қол, бу сен учун яхшироқдир,» дедилар. Мен: «Унда мен Хайбардаги улушимни ушлаб қоламан,» дедим. (У) деди: «Исломдан кейин Аллаҳ менга, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га рост гапирганим, мен ва икки шеригим рост сўзлаб, ёлғон гапириб (бошқалар) ҳалок бўлганидек ҳалок бўлмаганимиздан кўра улуғроқ неъматни ўз нафсимда бермади. Албатта, мен Аллаҳ ҳеч кимни мени ростгўйликда синаганидек синамаслигини умид қиламан. Мен ўшандан бери қасддан бирор ёлғон айтмадим ва албатта, Аллаҳ қолган (умримда) мени сақлашини умид қиламан.» (Абу Исо) деди: «Аз-Зуҳрийдан бу ҳадис бу исноддан бошқа (иснод билан ҳам) ривоят қилинган. Абдурраҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Каъб ибн Моликдан, у амакиси Убайдуллаҳдан, у Каъбдан (деб ҳам) айтилган, бундан бошқа (йўл билан) ҳам айтилган. Юнус ибн Язид бу ҳадисни аз-Зуҳрийдан, у Абдурраҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Каъб ибн Моликдан, отаси унга Каъб ибн Моликдан ривоят қилгани (шаклида) ривоят қилди.»