حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ بَدْرِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَكُونُ فِي هَذِهِ الأُمَّةِ أَرْبَعُ فِتَنٍ فِي آخِرِهَا الْفَنَاءُ " .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, бизга Абу Довуд ал-Ҳафарий Бадр ибн Усмондан, у Омирдан, у бир кишидан, у Абдуллаҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Бу умматда тўртта фитна бўлади, уларнинг охиргисида ҳалок бўлиш (фано) бор».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَالِمٍ، حَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ عُتْبَةَ، عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ الْعَنْسِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ كُنَّا قُعُودًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ الْفِتَنَ فَأَكْثَرَ فِي ذِكْرِهَا حَتَّى ذَكَرَ فِتْنَةَ الأَحْلاَسِ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا فِتْنَةُ الأَحْلاَسِ قَالَ " هِيَ هَرَبٌ وَحَرْبٌ ثُمَّ فِتْنَةُ السَّرَّاءِ دَخَنُهَا مِنْ تَحْتِ قَدَمَىْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يَزْعُمُ أَنَّهُ مِنِّي وَلَيْسَ مِنِّي وَإِنَّمَا أَوْلِيَائِيَ الْمُتَّقُونَ ثُمَّ يَصْطَلِحُ النَّاسُ عَلَى رَجُلٍ كَوَرِكٍ عَلَى ضِلَعٍ ثُمَّ فِتْنَةُ الدُّهَيْمَاءِ لاَ تَدَعُ أَحَدًا مِنْ هَذِهِ الأُمَّةِ إِلاَّ لَطَمَتْهُ لَطْمَةً فَإِذَا قِيلَ انْقَضَتْ تَمَادَتْ يُصْبِحُ الرَّجُلُ فِيهَا مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا حَتَّى يَصِيرَ النَّاسُ إِلَى فُسْطَاطَيْنِ فُسْطَاطِ إِيمَانٍ لاَ نِفَاقَ فِيهِ وَفُسْطَاطِ نِفَاقٍ لاَ إِيمَانَ فِيهِ فَإِذَا كَانَ ذَاكُمْ فَانْتَظِرُوا الدَّجَّالَ مِنْ يَوْمِهِ أَوْ مِنْ غَدِهِ " .
Бизга Яҳё ибн Усмон ибн Саъийд ал-Ҳимсий ривоят қилди, бизга Абул-Муғийра ривоят қилди, менга Абдуллаҳ ибн Солим ривоят қилди, менга Алў ибн Утба Умайр ибн Ҳониъ ал-Анасийдан ривоят қилди. У деди: Абдуллаҳ ибн Умар шундай деганини эшитдим: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурида ўтирган эдик. У фитналарни эслаб, уларни кўп зикр қилди, ҳатто Аҳлас фитнасини ҳам эслатди. Шунда бир айтувчи: Эй Аллаҳнинг Расули, Аҳлас фитнаси нима? деди. У деди: «У қочиш ва урушдир. Сўнгра Саррў фитнаси бўлади, унинг тутуни менинг аҳлу байтимдан бўлган, ўзини мендан деб даъво қиладиган, ҳолбуки мендан бўлмаган бир кишининг икки оёғи тагидан кўтарилади. Албатта менинг дўстларим тақводорлардир. Сўнгра одамлар бир қовурға устидаги бўғимдек бўлган бир киши атрофида бирлашадилар. Сўнгра Дуҳаймаъ фитнаси бўлади, у бу умматдан ҳеч кимни шапалоқ урмасдан қолдирмайди. Тугади дейилса, давом этади. Киши унда эрталаб мўмин бўлиб, кечқурун кофир бўлади, ҳатто одамлар икки чодирга бўлинадилар: ичида нифоқ йўқ иймон чодири ва ичида иймон йўқ нифоқ чодири. Мана шу бўлганда, Дажжолни ўша кунидан ёки эртасидан кутинг».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ فَرُّوخَ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، أَخْبَرَنِي ابْنٌ لِقَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي أَنَسِيَ أَصْحَابِي أَمْ تَنَاسَوْا وَاللَّهِ مَا تَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قَائِدِ فِتْنَةٍ إِلَى أَنْ تَنْقَضِيَ الدُّنْيَا يَبْلُغُ مَنْ مَعَهُ ثَلاَثَمِائَةٍ فَصَاعِدًا إِلاَّ قَدْ سَمَّاهُ لَنَا بِاسْمِهِ وَاسْمِ أَبِيهِ وَاسْمِ قَبِيلَتِهِ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Ибн Абу Марям ривоят қилди, бизга Ибн Фарруҳ хабар берди, менга Усома ибн Зайд хабар берди, менга Қобийса ибн Зуъайбнинг бир ўғли отасидан хабар берди. У деди: Ҳузайфа ибн ал-Ямон шундай деди: Аллаҳга қасамки, мен билмайман, саҳобаларим унутдиларми ёки ўзларини унутгандек тутдиларми. Аллаҳга қасамки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дунё тугагунига қадар бўладиган, ёнида уч юз ва ундан ортиқ одам бўлган бирор фитна бошлиғини бизга унинг исми, отасининг исми ва қабиласининг исми билан атамасдан қолдирмади.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ سُبَيْعِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ أَتَيْتُ الْكُوفَةَ فِي زَمَنِ فُتِحَتْ تُسْتَرُ أَجْلُبُ مِنْهَا بِغَالاً فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا صَدْعٌ مِنَ الرِّجَالِ وَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ تَعْرِفُ إِذَا رَأَيْتَهُ أَنَّهُ مِنْ رِجَالِ أَهْلِ الْحِجَازِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا فَتَجَهَّمَنِي الْقَوْمُ وَقَالُوا أَمَا تَعْرِفُ هَذَا هَذَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّ النَّاسَ كَانُوا يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الشَّرِّ فَأَحْدَقَهُ الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقَالَ إِنِّي قَدْ أَرَى الَّذِي تُنْكِرُونَ إِنِّي قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ هَذَا الْخَيْرَ الَّذِي أَعْطَانَا اللَّهُ أَيَكُونُ بَعْدَهُ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ قَالَ " نَعَمْ " . قُلْتُ فَمَا الْعِصْمَةُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ " السَّيْفُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ثُمَّ مَاذَا يَكُونُ قَالَ " إِنْ كَانَ لِلَّهِ خَلِيفَةٌ فِي الأَرْضِ فَضَرَبَ ظَهْرَكَ وَأَخَذَ مَالَكَ فَأَطِعْهُ وَإِلاَّ فَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ بِجِذْلِ شَجَرَةٍ " . قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ " ثُمَّ يَخْرُجُ الدَّجَّالُ مَعَهُ نَهْرٌ وَنَارٌ فَمَنْ وَقَعَ فِي نَارِهِ وَجَبَ أَجْرُهُ وَحُطَّ وِزْرُهُ وَمَنْ وَقَعَ فِي نَهْرِهِ وَجَبَ وِزْرُهُ وَحُطَّ أَجْرُهُ " . قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ " ثُمَّ هِيَ قِيَامُ السَّاعَةِ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абу Авона Қатодадан, у Наср ибн Осимдан, у Субайъ ибн Холиддан ривоят қилди. У деди: Тустар фатҳ қилинган замонда мен Куфага, ундан хачирлар олиб келиш учун келдим. Масжидга кирдим. Бир гуруҳ эркаклар бор эди, бир киши эса ўтирган эди, уни кўрганингда Ҳижоз аҳли эркакларидан эканини билардинг. Мен: Бу ким? дедим. Қавм менга юз бурувчи бўлиб: Сен буни танимайсанми? Бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаси Ҳузайфа ибн ал-Ямондир, дедилар. Ҳузайфа деди: Одамлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан яхшилик ҳақида сўрардилар, мен эса ундан ёмонлик ҳақида сўрардим. Шунда қавм кўзлари билан унга тикилиб қолдилар. У деди: Мен сизлар инкор қилаётган нарсани кўриб турибман. Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, Аллаҳ бизга ато қилган бу яхшиликдан кейин аввалгидек ёмонлик бўладими? дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: Ундан сақланиш нима билан бўлади? дедим. У: «Қилич билан», деди. Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, кейин яна нима бўлади? дедим. У: «Агар ер юзида Аллаҳнинг халифаси бўлса, у сенинг елкангга урса ва молингни олса ҳам, унга итоат қил. Акс ҳолда, дарахтнинг илдизига тишлаганинг ҳолда ўл», деди. Мен: Кейин нима? дедим. У: «Сўнгра Дажжол чиқади, у билан бирга дарё ва олов бўлади. Ким унинг оловуга тушса, ажри вожиб бўлиб, гуноҳи тўкилади. Ким унинг дарёсига тушса, гуноҳи вожиб бўлиб, ажри тўкилади», деди. Мен: Кейин нима? дедим. У: «Сўнгра у Қиёматнинг қойим бўлишидир», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ خَالِدٍ الْيَشْكُرِيِّ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ قُلْتُ بَعْدَ السَّيْفِ قَالَ " بَقِيَّةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ وَهُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ " . ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يَضَعُهُ عَلَى الرِّدَّةِ الَّتِي فِي زَمَنِ أَبِي بَكْرٍ " عَلَى أَقْذَاءٍ " . يَقُولُ قَذَى . " وَهُدْنَةٌ " . يَقُولُ صُلْحٌ " عَلَى دَخَنٍ " . عَلَى ضَغَائِنَ .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ Маъмардан, у Қатодадан, у Наср ибн Осимдан, у Холид ибн Холид ал-Яшкурийдан шу ҳадисни ривоят қилди. У деди: Мен: Қиличдан кейин нима? дедим. У: «Кудурат устидаги қолдиқ ва кек устидаги сулҳ», деди. Сўнгра ҳадисни давом эттирди. Қатода буни Абу Бакр замонидаги риддага (диндан қайтишга) татбиқ қиларди. «Алў ақзў» — қўл деганидир, яъни ғубор. «Ва ҳудна» — сулҳ деганидир. «Алў дахан» — кек-адоват устида деганидир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ اللَّيْثِيِّ، قَالَ أَتَيْنَا الْيَشْكُرِيَّ فِي رَهْطٍ مِنْ بَنِي لَيْثٍ فَقَالَ مَنِ الْقَوْمُ فَقُلْنَا بَنُو لَيْثٍ أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ حَدِيثِ حُذَيْفَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ " فِتْنَةٌ وَشَرٌّ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ " يَا حُذَيْفَةُ تَعَلَّمْ كِتَابَ اللَّهِ وَاتَّبِعْ مَا فِيهِ " . ثَلاَثَ مِرَارٍ . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ " هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ وَجَمَاعَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ فِيهَا أَوْ فِيهِمْ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْهُدْنَةُ عَلَى الدَّخَنِ مَا هِيَ قَالَ " لاَ تَرْجِعُ قُلُوبُ أَقْوَامٍ عَلَى الَّذِي كَانَتْ عَلَيْهِ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ " فِتْنَةٌ عَمْيَاءُ صَمَّاءُ عَلَيْهَا دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ النَّارِ فَإِنْ تَمُتْ يَا حُذَيْفَةُ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جِذْلٍ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَتَّبِعَ أَحَدًا مِنْهُمْ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ал-Қаънабий ривоят қилди, бизга Сулаймон — яъни ибн ал-Муғийра — Ҳумайддан, у Наср ибн Осим ал-Лайсийдан ривоят қилди. У деди: Биз Бану Лайс уруғидан бўлиб Яшкурийнинг олдига келдик. У: Қавм кимлар? деди. Биз: Бану Лайс, биз сенга Ҳузайфанинг ҳадиси ҳақида сўраш учун келдик, дедик. Сўнгра ҳадисни зикр қилди. У деди: Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, бу яхшиликдан кейин ёмонлик борми? дедим. У: «Фитна ва ёмонлик», деди. Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, бу ёмонликдан кейин яхшилик борми? дедим. У: «Эй Ҳузайфа, Аллаҳнинг Китобини ўрган ва ундагига эргаш», деб уч марта деди. Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, бу ёмонликдан кейин яхшилик борми? дедим. У: «Кек устидаги сулҳ ва кудурат устидаги жамоа, уларнинг ичида», деди. Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, кек устидаги сулҳ нима? дедим. У: «Қавмларнинг қалблари аввалги ҳолига қайтмайди», деди. Мен: Эй Аллаҳнинг Расули, бу яхшиликдан кейин ёмонлик борми? дедим. У: «Кўр, кар фитна бўлади, унинг устида жаҳаннам эшиклари олдида турган даъватчилар бўлади. Эй Ҳузайфа, агар дарахтнинг илдизига тишлаганинг ҳолда ўлсанг, бу улардан бирига эргашишингдан кўра сен учун яхшироқдир», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، عَنْ صَخْرِ بْنِ بَدْرٍ الْعِجْلِيِّ، عَنْ سُبَيْعِ بْنِ خَالِدٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَإِنْ لَمْ تَجِدْ يَوْمَئِذٍ خَلِيفَةً فَاهْرَبْ حَتَّى تَمُوتَ فَإِنْ تَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ " . وَقَالَ فِي آخِرِهِ قَالَ قُلْتُ فَمَا يَكُونُ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ " لَوْ أَنَّ رَجُلاً نَتَجَ فَرَسًا لَمْ تُنْتَجْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абдулворис ривоят қилди, бизга Абут-Тайёҳ Сахр ибн Бадр ал-Ижлийдан, у Субайъ ибн Холиддан, у Ҳузайфадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу ҳадисни ривоят қилди. У деди: «Агар ўша кунда халифани топмасанг, ўлгунингча қоч. Агар тишлаганинг ҳолда ўлсанг...». Ва охирида деди: Мен: Бундан кейин нима бўлади? дедим. У: «Агар бир киши отни жуфти билан қўшса ҳам, у Қиёмат қойим бўлгунига қадар насл бермайди», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ رَبِّ الْكَعْبَةِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ آخَرُ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رَقَبَةَ الآخَرِ " . قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي . قُلْتُ هَذَا ابْنُ عَمِّكَ مُعَاوِيَةُ يَأْمُرُنَا أَنْ نَفْعَلَ وَنَفْعَلَ . قَالَ أَطِعْهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ وَاعْصِهِ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Ийсо ибн Юнус ривоят қилди, бизга Аъмаш Зайд ибн Ваҳбдан, у Абдурраҳмон ибн Абду Раббил-Каъбадан, у Абдуллаҳ ибн Амрдан ривоят қилди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким бир имомга байғат қилиб, унга қўлини берса ва қалби самарасини берса, қодир бўлгунча унга итоат қилсин. Агар бошқа биров келиб у билан низолашса, охиргисининг бўйнини уринглар». Мен: Сен буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитдингми? дедим. У: Буни икки қулоғим эшитди ва қалбим ёдлаб олди, деди. Мен: Мана бу амакингнинг ўғли Муовия бизга буни қил, буни қил деб буюрмоқда, дедим. У: Аллаҳга итоат қилишда унга итоат қил, Аллаҳга маъсиятда эса унга осий бўл, деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ أَفْلَحَ مَنْ كَفَّ يَدَهُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ ибн Мусо Шайбондан, у Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Яқинлашиб қолган ёмонликдан арабларга вай бўлсин! Қўлини тийиб қолган киши нажот топди».
قَالَ أَبُو دَاوُدَ حُدِّثْتُ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُوشِكُ الْمُسْلِمُونَ أَنْ يُحَاصَرُوا إِلَى الْمَدِينَةِ حَتَّى يَكُونَ أَبْعَدُ مَسَالِحِهِمْ سَلاَحَ " .
Абу Довуд деди: Менга Ибн Ваҳбдан ривоят қилинди. У деди: Бизга Жарийр ибн Ҳозим Убайдуллаҳ ибн Умардан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Яқинда мусулмонлар Мадинага қамал қилиниб қолишлари, ҳатто уларнинг энг узоқ чегара қўриқхоналари Салоҳ бўлиб қолиши яқиндир».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَنْبَسَةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ وَسَلاَحُ قَرِيبٌ مِنْ خَيْبَرَ .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ Анбасадан, у Юнусдан, у Зуҳрийдан ривоят қилди. У деди: Салоҳ Хайбарга яқин жойдир.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ زَوَى لِيَ الأَرْضَ " . أَوْ قَالَ " إِنَّ رَبِّي زَوَى لِيَ الأَرْضَ فَرَأَيْتُ مَشَارِقَهَا وَمَغَارِبَهَا وَإِنَّ مُلْكَ أُمَّتِي سَيَبْلُغُ مَا زُوِيَ لِي مِنْهَا وَأُعْطِيتُ الْكَنْزَيْنِ الأَحْمَرَ وَالأَبْيَضَ وَإِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي لأُمَّتِي أَنْ لاَ يُهْلِكَهَا بِسَنَةٍ بِعَامَّةٍ وَلاَ يُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ سِوَى أَنْفُسِهِمْ فَيَسْتَبِيحَ بَيْضَتَهُمْ وَإِنَّ رَبِّي قَالَ لِي يَا مُحَمَّدُ إِنِّي إِذَا قَضَيْتُ قَضَاءً فَإِنَّهُ لاَ يُرَدُّ وَلاَ أُهْلِكُهُمْ بِسَنَةٍ بِعَامَّةٍ وَلاَ أُسَلِّطُ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ سِوَى أَنْفُسِهِمْ فَيَسْتَبِيحَ بَيْضَتَهُمْ وَلَوِ اجْتَمَعَ عَلَيْهِمْ مَنْ بَيْنَ أَقْطَارِهَا أَوْ قَالَ بِأَقْطَارِهَا حَتَّى يَكُونَ بَعْضُهُمْ يُهْلِكُ بَعْضًا وَحَتَّى يَكُونَ بَعْضُهُمْ يَسْبِي بَعْضًا وَإِنَّمَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي الأَئِمَّةَ الْمُضِلِّينَ وَإِذَا وُضِعَ السَّيْفُ فِي أُمَّتِي لَمْ يُرْفَعْ عَنْهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَلاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَلْحَقَ قَبَائِلُ مِنْ أُمَّتِي بِالْمُشْرِكِينَ وَحَتَّى تَعْبُدَ قَبَائِلُ مِنْ أُمَّتِي الأَوْثَانَ وَإِنَّهُ سَيَكُونُ فِي أُمَّتِي كَذَّابُونَ ثَلاَثُونَ كُلُّهُمْ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ وَأَنَا خَاتَمُ النَّبِيِّينَ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي وَلاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الْحَقِّ " . قَالَ ابْنُ عِيسَى " ظَاهِرِينَ " . ثُمَّ اتَّفَقَا " لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ " .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ва Муҳаммад ибн Ийсо ривоят қилиб, иккаласи деди: Бизга Ҳаммод ибн Зайд Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абу Асмўдан, у Савбондан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Албатта Аллаҳ мен учун ерни йиғди» ёки «Албатта Роббим мен учун ерни йиғди, шунда мен унинг машриқларини ва мағрибларини кўрдим. Албатта умматимнинг мулки мен учун йиғилган нарсага етади. Менга қизил ва оқ икки хазина берилди. Албатта мен Роббимдан умматим учун уни умумий қаҳатчилик билан ҳалок қилмаслигини ва уларга ўзларидан бўлмаган душманни ҳукмрон қилиб, уларнинг ҳаммасини-таг-туги билан йўқ қилмаслигини сўрадим. Албатта Роббим менга: Эй Муҳаммад, мен бир ҳукмни ҳукм қилсам, у қайтарилмайди. Мен уларни умумий қаҳатчилик билан ҳалок қилмайман ва уларга ўзларидан бўлмаган душманни ҳукмрон қилиб ҳаммасини йўқ қилмайман, гарчи ернинг ҳамма тарафидан уларга қарши бирлашсалар ҳам, токи уларнинг баъзилари баъзиларини ҳалок қиладиган ва баъзилари баъзиларини асир оладиган бўлгунча, деди. Албатта мен умматим учун адаштирувчи имомлардан қўрқаман. Умматимда қилич қўйилса, Қиёмат кунига қадар ундан кўтарилмайди. Умматимдан баъзи қабилалар мушрикларга қўшилмагунча ва умматимдан баъзи қабилалар бутларга сиғинмагунча Қиёмат қойим бўлмайди. Албатта умматимда ўттизта ёлғончи бўлади, уларнинг ҳар бири ўзини набий деб даъво қилади. Ҳолбуки мен набийларнинг хотамиман, мендан кейин набий йўқ. Умматимдан бир тоифа ҳақ устида доим қолади — Ибн Ийсо «ғолиб бўлиб» деди — кейин иккаласи мувофиқ бўлиб — уларга мухолиф бўлганлар зарар етказа олмайди, ҳатто Аллаҳнинг амри келмагунча».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنِي أَبِي، - قَالَ ابْنُ عَوْفٍ وَقَرَأْتُ فِي أَصْلِ إِسْمَاعِيلَ - قَالَ حَدَّثَنِي ضَمْضَمٌ، عَنْ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، - يَعْنِي الأَشْعَرِيَّ - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ أَجَارَكُمْ مِنْ ثَلاَثِ خِلاَلٍ أَنْ لاَ يَدْعُوَ عَلَيْكُمْ نَبِيُّكُمْ فَتَهْلِكُوا جَمِيعًا وَأَنْ لاَ يَظْهَرَ أَهْلُ الْبَاطِلِ عَلَى أَهْلِ الْحَقِّ وَأَنْ لاَ تَجْتَمِعُوا عَلَى ضَلاَلَةٍ " .
Бизга Муҳаммад ибн Авф ат-Тоий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Исмойил ривоят қилди, менга отам ривоят қилди — Ибн Авф деди: Мен Исмойилнинг асл нусхасида ўқидим — у деди: Менга Замзам Шурайҳдан, у Абу Моликдан, яъни ал-Ашъарийдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Албатта Аллаҳ сизларни уч хислатдан асради: набийингиз сизларга қарши дуо қилиб ҳаммангиз ҳалок бўлиб кетмаслигингиз, ботил аҳли ҳақ аҳли устидан ғолиб келмаслиги ва сизлар бир залолат устида бирлашмаслигингиз».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ نَاجِيَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَدُورُ رَحَى الإِسْلاَمِ لِخَمْسٍ وَثَلاَثِينَ أَوْ سِتٍّ وَثَلاَثِينَ أَوْ سَبْعٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ يَهْلِكُوا فَسَبِيلُ مَنْ هَلَكَ وَإِنْ يَقُمْ لَهُمْ دِينُهُمْ يَقُمْ لَهُمْ سَبْعِينَ عَامًا " . قَالَ قُلْتُ أَمِمَّا بَقِيَ أَوْ مِمَّا مَضَى قَالَ " مِمَّا مَضَى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مَنْ قَالَ خِرَاشٍ فَقَدْ أَخْطَأَ .
Бизга Муҳаммад ибн Сулаймон ал-Анборий ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон Суфёндан, у Мансурдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у ал-Барў ибн Ножиядан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Ислом тегирмони ўттиз беш ёки ўттиз олти ёки ўттиз етти йил айланади. Агар улар ҳалок бўлсалар, ҳалок бўлганларнинг йўлидир. Агар динлари улар учун қойим қолса, етмиш йил улар учун қойим қолади». Мен: Бу қолганиданми ёки ўтганиданми? дедим. У: «Ўтганидан», деди. Абу Довуд деди: Ким «Хирошин» деса, хато қилибди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيَنْقُصُ الْعِلْمُ وَتَظْهَرُ الْفِتَنُ وَيُلْقَى الشُّحُّ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَّةُ هُوَ قَالَ " الْقَتْلُ الْقَتْلُ " .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Анбаса ривоят қилди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан ривоят қилди. У деди: Менга Ҳумайд ибн Абдурраҳмон ривоят қилдики, Абу Ҳурайра деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Замон яқинлашади, илм камаяди, фитналар зоҳир бўлади, бахиллик солинади ва ўлдириш кўпаяди». Айтилди: Эй Аллаҳнинг Расули, у нима? У: «Ўлдириш, ўлдириш», деди.