حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ أَبِي الْعَوْجَاءِ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أُصِيبَ بِقَتْلٍ أَوْ خَبْلٍ فَإِنَّهُ يَخْتَارُ إِحْدَى ثَلاَثٍ إِمَّا أَنْ يَقْتَصَّ وَإِمَّا أَنْ يَعْفُوَ وَإِمَّا أَنْ يَأْخُذَ الدِّيَةَ فَإِنْ أَرَادَ الرَّابِعَةَ فَخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ وَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ " .
Бизга Мусо Ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди, бизга Муҳаммад Ибн Ишоқ, Ҳорис Ибн Фузайлдан, у Суфён Ибн Абул Авжодан, у Абу Шурайҳ Хузоийдан хабар берди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким ўлдирилиш ёки жароҳат билан мусибатга учраса, у уч нарсадан бирини танлайди: ё қасос олади, ё афв қилади, ё дият олади. Агар тўртинчисини истаса, унинг қўлларини ушланглар (тўхтатинглар). Ким шундан кейин тажовуз қилса, унга аламли азоб бордир».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رُفِعَ إِلَيْهِ شَىْءٌ فِيهِ قِصَاصٌ إِلاَّ أَمَرَ فِيهِ بِالْعَفْوِ .
Бизга Мусо Ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ Ибн Бакр Ибн Абдуллаҳ Музаний, Ато Ибн Абу Маймунадан, у Анас Ибн Моликдан ривоят қилди. У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига қасос талаб қилинадиган бирор иш кўтарилиб, унда афвни буюрмаганини кўрмадим.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قُتِلَ رَجُلٌ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرُفِعَ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَهُ إِلَى وَلِيِّ الْمَقْتُولِ فَقَالَ الْقَاتِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ قَتْلَهُ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلْوَلِيِّ " أَمَا إِنَّهُ إِنْ كَانَ صَادِقًا ثُمَّ قَتَلْتَهُ دَخَلْتَ النَّارَ " . قَالَ فَخَلَّى سَبِيلَهُ . قَالَ وَكَانَ مَكْتُوفًا بِنِسْعَةٍ فَخَرَجَ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ فَسُمِّيَ ذَا النِّسْعَةِ .
Бизга Усмон Ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Абу Муовия хабар берди, бизга Аъмаш, Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам даврида бир киши ўлдирилди, бу иш Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга кўтарилди, у уни ўлдирилганнинг валийсига (ворисига) топширди. Қотил: Ё Расулуллаҳ, Аллаҳга қасам, мен уни ўлдиришни хоҳламагандим, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам валийга деди: «Аммо у рост сўзлаётган бўлса-ю, сен уни ўлдирсанг, дўзахга кирасан». Шунда у уни қўйиб юборди. У тасма билан боғланган эди, тасмасини судраб чиқиб кетди, шунинг учун у «Зун-Нисъа» (тасмали киши) деб номланди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ الْجُشَمِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَوْفٍ، حَدَّثَنَا حَمْزَةُ أَبُو عُمَرَ الْعَائِذِيُّ، حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ، حَدَّثَنِي وَائِلُ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جِيءَ بِرَجُلٍ قَاتِلٍ فِي عُنُقِهِ النِّسْعَةُ قَالَ فَدَعَا وَلِيَّ الْمَقْتُولِ فَقَالَ " أَتَعْفُو " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَفَتَأْخُذُ الدِّيَةَ " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَفَتَقْتُلُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " اذْهَبْ بِهِ " . فَلَمَّا وَلَّى قَالَ " أَتَعْفُو " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَفَتَأْخُذُ الدِّيَةَ " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَفَتَقْتُلُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " اذْهَبْ بِهِ " . فَلَمَّا كَانَ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ " أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِ صَاحِبِهِ " . قَالَ فَعَفَا عَنْهُ . قَالَ فَأَنَا رَأَيْتُهُ يَجُرُّ النِّسْعَةَ .
Бизга Убайдуллаҳ Ибн Умар Ибн Майсара Жушамий ривоят қилди, бизга Яҳё Ибн Саид, Авфдан ривоят қилди, бизга Ҳамза Абу Умар Оизий ривоят қилди, менга Алқама Ибн Воил ривоят қилди, менга Воил Ибн Ҳужр ривоят қилди. У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида эдим, шунда бўйнида тасма боғланган қотил бир киши келтирилди. У ўлдирилганнинг валийсини чақириб деди: «Афв қиласанми?» У: Йўқ, деди. У: «Дият оласанми?» деди. У: Йўқ, деди. У: «Ўлдирасанми?» деди. У: Ҳа, деди. У: «Уни олиб кет» деди. У юзини ўгирганда, деди: «Афв қиласанми?» У: Йўқ, деди. У: «Дият оласанми?» деди. У: Йўқ, деди. У: «Ўлдирасанми?» деди. У: Ҳа, деди. У: «Уни олиб кет» деди. Тўртинчиси бўлганида, деди: «Аммо агар уни афв қилсанг, у ўз гуноҳи ва ўлдирилган шеригининг гуноҳи билан қайтади». Шунда у уни афв қилди. У деди: Мен уни тасмани судраб кетаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جَامِعُ بْنُ مَطَرٍ، حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ .
Бизга Убайдуллаҳ Ибн Умар Ибн Майсара ривоят қилди, бизга Яҳё Ибн Саид ривоят қилди, деди: Менга Жомиъ Ибн Матар ривоят қилди, менга Алқама Ибн Воил ўз исноди ва маъноси билан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَطَاءٍ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِحَبَشِيٍّ فَقَالَ إِنَّ هَذَا قَتَلَ ابْنَ أَخِي . قَالَ " كَيْفَ قَتَلْتَهُ " . قَالَ ضَرَبْتُ رَأْسَهُ بِالْفَأْسِ وَلَمْ أُرِدْ قَتْلَهُ . قَالَ " هَلْ لَكَ مَالٌ تُؤَدِّي دِيَتَهُ " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَفَرَأَيْتَ إِنْ أَرْسَلْتُكَ تَسْأَلُ النَّاسَ تَجْمَعُ دِيَتَهُ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَمَوَالِيكَ يُعْطُونَكَ دِيَتَهُ " . قَالَ لاَ . قَالَ لِلرَّجُلِ " خُذْهُ " . فَخَرَجَ بِهِ لِيَقْتُلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ إِنْ قَتَلَهُ كَانَ مِثْلَهُ " . فَبَلَغَ بِهِ الرَّجُلُ حَيْثُ يَسْمَعُ قَوْلَهُ فَقَالَ هُوَ ذَا فَمُرْ فِيهِ مَا شِئْتَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسِلْهُ - وَقَالَ مَرَّةً دَعْهُ - يَبُوءُ بِإِثْمِ صَاحِبِهِ وَإِثْمِهِ فَيَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ " . قَالَ فَأَرْسَلَهُ .
Бизга Муҳаммад Ибн Авф Тоий ривоят қилди, бизга Абдулқуддус Ибн Ҳажжож ривоят қилди, бизга Язид Ибн Ато Воситий, Симокдан, у Алқама Ибн Воилдан, у отасидан ривоят қилди. У деди: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига бир ҳабашийни олиб келди ва деди: Бу менинг жиянимни ўлдирди. У: «Уни қандай ўлдирдинг?» деди. У: Бошини болта билан урдим, уни ўлдиришни хоҳламагандим, деди. У: «Унинг диятини тўлайдиган молинг борми?» деди. У: Йўқ, деди. У: «Сени одамлардан сўраб унинг диятини йиғишга юборсам-чи?» деди. У: Йўқ, деди. У: «Мавлоларинг сенга унинг диятини беришадими?» деди. У: Йўқ, деди. У ҳалиги кишига: «Уни ол» деди. У уни ўлдириш учун олиб чиқди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Аммо агар у уни ўлдирса, унинг ўхшаши бўлади». Бу сўзни эшитадиган жойга етганда, ҳалиги киши деди: Мана у, унга нима истасанг буюр. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Уни қўйиб юбор — бир сафар: уни қўй, деди — у шеригининг гуноҳи ва ўз гуноҳи билан қайтади ва дўзах аҳлидан бўлади». Шунда у уни қўйиб юборди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ عُثْمَانَ وَهُوَ مَحْصُورٌ فِي الدَّارِ وَكَانَ فِي الدَّارِ مَدْخَلٌ مَنْ دَخَلَهُ سَمِعَ كَلاَمَ مَنْ عَلَى الْبَلاَطِ فَدَخَلَهُ عُثْمَانُ فَخَرَجَ إِلَيْنَا وَهُوَ مُتَغَيِّرٌ لَوْنُهُ فَقَالَ إِنَّهُمْ لَيَتَوَاعَدُونَنِي بِالْقَتْلِ آنِفًا . قُلْنَا يَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ . قَالَ وَلِمَ يَقْتُلُونَنِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ كُفْرٌ بَعْدَ إِسْلاَمٍ أَوْ زِنًا بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ قَتْلُ نَفْسٍ بِغَيْرِ نَفْسٍ " . فَوَاللَّهِ مَا زَنَيْتُ فِي جَاهِلِيَّةٍ وَلاَ إِسْلاَمٍ قَطُّ وَلاَ أَحْبَبْتُ أَنَّ لِي بِدِينِي بَدَلاً مُنْذُ هَدَانِي اللَّهُ وَلاَ قَتَلْتُ نَفْسًا فَبِمَ يَقْتُلُونَنِي قَالَ أَبُو دَاوُدَ عُثْمَانُ وَأَبُو بَكْرٍ رضى الله عنهما تَرَكَا الْخَمْرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ .
Бизга Сулаймон Ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Ҳаммод Ибн Зайд, Яҳё Ибн Саиддан, у Абу Умома Ибн Саҳлдан ривоят қилди. У деди: Биз Усмон билан бирга эдик, у уйда қамалда эди. Уйда бир кириш жойи бор эди, ким унга кирса, мармар йўлда турганларнинг гапини эшитар эди. Усмон унга кирди, сўнг бизнинг олдимизга ранги ўзгарган ҳолда чиқди ва деди: Улар ҳозиргина мени ўлдириш билан қўрқитишяпти. Биз: Ё амирул муъминин, Аллаҳ сизни улардан кифоя қилади, дедик. У деди: Нега мени ўлдиришади? Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Мусулмон кишининг қони фақат уч нарсадан бири билан ҳалол бўлади: Исломдан кейин куфр, ёки никоҳдан (иҳсондан) кейин зино, ёки жон эвазига бўлмаган ҳолда жонни ўлдириш» деганини эшитганман. Аллаҳга қасам, мен на жоҳилиятда, на Исломда ҳеч қачон зино қилмаганман, Аллаҳ мени ҳидоятга солгандан бери динимни бирор нарсага алмаштиришни ёқтирмаганман ва ҳеч бир жонни ўлдирмаганман. Бас, нима учун мени ўлдиришади? Абу Довуд деди: Усмон ва Абу Бакр розияллаҳу анҳумо жоҳилиятда ҳам хамрни тарк қилган эдилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، فَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ ضُمَيْرَةَ الضَّمْرِيَّ، ح وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ سَعْدِ بْنِ ضُمَيْرَةَ السُّلَمِيَّ، - وَهَذَا حَدِيثُ وَهْبٍ وَهُوَ أَتَمُّ - يُحَدِّثُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ - قَالَ مُوسَى - وَجَدِّهِ وَكَانَا شَهِدَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُنَيْنًا - ثُمَّ رَجَعْنَا إِلَى حَدِيثِ وَهْبٍ - أَنَّ مُحَلِّمَ بْنَ جَثَّامَةَ اللَّيْثِيَّ قَتَلَ رَجُلاً مِنْ أَشْجَعَ فِي الإِسْلاَمِ وَذَلِكَ أَوَّلُ غِيَرٍ قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمَ عُيَيْنَةُ فِي قَتْلِ الأَشْجَعِيِّ لأَنَّهُ مِنْ غَطَفَانَ وَتَكَلَّمَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ دُونَ مُحَلِّمٍ لأَنَّهُ مِنْ خِنْدِفَ فَارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَكَثُرَتِ الْخُصُومَةُ وَاللَّغَطُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عُيَيْنَةُ أَلاَ تَقْبَلُ الْغِيَرَ " . فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاَ وَاللَّهِ حَتَّى أُدْخِلَ عَلَى نِسَائِهِ مِنَ الْحَرْبِ وَالْحَزَنِ مَا أَدْخَلَ عَلَى نِسَائِي . قَالَ ثُمَّ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ وَكَثُرَتِ الْخُصُومَةُ وَاللَّغَطُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عُيَيْنَةُ أَلاَ تَقْبَلُ الْغِيَرَ " . فَقَالَ عُيَيْنَةُ مِثْلَ ذَلِكَ أَيْضًا إِلَى أَنْ قَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ عَلَيْهِ شِكَّةٌ وَفِي يَدِهِ دَرَقَةٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَجِدْ لِمَا فَعَلَ هَذَا فِي غُرَّةِ الإِسْلاَمِ مَثَلاً إِلاَّ غَنَمًا وَرَدَتْ فَرُمِيَ أَوَّلُهَا فَنَفَرَ آخِرُهَا اسْنُنِ الْيَوْمَ وَغَيِّرْ غَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمْسُونَ فِي فَوْرِنَا هَذَا وَخَمْسُونَ إِذَا رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ " . وَذَلِكَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ وَمُحَلِّمٌ رَجُلٌ طَوِيلٌ آدَمُ وَهُوَ فِي طَرَفِ النَّاسِ فَلَمْ يَزَالُوا حَتَّى تَخَلَّصَ فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَيْنَاهُ تَدْمَعَانِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ فَعَلْتُ الَّذِي بَلَغَكَ وَإِنِّي أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَقَتَلْتَهُ بِسِلاَحِكَ فِي غُرَّةِ الإِسْلاَمِ اللَّهُمَّ لاَ تَغْفِرْ لِمُحَلِّمٍ " . بِصَوْتٍ عَالٍ زَادَ أَبُو سَلَمَةَ فَقَامَ وَإِنَّهُ لَيَتَلَقَّى دُمُوعَهُ بِطَرَفِ رِدَائِهِ قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ فَزَعَمَ قَوْمُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَغْفَرَ لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْغِيَرُ الدِّيَةُ .
Бизга Мусо Ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди, деди: бизга Муҳаммад Ибн Ишоқ ривоят қилди, менга Муҳаммад Ибн Жаъфар Ибн Зубайр ривоят қилди, деди: Мен Зиёд Ибн Зумайра Замрийни эшитдим, (ҳ) ва бизга Ваҳб Ибн Баён ва Аҳмад Ибн Саид Ҳамдоний ривоят қилишди, улар дедилар: бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Абдурраҳмон Ибн Абуз Зинод, Абдурраҳмон Ибн Ҳорисдан, у Муҳаммад Ибн Жаъфардан хабар берди: У Зиёд Ибн Саъд Ибн Зумайра Суламийни — бу Ваҳбнинг ҳадиси ва у тўлиқроқ — Урва Ибн Зубайрга ўз отасидан — Мусо деди: ва бобосидан, улар иккиси Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Ҳунайнда ҳозир бўлган эдилар — ривоят қилаётганини эшитди — сўнг биз Ваҳбнинг ҳадисига қайтдик: Муҳаллим Ибн Жассома Лайсий Исломда Ашжаъдан бир кишини ўлдирди, бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳукм қилган биринчи дият иши эди. Уяйна Ашжаъийнинг ўлдирилиши ҳақида гапирди, чунки у Ғатафондан эди, Ақраъ Ибн Ҳобис эса Муҳаллим фойдасига гапирди, чунки у Хиндифдан эди. Овозлар кўтарилди, жанжал ва шовқин кўпайди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Эй Уяйна, диятни қабул қилмайсанми?» Уяйна: Йўқ, Аллаҳга қасам, менинг аёлларимга уруш ва қайғудан етган нарсани унинг аёлларига ҳам етказмагунимча (қабул қилмайман), деди. Сўнг овозлар кўтарилди, жанжал ва шовқин кўпайди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Эй Уяйна, диятни қабул қилмайсанми?» Уяйна яна худди шундай деди, токи Бани Лайсдан Мукайтил деб аталадиган, устида совути ва қўлида қалқони бўлган бир киши туриб деди: Ё Расулуллаҳ, Ислом бошланишида бу киши қилган ишга мен фақат сувга келган қўйни мисол қила оламан: унинг биринчиси отилди, охиргиси ҳуркиб қочди. Бугун (қасос) ҳукмини ўрнат, эртага (диятни) ўзгартир. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Бу сафаримизда эллик (туя), Мадинага қайтганимизда эллик (туя)». Бу унинг баъзи сафарларида эди. Муҳаллим баланд бўйли, буғдой ранг киши эди, у одамларнинг четида эди. Улар тинмадилар, токи у (олдинга) ўтди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида кўзлари ёшланиб ўтирди ва деди: Ё Расулуллаҳ, мен сенга етган нарсани қилдим, мен Аллаҳ табарока ва таолога тавба қиламан, мен учун Аллаҳ азза ва жалладан мағфират сўра, ё Расулуллаҳ. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам баланд овоз билан деди: «Ислом бошланишида уни ўз қуролинг билан ўлдирдингми? Аллаҳим, Муҳаллимни мағфират қилма». Абу Салама зиёда қилди: У ёшларини ридосининг чети билан артиб турган ҳолда турди. Ибн Ишоқ деди: Унинг қавми гумон қилишича, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шундан кейин унга мағфират сўради. Абу Довуд деди: Назр Ибн Шумайл деди: «Ғияр» диятдир.