حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلَيْنِ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَا مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي لَيْلَةٍ مُظْلِمَةٍ وَمَعَهُمَا مِثْلُ الْمِصْبَاحَيْنِ، يُضِيآنِ بَيْنَ أَيْدِيهِمَا، فَلَمَّا افْتَرَقَا صَارَ مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا وَاحِدٌ حَتَّى أَتَى أَهْلَهُ.
Муҳаммад ибнул-Мусанна менга айтди, Муоз бизга айтди, у деди: Отам менга айтди, Қатодадан, Анас розияллаҳу анҳу бизга айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан икки киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдидан зулмат бир кечада чиқди, улар билан икки чироқдек (нур) бор эди — улар иккаласинин олдидан (йўлни) ёритар эди. Улар иккига ажралганларида, уларнинг ҳар бири билан биртадан (нур) бўлиб қолди, токи ўз аҳлига етиб борди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزَالُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ ".
Абдуллаҳ ибн Абул-Асвад бизга айтди, Яҳё бизга айтди, Исмоилдан, Қайс бизга айтди, Муғира ибн Шуъбани эшитдим, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Менинг умматимдан бир неча одам — токи уларга Аллаҳнинг амри (қиёмати) келгунча — ғолиб (ҳақ устида) бўлиб тура берадилар, улар эса (ҳақ устида) ғолибдирлар».
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي أُمَّةٌ قَائِمَةٌ بِأَمْرِ اللَّهِ، لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ وَلاَ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ عَلَى ذَلِكَ ". قَالَ عُمَيْرٌ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ يُخَامِرَ قَالَ مُعَاذٌ وَهُمْ بِالشَّأْمِ. فَقَالَ مُعَاوِيَةُ هَذَا مَالِكٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاذًا يَقُولُ وَهُمْ بِالشَّامِ.
Ҳумайдий бизга айтди, Валид бизга айтди, у деди: Ибн Жобир менга айтди, у деди: Умайр ибн Ҳони менга айтди: У Муовияни шундай деганини эшитди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деганини эшитдим: «Менинг умматимдан бир жамоа — Аллаҳнинг амри (дийни) билан қоим (турган) ҳолда — тўхтамайди (давом этади); уларни тарк қилган (ёрдам бермаган) ким бўлса ҳам, уларга мухолифат қилган (қарши турган) ким бўлса ҳам зарар етказа олмайди, токи уларга Аллаҳнинг амри (қиёмати) келади, улар эса шу ҳолда (ҳақ устида)дирлар». Умайр деди: Молик ибн Юхомир айтди: Муоз: «Улар Шомдадир», деди. Шунда Муовия: «Мана бу Молик Муозни: ‹Улар Шомдадир›, деганини эшитганини даъво қилаяпди», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا شَبِيبُ بْنُ غَرْقَدَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَىَّ، يُحَدِّثُونَ عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَاهُ دِينَارًا يَشْتَرِي بِهِ شَاةً، فَاشْتَرَى لَهُ بِهِ شَاتَيْنِ، فَبَاعَ إِحْدَاهُمَا بِدِينَارٍ وَجَاءَهُ بِدِينَارٍ وَشَاةٍ، فَدَعَا لَهُ بِالْبَرَكَةِ فِي بَيْعِهِ، وَكَانَ لَوِ اشْتَرَى التُّرَابَ لَرَبِحَ فِيهِ. قَالَ سُفْيَانُ كَانَ الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ جَاءَنَا بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْهُ، قَالَ سَمِعَهُ شَبِيبٌ مِنْ عُرْوَةَ، فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ شَبِيبٌ إِنِّي لَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ عُرْوَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَىَّ يُخْبِرُونَهُ عَنْهُ. وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْخَيْرُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِي الْخَيْلِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ". قَالَ وَقَدْ رَأَيْتُ فِي دَارِهِ سَبْعِينَ فَرَسًا. قَالَ سُفْيَانُ يَشْتَرِي لَهُ شَاةً كَأَنَّهَا أُضْحِيَّةٌ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга хабар берди, Шабиб ибн Ғарқада бизга айтди, у деди: Мен (Бажила) қабиласини Урвадан (ривоят қилиб) гапираётганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга бир динор берди, у билан бир қўй сотиб олсин деб. У эса у билан икки қўй сотиб олди, сўнг улардан бирини бир динорга сотди ва унга бир динор ҳамда бир қўй (билан) келди. (Набий) унинг савдосига барака (беришини) дуо қилди — у (Урва) тупроқ сотиб олса ҳам, ундан фойда кўрар эди. Суфён деди: Ҳасан ибн Умора бизга бу ҳадисни ундан (Шабибдан) келтирган эди, у: Шабиб буни Урвадан эшитди, деди. Мен Шабибга келдим, у: «Мен буни Урвадан эшитмадим; мен (Бажила) қабиласини ундан (ривоят қилиб) хабар бераётганини эшитдим. Лекин мен унинг шундай деганини эшитдим: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деганини эшитдим: ‹Яхшилик қиёмат кунигача отларнинг пешоналарига боғланган›», деди. (Шабиб) деди: Мен унинг уйида етмиш от кўрдим. Суфён деди: У (Набий) учун қурбонликдек (семиз) бир қўй сотиб олар эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا شَبِيبُ بْنُ غَرْقَدَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَىَّ، يُحَدِّثُونَ عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَاهُ دِينَارًا يَشْتَرِي بِهِ شَاةً، فَاشْتَرَى لَهُ بِهِ شَاتَيْنِ، فَبَاعَ إِحْدَاهُمَا بِدِينَارٍ وَجَاءَهُ بِدِينَارٍ وَشَاةٍ، فَدَعَا لَهُ بِالْبَرَكَةِ فِي بَيْعِهِ، وَكَانَ لَوِ اشْتَرَى التُّرَابَ لَرَبِحَ فِيهِ. قَالَ سُفْيَانُ كَانَ الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ جَاءَنَا بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْهُ، قَالَ سَمِعَهُ شَبِيبٌ مِنْ عُرْوَةَ، فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ شَبِيبٌ إِنِّي لَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ عُرْوَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَىَّ يُخْبِرُونَهُ عَنْهُ. وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْخَيْرُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِي الْخَيْلِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ". قَالَ وَقَدْ رَأَيْتُ فِي دَارِهِ سَبْعِينَ فَرَسًا. قَالَ سُفْيَانُ يَشْتَرِي لَهُ شَاةً كَأَنَّهَا أُضْحِيَّةٌ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга хабар берди, Шабиб ибн Ғарқада бизга айтди, у деди: Мен (Бажила) қабиласини Урвадан (ривоят қилиб) гапираётганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга бир динор берди, у билан бир қўй сотиб олсин деб. У эса у билан икки қўй сотиб олди, сўнг улардан бирини бир динорга сотди ва унга бир динор ҳамда бир қўй (билан) келди. (Набий) унинг савдосига барака (беришини) дуо қилди — у (Урва) тупроқ сотиб олса ҳам, ундан фойда кўрар эди. Суфён деди: Ҳасан ибн Умора бизга бу ҳадисни ундан (Шабибдан) келтирган эди, у: Шабиб буни Урвадан эшитди, деди. Мен Шабибга келдим, у: «Мен буни Урвадан эшитмадим; мен (Бажила) қабиласини ундан (ривоят қилиб) хабар бераётганини эшитдим. Лекин мен унинг шундай деганини эшитдим: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деганини эшитдим: ‹Яхшилик қиёмат кунигача отларнинг пешоналарига боғланган›», деди. (Шабиб) деди: Мен унинг уйида етмиш от кўрдим. Суфён деди: У (Набий) учун қурбонликдек (семиз) бир қўй сотиб олар эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ".
Мусаддад бизга айтди, Яҳё бизга айтди, Убайдуллаҳдан, у деди: Нофи менга хабар берди, Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Отлар — уларнинг пешоналарида яхшилик (боғланган) қиёмат кунигача».
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ ".
Қайс ибн Ҳафс бизга айтди, Холид ибнул-Ҳорис бизга айтди, Шуъба бизга айтди, Абут-Тайёҳдан, у деди: Анасни эшитдим, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Отлар — уларнинг пешоналарига яхшилик боғлангандир».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ لِثَلاَثَةٍ لِرَجُلٍ أَجْرٌ، وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ وَعَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ. فَأَمَّا الَّذِي لَهُ أَجْرٌ، فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَأَطَالَ لَهَا فِي مَرْجٍ أَوْ رَوْضَةٍ، وَمَا أَصَابَتْ فِي طِيَلِهَا مِنَ الْمَرْجِ أَوِ الرَّوْضَةِ كَانَتْ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَلَوْ أَنَّهَا قَطَعَتْ طِيَلَهَا، فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ، كَانَتْ أَرْوَاثُهَا حَسَنَاتٍ لَهُ، وَلَوْ أَنَّهَا مَرَّتْ بِنَهْرٍ فَشَرِبَتْ، وَلَمْ يُرِدْ أَنْ يَسْقِيَهَا، كَانَ ذَلِكَ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا تَغَنِّيًا وَسِتْرًا وَتَعَفُّفًا، لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي رِقَابِهَا وَظُهُورِهَا، فَهِيَ لَهُ كَذَلِكَ سِتْرٌ. وَرَجُلٌ رَبَطَهَا فَخْرًا وَرِيَاءً، وَنِوَاءً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فَهْىَ وِزْرٌ. وَسُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحُمُرِ فَقَالَ " مَا أُنْزِلَ عَلَىَّ فِيهَا إِلاَّ هَذِهِ الآيَةُ الْجَامِعَةُ الْفَاذَّةُ {فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}
Абдуллаҳ ибн Маслама бизга айтди, Моликдан, Зайд ибн Асламдан, Абу Солиҳ Саммондан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Отлар уч (тоифа) учун(дир): бир киши учун ажр, бир киши учун (камбағалликдан) парда (ҳимоя), бир киши устига (гуноҳ) юк. Ажр (оладиган) кишига келсак — у (отини) Аллаҳ йўлида боғлаб, уни ўтлоқ ёки боғда (узун) арқонда (боқди), арқоннинг узунлиги (етган жойда) ўтлоқ ёки боғдан еган нарсаси унга яхшиликлар (савоб) бўлади; агар у (от) арқонини узиб, бир ёки икки тепалик(ка) чопса, унинг тезаклари ва излари унга яхшиликлар бўлади; агар у бир дарёдан ўтиб (сув) ичса, ҳолбуки (эгаси) уни суғоришни истамаган бўлса (ҳам), бу унга яхшиликлар бўлади. Ва бир киши (отини) муҳтожликдан сақланиш, парда (ҳимоя) ва иффат учун боғлаб, уларнинг бўйинлари (закот) ва орқалари (минеб жиҳод)даги Аллаҳнинг ҳаққини унутмаган бўлса — бу унга шундай парда (ҳимоя)дир. Ва бир киши (отини) фахр, риё ва Ислом аҳлига душманлик учун боғласа — у (киши) устига юкдир (гуноҳ)». Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшаклар ҳақида сўралди. У: «Менга улар ҳақида фақат мана бу жомеъ (қамровли), ягона (ажралиб турган) оят нозил қилинди: {Бас, ким зарра оғирлигича яхшилик қилса, уни кўради; ва ким зарра оғирлигича ёмонлик қилса, уни кўради}», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ صَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ بُكْرَةً وَقَدْ خَرَجُوا بِالْمَسَاحِي، فَلَمَّا رَأَوْهُ قَالُوا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ. وَأَحَالُوا إِلَى الْحِصْنِ يَسْعَوْنَ، فَرَفَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَقَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ، خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ".
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга айтди, Айюб бизга айтди, Муҳаммаддан, Анас ибн Молик розияллаҳу анҳуни шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Хайбарга эрталаб борди, улар (Хайбар аҳли) белкураклар (қишлоқ асбоблари) билан чиқган эдилар. Уни кўрганларида: «Муҳаммад ва (унинг) қўшини (хамис)!», дедилар ва қалъага томон югуриб қочдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам икки қўлини кўтарди ва: «Аллаҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Албатта биз бир қавмнин майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнин тонги нақадар ёмон бўлади!», деди.
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الْفُدَيْكِ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ مِنْكَ كَثِيرًا فَأَنْسَاهُ. قَالَ " ابْسُطْ رِدَاءَكَ ". فَبَسَطْتُ فَغَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ، ثُمَّ قَالَ " ضُمَّهُ " فَضَمَمْتُهُ، فَمَا نَسِيتُ حَدِيثًا بَعْدُ.
Иброҳим ибнул-Мунзир менга айтди, Ибн Абул-Фудайк бизга айтди, Ибн Абу Зиъбдан, Мақбурийдан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Мен: «Эй Расулуллаҳ, мен сендан кўп (ҳадис) эшитаман, лекин уни унутаман», дедим. У: «Ридойингни ёй», деди. Мен ёйдим, у қўли билан унга (бир нарсани) ғарф қилди (олди-солди), сўнг: «Уни ўзингга қис», деди. Мен уни қисдим. Шундан кейин мен (ҳеч) бир ҳадисни унутмадим.