Ҳунайн куни кўплигингиздан мағрурланишингиз

G'azotlar kitobi · 9 ҳадис

بَابُ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: {وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ} إِلَى قَوْلِهِ: {غَفُورٌ رَحِيمٌ}

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ، رَأَيْتُ بِيَدِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى ضَرْبَةً، قَالَ ضُرِبْتُهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ‏.‏ قُلْتُ شَهِدْتَ حُنَيْنًا قَالَ قَبْلَ ذَلِكَ‏.‏

Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр бизга айтди, Язид ибн Ҳорун бизга айтди, Исмоил бизга хабар берди: Мен Ибн Абу Авфонинг қўлида бир зарба (изини) кўрдим. У деди: «Буни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Ҳунайн куни урилганман.» Мен дедим: «Сен Ҳунайнда ҳозир бўлдингми?» У деди: «Ундан олдин ҳам (ғазот қилганман).»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، رضى الله عنه وَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا عُمَارَةَ أَتَوَلَّيْتَ يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَأَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لَمْ يُوَلِّ، وَلَكِنْ عَجِلَ سَرَعَانُ الْقَوْمِ، فَرَشَقَتْهُمْ هَوَازِنُ، وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذٌ بِرَأْسِ بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ يَقُولُ ‏{‏أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ، أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ‏}‏‏.‏

Муҳаммад ибн Касир бизга айтди, Суфён бизга айтди, у Абу Ишоқдан: У айтди: Мен ал-Баро розияллаҳу анҳудан эшитдим — унинг олдига бир киши келиб деди: «Эй Абу Умора, Ҳунайн куни қочиб юз ўгирдингми?» У деди: «Мен эса Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга гувоҳлик бераманки, у юз ўгирмади (қочмади), лекин қавмнинг шошқалоқлари олдинга шошилди, Ҳавозин уларни (ўқ билан) ёғдирди. Абу Суфён ибн ал-Ҳорис эса унинг оқ хачирининг бошини ушлаб турарди. У (Набий) айтарди: «Мен Набийман, ёлғон йўқ, мен Абдулмутталибнинг ўғлиман.»»

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قِيلَ لِلْبَرَاءِ وَأَنَا أَسْمَعُ، أَوَلَّيْتُمْ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ أَمَّا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلاَ، كَانُوا رُمَاةً فَقَالَ ‏ "‏ أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ أَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ ‏"‏‏.‏

Абул-Валид бизга айтди, Шуъба бизга айтди, у Абу Ишоқдан: ал-Барога — мен эшитиб турардим — дейилди: «Ҳунайн куни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга қочдингизми?» У деди: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам эса йўқ (қочмади). Улар (Ҳавозин) мерган эдилар. У (Набий) деди: «Мен Набийман, ёлғон йўқ, мен Абдулмутталибнинг ўғлиман.»»

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ قَيْسٍ ـ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ لَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَفِرَّ، كَانَتْ هَوَازِنُ رُمَاةً، وَإِنَّا لَمَّا حَمَلْنَا عَلَيْهِمِ انْكَشَفُوا، فَأَكْبَبْنَا عَلَى الْغَنَائِمِ، فَاسْتُقْبِلْنَا بِالسِّهَامِ، وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ، وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ آخِذٌ بِزِمَامِهَا وَهْوَ يَقُولُ ‏{‏أَنَا النَّبِيُّ لاَ كَذِبْ‏}‏‏.‏ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَزُهَيْرٌ نَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَغْلَتِهِ‏.‏

Муҳаммад ибн Башшор менга айтди, Ғундар бизга айтди, Шуъба бизга айтди, у Абу Ишоқдан, у ал-Бародан эшитди — уни Қайсдан бир киши сўради: «Ҳунайн куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан қочдингизми?» У деди: «Лекин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қочмади. Ҳавозин мерган эдилар. Биз уларга ҳужум қилганимизда, улар очилиб (чекиниб) қолдилар. Биз ўлжаларга ёпирилдик, шунда биз ўқлар билан қаршиландик. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни оқ хачири устида кўрдим, Абу Суфён унинг жиловини ушлаб турарди, у эса: «Мен Набийман, ёлғон йўқ» дерди.» Исроил ва Зуҳайр: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам хачиридан тушди» дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ،، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ، حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا، فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

Саид ибн Уфайр бизга айтди, деди: Лайс менга айтди, Уқайл менга Ибн Шиҳобдан айтди; ва Ишоқ менга айтди, Яъқуб ибн Иброҳим бизга айтди, Ибн Шиҳобнинг жияни бизга айтди: Муҳаммад ибн Шиҳоб айтди, Урва ибн аз-Зубайр гумон қилдики (айтдики), Марвон ва ал-Мисвар ибн Махрама унга хабар бердиларки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳавозин элчилари мусулмон бўлиб келганларида турди. Улар ундан ўз мол-мулкларини ва асирларини қайтаришни сўрадилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга деди: «Мен билан кўраётганларингиз (қўшин) бор. Менга сўзларнинг энг севимлиси энг ростидир. Икки гуруҳдан бирини танланглар: ё асирларни, ё молни. Мен сизларни кутиб турган эдим.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Тоифдан қайтганда уларни ўн неча кеча кутган эди. Уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икки гуруҳдан бирини қайтаришдан бошқа нарсани қайтармаслиги равшан бўлганида, улар дедилар: «Биз асирларимизни танлаймиз.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мусулмонлар ичида туриб, Аллаҳга лойиқ сано айтди, кейин деди: «Амма баъд. Биродарларингиз тавба қилиб бизнинг олдимизга келдилар. Мен уларга асирларини қайтаришни маъқул кўрдим. Сизлардан ким буни розилик билан (қайтаришни) хоҳласа, қилсин. Сизлардан ким ўз улушида қолишни — то Аллаҳ бизга файъ қиладиган биринчи нарсадан унга (ўрнини) беришимизгача — хоҳласа, қилсин.» Одамлар дедилар: «Буни биз мамнуният билан (қайтаришга) розимиз, эй Расулуллаҳ.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Биз сизлардан ким бунга изн берди, ким изн бермади — билмаймиз. Қайтинглар, то оқсоқолларингиз (урафоларингиз) ишингизни бизга кўтариб келгунча.» Одамлар қайтдилар, оқсоқоллари улар билан гаплашдилар, кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига қайтиб, улар розилик билдириб изн берганларини хабар қилдилар. Мана, Ҳавозин асирлари ҳақида менга етиб келган нарса шу.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ،، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ، حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا، فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

Саид ибн Уфайр бизга айтди, деди: Лайс менга айтди, Уқайл менга Ибн Шиҳобдан айтди; ва Ишоқ менга айтди, Яъқуб ибн Иброҳим бизга айтди, Ибн Шиҳобнинг жияни бизга айтди: Муҳаммад ибн Шиҳоб айтди, Урва ибн аз-Зубайр гумон қилдики (айтдики), Марвон ва ал-Мисвар ибн Махрама унга хабар бердиларки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Ҳавозин элчилари мусулмон бўлиб келганларида турди. Улар ундан ўз мол-мулкларини ва асирларини қайтаришни сўрадилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга деди: «Мен билан кўраётганларингиз (қўшин) бор. Менга сўзларнинг энг севимлиси энг ростидир. Икки гуруҳдан бирини танланглар: ё асирларни, ё молни. Мен сизларни кутиб турган эдим.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Тоифдан қайтганда уларни ўн неча кеча кутган эди. Уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икки гуруҳдан бирини қайтаришдан бошқа нарсани қайтармаслиги равшан бўлганида, улар дедилар: «Биз асирларимизни танлаймиз.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мусулмонлар ичида туриб, Аллаҳга лойиқ сано айтди, кейин деди: «Амма баъд. Биродарларингиз тавба қилиб бизнинг олдимизга келдилар. Мен уларга асирларини қайтаришни маъқул кўрдим. Сизлардан ким буни розилик билан (қайтаришни) хоҳласа, қилсин. Сизлардан ким ўз улушида қолишни — то Аллаҳ бизга файъ қиладиган биринчи нарсадан унга (ўрнини) беришимизгача — хоҳласа, қилсин.» Одамлар дедилар: «Буни биз мамнуният билан (қайтаришга) розимиз, эй Расулуллаҳ.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Биз сизлардан ким бунга изн берди, ким изн бермади — билмаймиз. Қайтинглар, то оқсоқолларингиз (урафоларингиз) ишингизни бизга кўтариб келгунча.» Одамлар қайтдилар, оқсоқоллари улар билан гаплашдилар, кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига қайтиб, улар розилик билдириб изн берганларини хабар қилдилар. Мана, Ҳавозин асирлари ҳақида менга етиб келган нарса шу.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عُمَرَ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا قَفَلْنَا مِنْ حُنَيْنٍ سَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَذْرٍ كَانَ نَذَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ اعْتِكَافٍ، فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِوَفَائِهِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ‏.‏ وَرَوَاهُ جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Абун-Нуъмон бизга айтди, Ҳаммод ибн Зайд бизга айтди, у Айюбдан, у Нофиъдан: Умар деди: «Эй Расулуллаҳ...» Муҳаммад ибн Муқотил менга айтди, Абдуллаҳ бизга хабар берди, Маъмар бизга хабар берди, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: У айтди: Биз Ҳунайндан қайтганимизда, Умар Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан жоҳилиятда назр қилган бир эътикоф ҳақида сўради. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга уни бажаришни буюрди. Баъзилари: Ҳаммод Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, деди. Буни Жарир ибн Ҳозим ва Ҳаммод ибн Салама Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَامَ حُنَيْنٍ، فَلَمَّا الْتَقَيْنَا كَانَتْ لِلْمُسْلِمِينَ جَوْلَةٌ، فَرَأَيْتُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ، قَدْ عَلاَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَضَرَبْتُهُ مِنْ وَرَائِهِ عَلَى حَبْلِ عَاتِقِهِ بِالسَّيْفِ، فَقَطَعْتُ الدِّرْعَ، وَأَقْبَلَ عَلَىَّ فَضَمَّنِي ضَمَّةً وَجَدْتُ مِنْهَا رِيحَ الْمَوْتِ، ثُمَّ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَأَرْسَلَنِي، فَلَحِقْتُ عُمَرَ فَقُلْتُ مَا بَالُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏ ثُمَّ رَجَعُوا وَجَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ـ قَالَ ـ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ فَقُمْتُ فَقُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ قَالَ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ، فَقُمْتُ فَقَالَ ‏"‏ مَالَكَ يَا أَبَا قَتَادَةَ ‏"‏‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ صَدَقَ وَسَلَبُهُ عِنْدِي، فَأَرْضِهِ مِنِّي‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَهَا اللَّهِ، إِذًا لاَ يَعْمِدُ إِلَى أَسَدٍ مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَيُعْطِيَكَ سَلَبَهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَ فَأَعْطِهِ ‏"‏‏.‏ فَأَعْطَانِيهِ فَابْتَعْتُ بِهِ مَخْرَفًا فِي بَنِي سَلِمَةَ، فَإِنَّهُ لأَوَّلُ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди, Молик бизга хабар берди, у Яҳё ибн Саиддан, у Умар ибн Касир ибн Афлаҳдан, у Абу Муҳаммад — Абу Қатоданинг мавлосидан, у Абу Қатодадан: У айтди: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Ҳунайн йили чиқдик. Тўқнашганимизда, мусулмонларда бир чекиниш (парокандалик) бўлди. Мен мушриклардан бир кишини кўрдим, у мусулмонлардан бир кишининг устига чиқиб олибди. Мен уни орқасидан, елка пай (томир)и устидан қилич билан урдим, совутни кесдим. У менга юзланди ва мени шундай қаттиқ қучоқладики, мен ундан ўлим ҳидини сездим. Кейин ўлим уни топди (у ўлди) ва мени қўйиб юборди. Мен Умарни учратиб дедим: «Одамларга нима бўлди?» У деди: «Аллаҳ азиз ва жалилнинг амри.» Кейин улар қайтдилар (жангга). Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ўтириб деди: «Ким бир ўликни (душманни) ўлдирган бўлса ва унга (буни исботловчи) далили бўлса, унинг ўлжаси (салаби) ўшаники.» Мен дедим: «Менга ким гувоҳлик беради?» Кейин ўтирдим. У айтди: Кейин Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам шу кабини (яна) айтди. Мен туриб дедим: «Менга ким гувоҳлик беради?» Кейин ўтирдим. У айтди: Кейин Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам яна шу кабини айтди. Мен турдим. У деди: «Сенга нима бўлди, эй Абу Қатода?» Мен унга хабар бердим. Бир киши деди: «У рост айтди, унинг ўлжаси менинг олдимда, уни мендан рози қил (менга бер).» Абу Бакр деди: «Йўқ, Аллаҳга (қасамки)! У (Набий) Аллаҳнинг шерларидан бир шерни — у Аллаҳ ва Расули соллаллаҳу алайҳи васаллам учун жанг қилади — қолдириб, унинг ўлжасини сенга бермайди.» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «У рост айтди, уни унга бер.» У менга уни берди. Мен у билан Бану Салимада бир боғ (хурмозор) сотиб олдим, у Исломда мен биринчи орттирган мол эди.

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ نَظَرْتُ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يُقَاتِلُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَآخَرُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يَخْتِلُهُ مِنْ وَرَائِهِ لِيَقْتُلَهُ، فَأَسْرَعْتُ إِلَى الَّذِي يَخْتِلُهُ فَرَفَعَ يَدَهُ لِيَضْرِبَنِي، وَأَضْرِبُ يَدَهُ، فَقَطَعْتُهَا، ثُمَّ أَخَذَنِي، فَضَمَّنِي ضَمًّا شَدِيدًا حَتَّى تَخَوَّفْتُ، ثُمَّ تَرَكَ فَتَحَلَّلَ، وَدَفَعْتُهُ ثُمَّ قَتَلْتُهُ، وَانْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ، وَانْهَزَمْتُ مَعَهُمْ، فَإِذَا بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي النَّاسِ، فَقُلْتُ لَهُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ، ثُمَّ تَرَاجَعَ النَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ أَقَامَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏‏.‏ فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلِي، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي، فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي فَأَرْضِهِ مِنْهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ، وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ، فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

Лайс айтди: Яҳё ибн Саид менга айтди, у Умар ибн Касир ибн Афлаҳдан, у Абу Муҳаммад — Абу Қатоданинг мавлосидан: Абу Қатода айтди: Ҳунайн куни бўлганда, мен мусулмонлардан бир кишини мушриклардан бир киши билан жанг қилаётганини, мушриклардан бошқаси эса орқасидан уни ўлдириш учун яширинча келаётганини кўрдим. Мен яширинча келаётган киши томон шошилдим. У мени уриш учун қўлини кўтарди, мен унинг қўлини уриб кесдим. Кейин у мени ушлаб, шундай қаттиқ қучоқладики, мен қўрқдим. Кейин қўйиб юборди, бўшашди. Мен уни итариб, кейин ўлдирдим. Мусулмонлар мағлуб бўлдилар (чекиниб қолдилар), мен ҳам улар билан чекиндим. Қарасам, Умар ибн ал-Хаттоб одамлар ичида. Мен унга дедим: «Одамларга нима бўлди?» У деди: «Аллаҳнинг амри.» Кейин одамлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига қайтдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким ўзи ўлдирган ўлик (душман) устига далил келтирса, унинг ўлжаси ўшаники.» Мен ўз ўлигимга далил излаш учун турдим, лекин менга гувоҳлик берадиган ҳеч кимни кўрмадим, шунда ўтирдим. Кейин менга фикр келди, унинг ишини Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга зикр қилдим. Унинг суҳбатдошларидан бир киши деди: «У зикр қилаётган ўликнинг қуроли менинг олдимда, уни ундан рози қил.» Абу Бакр деди: «Йўқ! У (Набий) Қурайшдан бир кичик қуш (заиф киши)га уни бермайди, Аллаҳнинг шерларидан бир шерни — у Аллаҳ ва Расули соллаллаҳу алайҳи васаллам учун жанг қилади — қолдириб (бермайди).» У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам туриб, уни менга топширди. Мен у билан бир боғ (хурмозор) сотиб олдим, у Исломда мен биринчи орттирган мол эди.