باب مَا يُكْرَهُ مِنَ التَّعَمُّقِ وَالتَّنَازُعِ فِي الْعِلْمِ وَالْغُلُوِّ فِي الدِّينِ وَالْبِدَعِ
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُوَاصِلُوا ". قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ. قَالَ " إِنِّي لَسْتُ مِثْلَكُمْ، إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِي ". فَلَمْ يَنْتَهُوا عَنِ الْوِصَالِ ـ قَالَ ـ فَوَاصَلَ بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَيْنِ أَوْ لَيْلَتَيْنِ، ثُمَّ رَأَوُا الْهِلاَلَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَأَخَّرَ الْهِلاَلُ لَزِدْتُكُمْ ". كَالْمُنَكِّلِ لَهُمْ.
Абу Ҳурайра айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Висол (ифторсиз улаб рўза) қилманглар" деди. (Ашоблар): "Сен висол қиляпсан-ку" дедилар. У: "Мен сиздек эмасман; мен — Роббим мени тўйдириб, суғорар ҳолда тунайман" деди. Улар висолдан тўхтамадилар. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан икки кун ёки икки кеча висол қилди, кейин улар ҳилолни кўрдилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Агар ҳилол кечикканида, мен сизларга (яна) зиёда қилар эдим" деди — уларга танбеҳ бергандек.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، خَطَبَنَا عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه ـ عَلَى مِنْبَرٍ مِنْ آجُرٍّ، وَعَلَيْهِ سَيْفٌ فِيهِ صَحِيفَةٌ مُعَلَّقَةٌ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِنْدَنَا مِنْ كِتَابٍ يُقْرَأُ إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ وَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ. فَنَشَرَهَا فَإِذَا فِيهَا أَسْنَانُ الإِبِلِ وَإِذَا فِيهَا " الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مِنْ عَيْرٍ إِلَى كَذَا، فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً ". وَإِذَا فِيهِ " ذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ، فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً ". وَإِذَا فِيهَا " مَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً ".
Иброҳим ал-Таймий отасидан айтди: Али (розияллаҳу анҳу) бизга пишиқ ғиштдан (қилинган) минбарда хутба қилди — унинг устида (белида) қилич, унда осиғлиқ бир саҳифа бор эди. У: "Валлаҳи, бизда ўқиладиган ҳеч бир китоб йўқ — Аллаҳнинг Китоби ва мана шу саҳифадагидан бошқа" деди ва уни ёйди. Бирдан унда туяларнинг ёшлари (закот миқдорлари) ва шу (ёзувли) эди: "Мадина — Айрдан фалон(жой)гача ҳарамдир; ким унда бир ҳадас (бидъат/жиноят) содир қилса, унга Аллаҳнинг, малоикаларнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлур; Аллаҳ ундан на (фарз) қайтаришни (сарф), на (нафл) фидяни (адл) қабул қилади." Ва унда: "Мусулмонларнинг зиммаси (омони) биттадир, уни уларнинг энг қуйиси (ҳам) юргизади (беради); ким бир мусулмоннинг омонини бузса, унга Аллаҳнинг, малоикаларнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлур; Аллаҳ ундан на сарф, на адл қабул қилади" (ёзилган эди). Ва унда: "Ким ўз мавлоларининг изнисиз бошқа қавм билан (валолик) дўстлик боғласа, унга Аллаҳнинг, малоикаларнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлур; Аллаҳ ундан на сарф, на адл қабул қилади" (ёзилган эди).
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رَضِيَ الله عنها ـ صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا تَرَخَّصَ وَتَنَزَّهَ عَنْهُ قَوْمٌ، فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَتَنَزَّهُونَ عَنِ الشَّىْءِ أَصْنَعُهُ، فَوَاللَّهِ إِنِّي أَعْلَمُهُمْ بِاللَّهِ، وَأَشَدُّهُمْ لَهُ خَشْيَةً ".
Оиша (розияллаҳу анҳо) айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир ишни қилди (унга рухсат берди), бир қавм эса ундан (тақводорлик деб) четланди. Бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етди, у Аллаҳга ҳамд айтди, кейин: "Мен қиладиган бир нарсадан четланаётган қавмларга нима бўлди? Валлаҳи, мен улардан Аллаҳни кўра билувчироқ ва Ундан кўра қаттиқроқ қўрқувчиман" деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنْ نَافِعِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ كَادَ الْخَيِّرَانِ أَنْ يَهْلِكَا أَبُو بَكْرٍ، وَعُمَرُ، لَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفْدُ بَنِي تَمِيمٍ، أَشَارَ أَحَدُهُمَا بِالأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ أَخِي بَنِي مُجَاشِعٍ، وَأَشَارَ الآخَرُ بِغَيْرِهِ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ إِنَّمَا أَرَدْتَ خِلاَفِي. فَقَالَ عُمَرُ مَا أَرَدْتُ خِلاَفَكَ. فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلَتْ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ} إِلَى قَوْلِهِ {عَظِيمٌ}. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ فَكَانَ عُمَرُ بَعْدُ ـ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَلِكَ عَنْ أَبِيهِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ ـ إِذَا حَدَّثَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِحَدِيثٍ حَدَّثَهُ كَأَخِي السِّرَارِ، لَمْ يُسْمِعْهُ حَتَّى يَسْتَفْهِمَهُ.
Ибн Абу Мулайка айтди: Икки хайрли (киши) — Абу Бакр ва Умар — ҳалок бўлаёзди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига Бану Тамим элчилари келганида, улардан бири Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий — Бану Мужашиънинг (биродари)ни (амир қилишни) ишорат қилди, бошқаси ундан ўзгани ишорат қилди. Абу Бакр Умарга: "Сен фақат менга қарши (иш) қилишни истади" деди. Умар: "Мен сенга қарши (иш) истамадим" деди. Уларнинг овозлари Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурида кўтарилди. Шунда: «Эй иймон келтирганлар, овозларингизни (Набий овозидан) баланд қилманглар...» (оят) «...буюк (ажр)» (сўзигача) нозил бўлди. Ибн ал-Зубайр: Шундан кейин Умар — буни отасидан (Абу Бакрдан) зикр қилмади — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бир гап айтса, унга махфий гаплашувчидек (пичирлаб) айтар, уни (қайта) сўрамагунча эшиттирмас эди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي مَرَضِهِ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ". قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ. فَقَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ". فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَفَعَلَتْ حَفْصَةُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ". قَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ مَا كُنْتُ لأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا.
Оиша — уммул мўминин — (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) касаллигида: "Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин" деди. Оиша: Мен: "Албатта Абу Бакр сенинг жойингда турса, йиғидан (кўп йиғлашидан) одамларга (овозини) эшиттира олмайди, шунинг учун Умарга буюр, у ўқисин" дедим. У: "Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқиб берсин" деди. Оиша: Мен Ҳафсага: "Айт: Албатта Абу Бакр сенинг жойингда турса, йиғидан одамларга эшиттира олмайди, шунинг учун Умарга буюр, у одамларга ўқисин" дедим. Ҳафса (шундай) қилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Албатта сиз Юсуфнинг (атрофидаги) соҳибаларисиз (аёллари кабидирсиз). Абу Бакрга буюринглар, одамларга намоз ўқисин" деди. Ҳафса Оишага: "Мен сендан яхшилик кўрадиган эмас эдим (сен сабабли танбеҳ эшитдим)" деди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ جَاءَ عُوَيْمِرٌ إِلَى عَاصِمِ بْنِ عَدِيٍّ فَقَالَ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَيَقْتُلُهُ، أَتَقْتُلُونَهُ بِهِ سَلْ لِي يَا عَاصِمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَكَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَسَائِلَ وَعَابَ، فَرَجَعَ عَاصِمٌ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَرِهَ الْمَسَائِلَ فَقَالَ عُوَيْمِرٌ وَاللَّهِ لآتِيَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَ وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى الْقُرْآنَ خَلْفَ عَاصِمٍ فَقَالَ لَهُ " قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ فِيكُمْ قُرْآنًا ". فَدَعَا بِهِمَا فَتَقَدَّمَا فَتَلاَعَنَا، ثُمَّ قَالَ عُوَيْمِرٌ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ أَمْسَكْتُهَا. فَفَارَقَهَا وَلَمْ يَأْمُرْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِفِرَاقِهَا، فَجَرَتِ السُّنَّةُ فِي الْمُتَلاَعِنَيْنِ. وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " انْظُرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَحْمَرَ قَصِيرًا مِثْلَ وَحَرَةٍ فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ كَذَبَ، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْحَمَ أَعْيَنَ ذَا أَلْيَتَيْنِ فَلاَ أَحْسِبُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا ". فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى الأَمْرِ الْمَكْرُوهِ.
Саҳл ибн Саъд ал-Соидий айтди: Уваймир Осим ибн Адийнинг олдига келиб: "Айтинг-чи, бир киши ўз хотини билан (бегона) бир эркакни топиб, уни ўлдирса, сиз уни (қасос учун) ўлдирасизми? Эй Осим, мен учун Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўра" деди. У сўради. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (бундай) саволларни ёқтирмади ва айблади. Осим қайтиб, унга (Уваймирга) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саволларни ёқтирмаганини хабар берди. Уваймир: "Валлаҳи, мен албатта Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ўзига бораман" деди ва келди — Аллаҳ таоло Осимнинг орқасидан (у ҳақида) Қуръан нозил қилган эди. (Набий) унга: "Аллаҳ сиз ҳақингизда Қуръан нозил қилди" деди. Икковини чақирди, улар олдинга ўтди ва лиъон қилишди. Кейин Уваймир: "Эй Расулуллаҳ, агар мен уни (яна) ушлаб турсам, унга ёлғон (бўҳтон) қилган бўламан" деди ва ундан ажралди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга ундан ажралишни буюрмаган эди. Шунда мулаана (лиъон қилувчилар) ҳақида суннат жорий бўлди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Уни (хотинни) кузатинглар: агар (болани) қизил, калта — ваҳара (калтакесак) каби — туғса, мен уни (Уваймирни) фақат ёлғон айтди деб ўйлайман; агар (болани) қора, кўзлари катта, думбали (семиз) туғса, мен фақат у унинг ҳақида рост айтди деб ўйлайман" деди. У (аёл) уни ёмон кўрилган ҳолатда (Уваймирнинг айтганидек) туғди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ النَّصْرِيُّ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ ذَلِكَ فَدَخَلْتُ عَلَى مَالِكٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ. قَالَ نَعَمْ. فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا. فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ. فَأَذِنَ لَهُمَا. قَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ الظَّالِمِ. اسْتَبَّا. فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ. قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ. قَالاَ نَعَمْ. قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي مُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ {مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ} الآيَةَ، فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، وَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ فَقَالُوا نَعَمْ. ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهَا كَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ. فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا، عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ تَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا. فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ. فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ. قَالاَ نَعَمْ. قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا.
Молик ибн Авс ал-Насрий айтди: Мен бориб, Умарнинг олдига кирдим. Унинг ҳожиби Ярфа келиб: "Усмон, Абдураҳмон, Зубайр ва Саъд изн сўраяпти — (киритамизми)?" деди. У: "Ҳа" деди. Улар кириб, салом бериб ўтирдилар. (Ярфа): "Али ва Аббос (ҳақида ҳам изнми)?" деди. У уларга ҳам изн берди. Аббос: "Эй амирул мўминин, мен билан бу золимнинг орасида ҳукм қил" деди. Иккови (Али билан) бир-бирини сўкишди. Жамоа — Усмон ва унинг шериклари: "Эй амирул мўминин, уларнинг орасида ҳукм қил ва бирини иккинчисидан (қутқариб) тинчит" деди. (Умар): "Сабр қилинглар! Сизларни — изни билан осмон ва ер (барпо бўлиб) турган Аллаҳ ила қасамга соламан: биласизми, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Биз (Набийлар)га мерос қолдирилмайди, биз қолдирган нарса — садақадир› деган?" деди — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзини назарда тутди. Жамоа: "Буни айтган" дедилар. Умар Али ва Аббосга юзланиб: "Сизларни Аллаҳ ила қасамга соламан: биласизми, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буни айтган?" деди. Иккови: "Ҳа" деди. Умар: "Энди мен сизларга бу иш ҳақида (гапириб) айтаман. Албатта Аллаҳ ўз Расули (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га бу молда (Бану Назир ўлжаси) — бошқа ҳеч кимга бермаган — бир нарсани хос қилган эди. Аллаҳ: «Аллаҳ ўз Расулига улардан қайтарган (файъ) — сизлер унга от ёки туя чоптирмаган(нарса)дир» (оят) дейди. Бу — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га холис (хос) эди. Кейин, валлаҳи, у уни сиздан (маҳрум этиб) ўзига тўпламади ва сиздан (тортиб) ўзига имтиёз қилмади; уни сизларга берди ва орангизда тарқатди, ҳатто ундан мана шу мол қолди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз аҳлига бу молдан уларнинг бир йиллик нафақасини сарфлар, кейин қолганини олиб, уни Аллаҳнинг моли сарфланадиган (йўлга) қўяр эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бутун ҳаёти давомида шу (тарзда) амал қилди. Сизларни Аллаҳ ила қасамга соламан: буни биласизми?" деди. Улар: "Ҳа" дедилар. Кейин Али ва Аббосга: "Сизларни Аллаҳ ила қасамга соламан: буни биласизми?" деди. Иккови: "Ҳа" деди. (Умар:) "Кейин Аллаҳ ўз Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни вафот эттирди. Абу Бакр: ‹Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг валийси(ўринбосари)ман› деди ва уни (молни) қўлга олди, унда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) амал қилгандек амал қилди. Ўша пайтда сизлар — (Умар Али ва Аббосга юзланди) — Абу Бакрни унда (ҳақсиз деб) ўйлар эдингиз, ҳолбуки Аллаҳ биладики, у унда ростгўй, яхши, тўғри (йўлда), ҳаққа эргашувчи эди. Кейин Аллаҳ Абу Бакрни вафот эттирди, мен: ‹Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва Абу Бакрнинг валийсиман› дедим ва уни икки йил қўлимда тутди — унда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва Абу Бакр амал қилгандек амал қилдим. Кейин иккалангиз менга келдингиз — сўзингиз битта, ишингиз бир: сен (Аббос) менга жиянингдан (Набийдан) ўз улушингни сўраб келдинг, бу (Али) эса менга хотинининг (Фотиманинг) отасидан улушини сўраб келди. Мен: ‹Агар хоҳласангиз, мен уни сизларга топшираман — шу шартдаки, устингизда Аллаҳнинг аҳди ва мисоқи бўлсин: унда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) амал қилгандек, Абу Бакр амал қилгандек ва мен идора қилгандан бери амал қилгандек амал қиласиз; акс ҳолда, мен билан бу ҳақда гаплашманг› дедим. Сизлар: ‹Уни бизга шу (шарт) билан топшир› дедингиз. Мен уни сизларга шу (шарт) билан топширдим. Сизларни Аллаҳ ила қасамга соламан: мен уни икковига шу (шарт) билан топширдимми?" деди. Жамоа: "Ҳа" дедилар. Али ва Аббосга юзланди: "Сизларни Аллаҳ ила қасамга соламан: мен уни икковига шу (шарт) билан топширдимми?" деди. Иккови: "Ҳа" деди. У: "Мендан бундан бошқа ҳукм излаяпсизми? Изни билан осмон ва ер (барпо бўлиб) турган Зот ила қасамки, мен унда — қиёмат қойм бўлгунча — бундан бошқа ҳукм қилмайман. Агар уни (идора қилишдан) ожиз бўлсангиз, уни менга топширинглар, мен сизларга (унинг ишини) кифоя қиламан" деди.