بَاب النَّهْيِ عَنْ صَوْمِ الدَّهْرِ لِمَنْ تَضَرَّرَ بِهِ أَوْ فَوَّتَ بِهِ حَقًّا أَوْ لَمْ يُفْطِرْ الْعِيدَيْنِ وَالتَّشْرِيقَ وَبَيَانِ تَفْضِيلِ صَوْمِ يَوْمٍ وَإِفْطَارِ يَوْمٍ
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ وَهْبٍ، يُحَدِّثُ عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ ح وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ أُخْبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ يَقُولُ لأَقُومَنَّ اللَّيْلَ وَلأَصُومَنَّ النَّهَارَ مَا عِشْتُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آنْتَ الَّذِي تَقُولُ ذَلِكَ " . فَقُلْتُ لَهُ قَدْ قُلْتُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَصُمْ وَأَفْطِرْ وَنَمْ وَقُمْ وَصُمْ مِنَ الشَّهْرِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَإِنَّ الْحَسَنَةَ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَذَلِكَ مِثْلُ صِيَامِ الدَّهْرِ " . قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمَيْنِ " . قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا وَذَلِكَ صِيَامُ دَاوُدَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - وَهُوَ أَعْدَلُ الصِّيَامِ " . قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ " . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو رضى الله عنهما لأَنْ أَكُونَ قَبِلْتُ الثَّلاَثَةَ الأَيَّامَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَهْلِي وَمَالِي .
Абдуллаҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — унинг: «Яшар эканман, албатта кечани (тўлиқ) қоим турар(ибодат қилар)ман ва кундузни (тўлиқ) рўза тутаман» деяётгани — хабар қилинди. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Буни айтаётган сенмисан?» деди. Мен унга: «Уни айтдим, эй Расулуллаҳ» дедим. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта сен бунга қодир бўлмайсан; бас рўза тут ва ифтор қил; ухла ва (ибодатга) тур; ва ойдан уч кун рўза тут — чунки ҳасана ўн бараваридир; ва бу — бутун даҳр (йил бўйи) рўзаси мисли(дир)» деди. Мен: «Мен бундан афзалини қила оламан» дедим. У: «Бир кун рўза тут, икки кун ифтор қил» деди. Мен: «Мен бундан афзалини қила оламан, эй Расулуллаҳ» дедим. У: «Бир кун рўза тут, бир кун ифтор қил — бу Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзаси(дир) ва у рўзаларнинг энг ўртачаси(адолатлиси)дир» деди. Мен: «Мен бундан афзалини қила оламан» дедим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бундан афзал(и) йўқ» деди. Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо): «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) айтган ўша уч кунни қабул қилган бўлишим — менга аҳлим ва молимдан севимлироқдир» деди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الرُّومِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، - وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ - حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَتَّى نَأْتِيَ أَبَا سَلَمَةَ فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِ رَسُولاً فَخَرَجَ عَلَيْنَا وَإِذَا عِنْدَ بَابِ دَارِهِ مَسْجِدٌ - قَالَ - فَكُنَّا فِي الْمَسْجِدِ حَتَّى خَرَجَ إِلَيْنَا . فَقَالَ إِنْ تَشَاءُوا أَنْ تَدْخُلُوا وَإِنْ تَشَاءُوا أَنْ تَقْعُدُوا هَا هُنَا . - قَالَ - فَقُلْنَا لاَ بَلْ نَقْعُدُ هَا هُنَا فَحَدِّثْنَا . قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ - رضى الله عنهما - قَالَ كُنْتُ أَصُومُ الدَّهْرَ وَأَقْرَأُ الْقُرْآنَ كُلَّ لَيْلَةٍ - قَالَ - فَإِمَّا ذُكِرْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَإِمَّا أَرْسَلَ إِلَىَّ فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ لِي " أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَصُومُ الدَّهْرَ وَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ كُلَّ لَيْلَةٍ " . قُلْتُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَلَمْ أُرِدْ بِذَلِكَ إِلاَّ الْخَيْرَ . قَالَ " فَإِنَّ بِحَسْبِكَ أَنْ تَصُومَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ " . قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " فَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا - قَالَ - فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّهُ كَانَ أَعْبَدَ النَّاسِ " . قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَمَا صَوْمُ دَاوُدَ قَالَ " كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا " . قَالَ " وَاقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي كُلِّ شَهْرٍ " . قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ " فَاقْرَأْهُ فِي كُلِّ عِشْرِينَ " . قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ " فَاقْرَأْهُ فِي كُلِّ عَشْرٍ " . قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " فَاقْرَأْهُ فِي كُلِّ سَبْعٍ وَلاَ تَزِدْ عَلَى ذَلِكَ . فَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا " . قَالَ فَشَدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَىَّ . قَالَ وَقَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّكَ لاَ تَدْرِي لَعَلَّكَ يَطُولُ بِكَ عُمْرٌ " . قَالَ فَصِرْتُ إِلَى الَّذِي قَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا كَبِرْتُ وَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ قَبِلْتُ رُخْصَةَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Абдуллаҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Мен даҳрни (доимий) рўза тутар ва ҳар кеча Қуръанни (хатм қилиб) ўқир эдим. Бас ё мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га зикр қилинди м, ё у менга (одам) жўнатди; мен унга келдим. У менга: «Сен даҳрни рўза тутиб, ҳар кеча Қуръанни ўқийдиганинг менга хабар берилмадими?» деди. Мен: «Ҳа, эй Аллаҳнинг Набийси; мен бу билан фақат яхшиликни кўзлади м» дедим. У: «Сен учун ҳар ойдан уч кун рўза тутишинг етарли» деди. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, мен бундан афзалини қила оламан» дедим. У: «Албатта завжангнинг сен зиммангда ҳаққи бор, меҳмонингнинг сен зиммангда ҳаққи бор, танангнинг сен зиммангда ҳаққи бор; бас Аллаҳнинг Набийси Довуд (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг рўзасини тут — чунки у одамларнинг энг обид(ибодатли)си эди» деди. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, Довуднинг рўзаси нима?» дедим. У: «У бир кун рўза тутар, бир кун ифтор қилар эди» деди. Ва у: «Қуръанни ҳар ойда (хатм қил)» деди. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, мен бундан афзалини қила оламан» дедим. У: «Ундай бўлса, уни ҳар йигирма (кун)да (хатм қил)» деди. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, мен бундан афзалини қила оламан» дедим. У: «Ундай бўлса, уни ҳар ўн (кун)да (хатм қил)» деди. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, мен бундан афзалини қила оламан» дедим. У: «Ундай бўлса, уни ҳар етти (кун)да (хатм қил) ва бундан оширма; чунки завжангнинг сен зиммангда ҳаққи бор, меҳмонингнинг сен зиммангда ҳаққи бор, танангнинг сен зиммангда ҳаққи бор» деди. (Абдуллаҳ:) Бас мен қаттиқлик қилдим, мен ҳам қаттиқликка солиндим. Ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Албатта сен билмайсан — эҳтимол умринг узаяр» деди. (Абдуллаҳ:) Бас мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга айтган ҳолатга (қайтдим); қариб қолганимда, Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг рухсатини қабул қилган бўлишимни орзу қилдим.
وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ يَحْيَى، بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَزَادَ فِيهِ بَعْدَ قَوْلِهِ " مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ " " فَإِنَّ لَكَ بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا فَذَلِكَ الدَّهْرُ كُلُّهُ " . وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قُلْتُ وَمَا صَوْمُ نَبِيِّ اللَّهِ دَاوُدَ قَالَ " نِصْفُ الدَّهْرِ " . وَلَمْ يَذْكُرْ فِي الْحَدِيثِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ شَيْئًا وَلَمْ يَقُلْ " وَإِنَّ لِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا " . وَلَكِنْ قَالَ " وَإِنَّ لِوَلَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا " .
(Бу ҳадис) Ҳусайн ал-Муъаллим — Яҳё ибн Абу Касир(дан) шу иснодда (ривоят қилинди) ва унинг «ҳар ойдан уч кун» деган сўзидан кейин (шу) зиёдани (қўшди): «чунки сен учун ҳар бир ҳасанага ўн баравар бор; бас бу — бутун даҳр(йил)дир». Ва ҳадисда: «Мен: ‹Аллаҳнинг Набийси Довуднинг рўзаси нима?› дедим. У: ‹Даҳрнинг ярми (йил кунларининг ярми)› деди» деди; ва ҳадисда Қуръан қироатидан ҳеч нарса зикр қилмади ва: «меҳмонингнинг сен зиммангда ҳаққи бор» демади, балки: «фарзандингнинг сен зиммангда ҳаққи бор» деди.
حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، مَوْلَى بَنِي زُهْرَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ - وَأَحْسِبُنِي قَدْ سَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ أَبِي سَلَمَةَ، - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي كُلِّ شَهْرٍ " . قَالَ قُلْتُ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً . قَالَ " فَاقْرَأْهُ فِي عِشْرِينَ لَيْلَةً " . قَالَ قُلْتُ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً . قَالَ " فَاقْرَأْهُ فِي سَبْعٍ وَلاَ تَزِدْ عَلَى ذَلِكَ " .
Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Қуръанни ҳар ойда (хатм қил) ўқи» деди. Мен: «Мен қувват топяпман» дедим. У: «Ундай бўлса, уни йигирма кечада (хатм қил) ўқи» деди. Мен: «Мен қувват топяпман» дедим. У: «Ундай бўлса, уни етти (кун)да ўқи ва бундан оширма» деди.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قِرَاءَةً قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنِ ابْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَبْدَ اللَّهِ لاَ تَكُنْ بِمِثْلِ فُلاَنٍ كَانَ يَقُومُ اللَّيْلَ فَتَرَكَ قِيَامَ اللَّيْلِ " .
Абдуллаҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Абдуллаҳ, фалон киши каби бўлма — у кечани (ибодатда) қоим турар эди, кейин кеча қиёмини тарк этди» деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، يَزْعُمُ أَنَّ أَبَا الْعَبَّاسِ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، - رضى الله عنهما - يَقُولُ بَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أَصُومُ أَسْرُدُ وَأُصَلِّي اللَّيْلَ فَإِمَّا أَرْسَلَ إِلَىَّ وَإِمَّا لَقِيتُهُ فَقَالَ " أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَصُومُ وَلاَ تُفْطِرُ وَتُصَلِّي اللَّيْلَ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ لِعَيْنِكَ حَظًّا وَلِنَفْسِكَ حَظًّا وَلأَهْلِكَ حَظًّا . فَصُمْ وَأَفْطِرْ وَصَلِّ وَنَمْ وَصُمْ مِنْ كُلِّ عَشْرَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا وَلَكَ أَجْرُ تِسْعَةٍ " . قَالَ إِنِّي أَجِدُنِي أَقْوَى مِنْ ذَلِكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ " فَصُمْ صِيَامَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ " . قَالَ وَكَيْفَ كَانَ دَاوُدُ يَصُومُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ " كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاَقَى " . قَالَ مَنْ لِي بِهَذِهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ عَطَاءٌ فَلاَ أَدْرِي كَيْفَ ذَكَرَ صِيَامَ الأَبَدِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الأَبَدَ لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الأَبَدَ لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الأَبَدَ " .
Абдуллаҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллаҳу анҳумо) айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — мен кетма-кет рўза тутиб, кечани намоз ўқийдиганим — етди. Бас ё у менга (одам) жўнатди, ё мен уни учратдим; у: «Сен — ифтор қилмай (кетма-кет) рўза тутиб, кечани намоз ўқийдиганинг менга хабар берилмадими? Бундай қилма; чунки кўзингнинг улуши (ҳаққи) бор, нафсингнинг улуши бор, аҳлингнинг улуши бор. Бас рўза тут ва ифтор қил, намоз ўқи ва ухла; ва ҳар ўн кундан бир кун рўза тут — сенга (қолган) тўққизтанинг ажри (ҳам) бор» деди. У: «Мен ўзимни бундан кучлироқ топяпман, эй Аллаҳнинг Набийси» деди. У: «Ундай бўлса, Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасини тут» деди. У: «Довуд қанай рўза тутар эди, эй Аллаҳнинг Набийси?» деди. У: «У бир кун рўза тутар, бир кун ифтор қилар эди ва (душман билан) учрашганида қочмас эди» деди. У: «Бунга (Довуд даражасига) мен ким бўлибман, эй Аллаҳнинг Набийси?» деди. Ато: «Мен у (Набий) абадий рўзани қанай зикр қилганини билмайман» деди. Бас Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Абадий (умрбод) рўза тутган киши рўза тутган эмас; абадий рўза тутган рўза тутган эмас; абадий рўза тутган рўза тутган эмас» деди.
وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ إِنَّ أَبَا الْعَبَّاسِ الشَّاعِرَ أَخْبَرَهُ . قَالَ مُسْلِمٌ أَبُو الْعَبَّاسِ السَّائِبُ بْنُ فَرُّوخَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ ثِقَةٌ عَدْلٌ .
(Бу ҳадис) Ибн Журайж(дан) шу иснодда (ривоят қилинди) ва у: «Абул-Аббос аш-Шоир (шоир) унга хабар берди» деди. Муслим: «Абул-Аббос — Соиб ибн Фаррух, Макка аҳлидан, ишончли, одил (киши)» деди.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، سَمِعَ أَبَا الْعَبَّاسِ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو إِنَّكَ لَتَصُومُ الدَّهْرَ وَتَقُومُ اللَّيْلَ وَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ لَهُ الْعَيْنُ وَنَهِكَتْ لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الأَبَدَ صَوْمُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ مِنَ الشَّهْرِ صَوْمُ الشَّهْرِ كُلِّهِ " . قُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاَقَى " .
Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Эй Абдуллаҳ ибн Амр, албатта сен даҳрни (доимий) рўза тутяпсан ва кечани қоим туряпсан; ва сен буни қилсанг, кўз ботиб (кириб) кетади ва ҳориб қолади. Абадий рўза тутган киши рўза тутган эмас. Ойдан уч кун рўза тутиш — бутун ой рўзаси(дек)дир» деди. Мен: «Мен бундан кўпроққа қодирман» дедим. У: «Ундай бўлса, Довуд рўзасини тут — у бир кун рўза тутар, бир кун ифтор қилар эди ва (душман билан) учрашганида қочмас эди» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " وَنَفِهَتِ النَّفْسُ " .
(Бу ҳадис) Ҳабиб ибн Абу Собит(дан) шу иснодда (ривоят қилинди) ва у: «ва нафс чарчаб (ҳориб) қолади» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَقُومُ اللَّيْلَ وَتَصُومُ النَّهَارَ " . قُلْتُ إِنِّي أَفْعَلُ ذَلِكَ . قَالَ " فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ عَيْنَاكَ وَنَفِهَتْ نَفْسُكَ لِعَيْنِكَ حَقٌّ وَلِنَفْسِكَ حَقٌّ وَلأَهْلِكَ حَقٌّ قُمْ وَنَمْ وَصُمْ وَأَفْطِرْ " .
Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Сен кечани қоим туриб, кундузни рўза тутядиганинг менга хабар берилмадими?» деди. Мен: «Мен буни қиляпман» дедим. У: «Албатта сен буни қилсанг, кўзларинг ботиб кетади ва нафсинг ҳориб қолади; кўзингнинг ҳаққи бор, нафсингнинг ҳаққи бор, аҳлингнинг ҳаққи бор; (ибодатга) тур ва ухла, рўза тут ва ифтор қил» деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، - رضى الله عنهما - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَحَبَّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ وَأَحَبَّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ صَلاَةُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ يَنَامُ نِصْفَ اللَّيْلِ وَيَقُومُ ثُلُثَهُ وَيَنَامُ سُدُسَهُ وَكَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا " .
Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта Аллаҳга энг севимли рўза — Довуд рўзаси; ва Аллаҳга энг севимли намоз — Довуд (алайҳиссалом)нинг намози(дир); у кечанинг ярмида ухлар, учдан бирида қоим турар ва олтидан бирида (яна) ухлар эди; ва у бир кун рўза тутар, бир кун ифтор қилар эди» деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو، بْنُ دِينَارٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، - رضى الله عنهما - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ كَانَ يَصُومُ نِصْفَ الدَّهْرِ وَأَحَبُّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ صَلاَةُ دَاوُدَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - كَانَ يَرْقُدُ شَطْرَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْقُدُ آخِرَهُ يَقُومُ ثُلُثَ اللَّيْلِ بَعْدَ شَطْرِهِ " . قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَعَمْرُو بْنُ أَوْسٍ كَانَ يَقُولُ يَقُومُ ثُلُثَ اللَّيْلِ بَعْدَ شَطْرِهِ قَالَ نَعَمْ .
Абдуллаҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди)ки: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳга энг севимли рўза — Довуд рўзаси; у даҳрнинг ярмини (йил кунларининг ярмини) рўза тутар эди; ва Аллаҳ азза ва жаллага энг севимли намоз — Довуд (алайҳиссалом)нинг намози; у кечанинг ярмида ухлар, кейин қоим турар, кейин охирида (яна) ухлар эди; у кечанинг ярмидан кейин учдан бирини қоим турар эди» деди. (Ровий:) Мен Амр ибн Динорга: «Амр ибн Авс ‹кечанинг ярмидан кейин учдан бирини қоим турар эди› дер миди?» дедим. У: «Ҳа» деди.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْمَلِيحِ، قَالَ دَخَلْتُ مَعَ أَبِيكَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَحَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذُكِرَ لَهُ صَوْمِي فَدَخَلَ عَلَىَّ فَأَلْقَيْتُ لَهُ وِسَادَةً مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ فَجَلَسَ عَلَى الأَرْضِ وَصَارَتِ الْوِسَادَةُ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَقَالَ لِي " أَمَا يَكْفِيكَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " خَمْسًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " سَبْعًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " تِسْعًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " أَحَدَ عَشَرَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَوْمَ فَوْقَ صَوْمِ دَاوُدَ شَطْرُ الدَّهْرِ صِيَامُ يَوْمٍ وَإِفْطَارُ يَوْمٍ " .
Абул-Малиҳ айтди: Мен отанг билан Абдуллаҳ ибн Амрнинг ҳузурига кирдим; у бизга сўзлади: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га менинг рўзам зикр қилинди; бас у менинг олдимга кирди; мен унга теридан (ясалган), ичи хурмо толаси (лиф) билан тўлдирилган бир ёстиқ ташлади м; у ерга ўтирди, ёстиқ эса мен билан унинг орасида қолди. Бас у менга: «Сенга ҳар ойдан уч кун етарли эмасми?» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ (кўпроқ хоҳлайман)» дедим. У: «Беш(кун)» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ» дедим. У: «Етти(кун)» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ» дедим. У: «Тўққиз(кун)» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ» дедим. У: «Ўн бир(кун)» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ» дедим. Бас Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Довуд рўзасидан ортиқ рўза йўқ — даҳрнинг ярми: бир кун рўза, бир кун ифтор» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ فَيَّاضٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو - رضى الله عنهما - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " صُمْ يَوْمًا وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ " . قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " صُمْ يَوْمَيْنِ وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ " . قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ " . قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " صُمْ أَرْبَعَةَ أَيَّامٍ وَلَكَ أَجْرُ مَا بَقِيَ " . قَالَ إِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ . قَالَ " صُمْ أَفْضَلَ الصِّيَامِ عِنْدَ اللَّهِ صَوْمَ دَاوُدَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا " .
Абдуллаҳ ибн Амр (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди)ки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Бир кун рўза тут, сенга қолганларнинг (қолган кунларнинг) ажри (ҳам) бор» деди. У: «Мен бундан кўпроққа қодирман» деди. У: «Икки кун рўза тут, сенга қолганнинг ажри бор» деди. У: «Мен бундан кўпроққа қодирман» деди. У: «Уч кун рўза тут, сенга қолганнинг ажри бор» деди. У: «Мен бундан кўпроққа қодирман» деди. У: «Тўрт кун рўза тут, сенга қолганнинг ажри бор» деди. У: «Мен бундан кўпроққа қодирман» деди. У: «Аллаҳ ҳузурида энг афзал рўзани — Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасини — тут; у бир кун рўза тутар, бир кун ифтор қилар эди» деди.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ مَهْدِيٍّ، - قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، - حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو بَلَغَنِي أَنَّكَ تَصُومُ النَّهَارَ وَتَقُومُ اللَّيْلَ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ لِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَظًّا وَلِعَيْنِكَ عَلَيْكَ حَظًّا وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَظًّا صُمْ وَأَفْطِرْ صُمْ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَذَلِكَ صَوْمُ الدَّهْرِ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِي قُوَّةً . قَالَ " فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - صُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا " . فَكَانَ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي أَخَذْتُ بِالرُّخْصَةِ .
Абдуллаҳ ибн Амр айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Эй Абдуллаҳ ибн Амр, менга — сен кундузни рўза тутиб, кечани қоим турядиганинг — етди; бундай қилма; чунки танангнинг сен зиммангда улуши бор, кўзингнинг сен зиммангда улуши бор, завжангнинг сен зиммангда улуши бор; рўза тут ва ифтор қил; ҳар ойдан уч кун рўза тут — бу — даҳр рўзаси(дир)» деди. Мен: «Эй Расулуллаҳ, менда қувват бор» дедим. У: «Ундай бўлса, Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасини тут: бир кун рўза тут, бир кун ифтор қил» деди. Бас у (Абдуллаҳ) кейин: «Эҳ, кошкиди мен рухсатни қабул қилган бўлсам эди!» дер эди.