Ерни ижарага бериш

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نُخَابِرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُصِيبُ مِنَ الْقِصْرِيِّ وَمِنْ كَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ فَلْيُحْرِثْهَا أَخَاهُ وَإِلاَّ فَلْيَدَعْهَا‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, бизга Зуҳайр ривоят қилди, бизга Абу аз-Зубайр Жобирдан ривоят қилди, у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида мухобара қилар (улушга ишлатар) эдик ва (экин) қолдиқларидан ва шунака нарсадан (улуш) олар эдик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кимнинг ери бўлса, уни эксин ёки уни биродарига ҳайдатсин (эктирсин); акс ҳолда, уни (бўш) қўйиб қўйсин» деди.

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، - قَالَ ابْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، - حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ، حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كُنَّا فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَأْخُذُ الأَرْضَ بِالثُّلُثِ أَوِ الرُّبُعِ بِالْمَاذِيَانَاتِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَقَالَ ‏ "‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا فَإِنْ لَمْ يَزْرَعْهَا فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ لَمْ يَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَلْيُمْسِكْهَا ‏"‏ ‏.‏

менга Абу ат-Тоҳир ва Аҳмад ибн Исо иккаласи Ибн Ваҳбдан ривоят қилди — Ибн Исо: бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, деди — менга Ҳишом ибн Саъд ривоят қилдики, унга Абу аз-Зубайр ал-Маккий ривоят қилиб деди: Мен Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деяётганини эшитдим: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида ерни учдан бир ёки тўртдан бир (улуш)га, сув ариқлари (атрофидаги ҳосил) эвазига олар эдик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бу ҳақда (ўрнидан) туриб: «Кимнинг ери бўлса, уни эксин; агар уни экмаса, уни биродарига (бепул) берсин; агар уни биродарига бермаса, уни (ўзида) ушлаб турсин» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَهَبْهَا أَوْ لِيُعِرْهَا ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳаммод ривоят қилди, бизга Абу Авона Сулаймондан ривоят қилди, бизга Абу Суфён Жобирдан ривоят қилди, у деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни шундай деяётганини эшитдим: «Кимнинг ери бўлса, уни (биродарига) ҳиба қилсин ёки (бепул) арият (фойдаланишга) берсин».

وَحَدَّثَنِيهِ حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوَّابِ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ‏ "‏ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ فَلْيُزْرِعْهَا رَجُلاً ‏"‏ ‏.‏

Ва менга буни Ҳажжож ибн аш-Шоир ривоят қилди, бизга Абу ал-Жаввоб ривоят қилди, бизга Аммор ибн Рузайқ ал-Аъмашдан шу иснод билан (ривоят қилди); фақат у: «уни эксин ёки уни бир кишига эктирсин» деди.

وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - أَنَّ بُكَيْرًا، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي سَلَمَةَ حَدَّثَهُ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ ‏.‏ قَالَ بُكَيْرٌ وَحَدَّثَنِي نَافِعٌ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ كُنَّا نُكْرِي أَرْضَنَا ثُمَّ تَرَكْنَا ذَلِكَ حِينَ سَمِعْنَا حَدِيثَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ‏.‏

Ва менга Ҳорун ибн Саид ал-Айлий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Амр — у ибн ал-Ҳорис — хабар бердики, унга Букайр ривоят қилдики, унга Абдуллаҳ ибн Абу Салама ан-Нуъмон ибн Абу Айёшдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ерни ижарага беришдан қайтарди. Букайр деди: Ва менга Нофиъ ривоят қилдики, у Ибн Умарни шундай деяётганини эшитди: Биз еримизни ижарага берар эдик, сўнг Рофиъ ибн Хадижнинг ҳадисини эшитганимизда буни тарк этдик.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الأَرْضِ الْبَيْضَاءِ سَنَتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ‏.‏

Ва бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Абу Хайсама Абу аз-Зубайрдан, у Жобирдан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бўш ерни икки ёки уч йилга (олдиндан) сотишдан қайтарди.

وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَتِيقٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ السِّنِينَ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ سِنِينَ ‏.‏

Ва бизга Саид ибн Мансур, Абу Бакр ибн Шайба, Амр ан-Ноқид ва Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилиб: бизга Суфён ибн Уяйна Ҳумайд ал-Аъраждан, у Сулаймон ибн Атиқдан, у Жобирдан ривоят қилди, дедилар; у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) йиллар (олдиндан) савдосидан қайтарди. Ибн Абу Шайбанинг ривоятида: «мевани (неча) йиллар (олдиндан) сотишдан» (дейилган).

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ، أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ҳасан ибн Али ал-Ҳулвоний ривоят қилди, бизга Абу Тавба ривоят қилди, бизга Муовия Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Кимнинг ери бўлса, уни эксин ёки уни биродарига (бепул) берсин; агар унамаса, ерини (ўзида) ушлаб турсин».

وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ يَزِيدَ بْنَ نُعَيْمٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنِ الْمُزَابَنَةِ وَالْحُقُولِ ‏.‏ فَقَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَابَنَةُ الثَّمَرُ بِالتَّمْرِ ‏.‏ وَالْحُقُولُ كِرَاءُ الأَرْضِ ‏.‏

Ва бизга ал-Ҳасан ал-Ҳулвоний ривоят қилди, бизга Абу Тавба ривоят қилди, бизга Муовия Яҳё ибн Абу Касирдан ривоят қилдики, унга Язид ибн Нуъайм хабар бердики, унга Жобир ибн Абдуллаҳ хабар бердики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни музобана ва ҳуқул (ер ижараси)дан қайтараётганини эшитди. Жобир ибн Абдуллаҳ: «Музобана — мевани (қуруқ) хурмога (сотиш); ҳуқул эса — ерни ижарага беришдир» деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ - عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ ‏

Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Яъқуб — яъни ибн Абдурраҳмон ал-Қорий — Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) муҳоқала ва музобанадан қайтарди.

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ، أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ، مَوْلَى ابْنِ أَبِي أَحْمَدَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ ‏.‏ وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ الثَّمَرِ فِي رُءُوسِ النَّخْلِ ‏.‏ وَالْمُحَاقَلَةُ كِرَاءُ الأَرْضِ ‏.‏

Ва менга Абу ат-Тоҳир ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Молик ибн Анас Довуд ибн ал-Ҳусайндан хабар бердики, унга Абу Суфён — Ибн Абу Аҳмаднинг мавлоси — хабар бердики, у Абу Саид ал-Худрийни шундай деяётганини эшитди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) музобана ва муҳоқаладан қайтарди. Музобана — палмалар учидаги мевани сотиб олиш; муҳоқала эса — ерни ижарага беришдир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، قَالَ أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا وَقَالَ، يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ كُنَّا لاَ نَرَى بِالْخِبْرِ بَأْسًا حَتَّى كَانَ عَامُ أَوَّلَ فَزَعَمَ رَافِعٌ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Абу ар-Рабиъ ал-Атакий ривоят қилди; Абу ар-Рабиъ: ривоят қилди, деди, Яҳё: хабар берди, деди — бизга Ҳаммод ибн Зайд Амрдан ривоят қилди, у деди: Мен Ибн Умарни шундай деяётганини эшитдим: Биз «хибр» (улушга ижара)да зарар йўқ деб билар эдик, токи ўтган йил бўлгунча — Рофиъ Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ундан қайтарган деб айтди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَإِبْرَاهِيمُ، بْنُ دِينَارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، كُلُّهُمْ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ مِثْلَهُ وَزَادَ فِي حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ فَتَرَكْنَاهُ مِنْ أَجْلِهِ ‏.‏

Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди; (ҳ) ва менга Али ибн Ҳужр ва Иброҳим ибн Динор ривоят қилиб: бизга Исмоил — у ибн Улайя — Айюбдан ривоят қилди, дедилар; (ҳ) ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Вакиъ хабар берди, бизга Суфён ривоят қилди — ҳаммаси Амр ибн Динордан шу иснод билан унга ўхшаш (ривоят қилди); Ибн Уяйнанинг ҳадисида (шуни) қўшди: «Биз уни (хибрни) ўшанинг (Рофиънинг ҳадиси) сабабли тарк этдик».

وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ لَقَدْ مَنَعَنَا رَافِعٌ نَفْعَ أَرْضِنَا ‏.‏

Ва менга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, бизга Исмоил Айюбдан, у Абу ал-Халийлдан, у Мужоҳиддан ривоят қилди, у деди: Ибн Умар: «Рофиъ бизни еримизнинг фойдасидан (манфаатидан) ман қилди» деди.

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي مَزَارِعَهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي إِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَصَدْرًا مِنْ خِلاَفَةِ مُعَاوِيَةَ حَتَّى بَلَغَهُ فِي آخِرِ خِلاَفَةِ مُعَاوِيَةَ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يُحَدِّثُ فِيهَا بِنَهْىٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ عَلَيْهِ وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ ‏.‏ فَتَرَكَهَا ابْنُ عُمَرَ بَعْدُ ‏.‏ وَكَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْهَا بَعْدُ قَالَ زَعَمَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا ‏.‏

Ва бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Язид ибн Зурайъ Айюбдан, у Нофиъдан хабар бердики, Ибн Умар ўз экинзорларини Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида, Абу Бакр, Умар, Усмоннинг амирлигида ва Муовия хилофатининг бошида ижарага берар эди — токи Муовия хилофатининг охирида унга Рофиъ ибн Хадиж бу ҳақда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бир қайтариқ (наҳй) ривоят қилаётгани етди. Шунда у Рофиънинг олдига кирди — мен у билан бирга эдим — ва ундан сўради. У: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) экинзорларни ижарага беришдан қайтарар эди» деди. Шундан кейин Ибн Умар уни (ижарани) тарк этди. Ва шундан сўнг бу ҳақда сўралганда: «Рофиъ ибн Хадиж Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ундан қайтарган деб айтди» дерди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ مِثْلَهُ وَزَادَ فِي حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ فَتَرَكَهَا ابْنُ عُمَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَكَانَ لاَ يُكْرِيهَا ‏.‏

Ва бизга Абу ар-Рабиъ ва Абу Комил ривоят қилиб: бизга Ҳаммод ривоят қилди, дедилар; (ҳ) ва менга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, бизга Исмоил ривоят қилди — иккаласи Айюбдан шу иснод билан унга ўхшаш (ривоят қилди); Ибн Улайянинг ҳадисида (шуни) қўшди: «Шундан кейин Ибн Умар уни (ижарани) тарк этди ва уни ижарага бермас эди».

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ ذَهَبْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ إِلَى رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَتَّى أَتَاهُ بِالْبَلاَطِ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ ‏.‏

Ва бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Нофиъдан ривоят қилди, у деди: Мен Ибн Умар билан Рофиъ ибн Хадижнинг олдига бордим — токи у (Ибн Умар) ал-Балотда унинг олдига келди — у (Рофиъ) унга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) экинзорларни ижарага беришдан қайтарганини хабар берди.

وَحَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي خَلَفٍ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ زَيْدٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ أَتَى رَافِعًا فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ва менга Ибн Абу Халаф ва Ҳажжож ибн аш-Шоир ривоят қилиб: бизга Закариё ибн Адий ривоят қилди, дедилар; бизга Убайдуллаҳ ибн Амр Зайддан, у ал-Ҳакамдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан хабар бердики, у Рофиънинг олдига келди ва бу ҳадисни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَسَنِ بْنِ يَسَارٍ - حَدَّثَنَا ابْنُ، عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يَأْجُرُ الأَرْضَ - قَالَ - فَنُبِّئَ حَدِيثًا عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ - قَالَ - فَانْطَلَقَ بِي مَعَهُ إِلَيْهِ - قَالَ - فَذَكَرَ عَنْ بَعْضِ عُمُومَتِهِ ذَكَرَ فِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ ‏.‏ قَالَ فَتَرَكَهُ ابْنُ عُمَرَ فَلَمْ يَأْجُرْهُ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Ҳусайн — яъни ибн Ҳасан ибн Ясор — ривоят қилди, бизга Ибн Авн Нофиъдан ривоят қилдики, Ибн Умар ерни ижарага берар эди. (Нофиъ) деди: Унга Рофиъ ибн Хадиждан бир ҳадис хабар қилинди. (Нофиъ) деди: У мени ўзи билан унинг олдига олиб борди. (Нофиъ) деди: У (Рофиъ) ўз амакиларидан биридан зикр қилди — унда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан у (Расул) ерни ижарага беришдан қайтарганини зикр қилди. (Нофиъ) деди: Шунда Ибн Умар уни (ижарани) тарк этди ва уни ижарага бермади.

وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ فَحَدَّثَهُ عَنْ بَعْضِ، عُمُومَتِهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ва менга буни Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Ибн Авн шу иснод билан (ривоят қилди) ва: «У (Рофиъ) унга ўз амакиларидан биридан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди» деди.

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي أَرَضِيهِ حَتَّى بَلَغَهُ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ الأَنْصَارِيَّ كَانَ يَنْهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ فَلَقِيَهُ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ يَا ابْنَ خَدِيجٍ مَاذَا تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي كِرَاءِ الأَرْضِ قَالَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ لِعَبْدِ اللَّهِ سَمِعْتُ عَمَّىَّ - وَكَانَا قَدْ شَهِدَا بَدْرًا - يُحَدِّثَانِ أَهْلَ الدَّارِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الأَرْضَ تُكْرَى ثُمَّ خَشِيَ عَبْدُ اللَّهِ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْدَثَ فِي ذَلِكَ شَيْئًا لَمْ يَكُنْ عَلِمَهُ فَتَرَكَ كِرَاءَ الأَرْضِ ‏.‏

Ва менга Абдулмалик ибн Шуайб ибн ал-Лайс ибн Саъд ривоят қилди, менга отам бобомдан ривоят қилди, менга Уқайл ибн Холид Ибн Шиҳобдан ривоят қилди, у деди: менга Солим ибн Абдуллаҳ хабар бердики, Абдуллаҳ ибн Умар ўз ерларини ижарага берар эди, токи унга Рофиъ ибн Хадиж ал-Ансорий ер ижарасидан қайтараётгани етди. Абдуллаҳ уни учратиб: «Эй Ибн Хадиж, сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ер ижараси ҳақида нима ривоят қиляпсан?» деди. Рофиъ ибн Хадиж Абдуллаҳга: «Мен икки амакимни — улар Бадрда қатнашганлар эди — уй аҳлига Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ер ижарасидан қайтарганини ривоят қилаётганларини эшитдим» деди. Абдуллаҳ: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида ерни ижарага берилишини билар эдим» деди. Сўнг Абдуллаҳ Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бу ҳақда ўзи билмаган бирор нарса келтирган (ҳукм чиқарган) бўлишидан қўрқиб, ер ижарасини тарк этди.