باب النِّيَّةِ فِي الصِّيَامِ وَالاِخْتِلاَفِ عَلَى طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ فِي خَبَرِ عَائِشَةَ فِيهِ
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ " . فَقُلْتُ لاَ . قَالَ " فَإِنِّي صَائِمٌ " . ثُمَّ مَرَّ بِي بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ وَقَدْ أُهْدِيَ إِلَىَّ حَيْسٌ فَخَبَأْتُ لَهُ مِنْهُ وَكَانَ يُحِبُّ الْحَيْسَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ فَخَبَأْتُ لَكَ مِنْهُ . قَالَ " أَدْنِيهِ أَمَا إِنِّي قَدْ أَصْبَحْتُ وَأَنَا صَائِمٌ " . فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ " إِنَّمَا مَثَلُ صَوْمِ الْمُتَطَوِّعِ مَثَلُ الرَّجُلِ يُخْرِجُ مِنْ مَالِهِ الصَّدَقَةَ فَإِنْ شَاءَ أَمْضَاهَا وَإِنْ شَاءَ حَبَسَهَا " .
Бизга Амр ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга Осим ибн Юсуф ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Аҳвас ривоят қилди, у Талҳа ибн Яҳё ибн Талҳадан, у Мужоҳиддан, у Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир куни ҳузуримга кирдилар ва: «Сизларда бирор нарса борми?» дедилар. Мен: «Йўқ,» дедим. У: «Унда мен рўзадор бўламан,» дедилар. Сўнгра ўша кундан кейин яна ёнимга келдилар, менга эса ҳайс (хурмо, ёғ ва қатиқдан тайёрланган таом) ҳадя қилинган эди ва мен у учун ундан (бир оз) сақлаб қўйган эдим — у ҳайсни яхши кўрардилар. (Оиша) деди: «Эй Расулуллаҳ, бизга ҳайс ҳадя қилинди, мен у сизга ундан сақлаб қўйдим.» У: «Уни яқин келтир. (Аммо) мен бугун рўзадор бўлиб тонгни қаршиладим,» дедилар. Сўнг ундан едилар, кейин: «Нафл (ихтиёрий) рўзанинг мисоли, ўз молидан садақа чиқарган кишининг мисоли кабидир: хоҳласа, уни (садақани) ўтказади, хоҳласа, уни сақлаб қолади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَارَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَوْرَةً قَالَ " أَعِنْدَكِ شَىْءٌ " . قَالَتْ لَيْسَ عِنْدِي شَىْءٌ . قَالَ " فَأَنَا صَائِمٌ " . قَالَتْ ثُمَّ دَارَ عَلَىَّ الثَّانِيَةَ وَقَدْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ فَجِئْتُ بِهِ فَأَكَلَ فَعَجِبْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَخَلْتَ عَلَىَّ وَأَنْتَ صَائِمٌ ثُمَّ أَكَلْتَ حَيْسًا . قَالَ " نَعَمْ يَا عَائِشَةُ إِنَّمَا مَنْزِلَةُ مَنْ صَامَ فِي غَيْرِ رَمَضَانَ - أَوْ غَيْرِ قَضَاءِ رَمَضَانَ أَوْ فِي التَّطَوُّعِ - بِمَنْزِلَةِ رَجُلٍ أَخْرَجَ صَدَقَةَ مَالِهِ فَجَادَ مِنْهَا بِمَا شَاءَ فَأَمْضَاهُ وَبَخِلَ مِنْهَا بِمَا بَقِيَ فَأَمْسَكَهُ " .
Бизга Абу Довуд хабар берди, у деди: бизга Язид ривоят қилди, бизга Шарик хабар берди, у Талҳа ибн Яҳё ибн Талҳадан, у Мужоҳиддан, у Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ёнимга бир айланиб ўтдилар ва: «Сенда бирор нарса борми?» дедилар. (Оиша) деди: «Менда ҳеч нарса йўқ.» У: «Унда мен рўзадор бўламан,» дедилар. (Оиша) деди: Сўнгра иккинчи марта ёнимга айланиб ўтдилар, бизга эса ҳайс ҳадя қилинган эди, мен уни келтирдим, у едилар. Мен бундан ажабландим ва: «Эй Расулуллаҳ, ёнимга рўзадор бўлиб кирган эдингиз, кейин ҳайс едингиз,» дедим. У: «Ҳа, эй Оиша. Рамазондан бошқа — ёки Рамазон қазосидан бошқа, ёки нафл (рўзасини тутган) — кишининг ҳолати, ўз молининг садақасини чиқарган кишининг ҳолати кабидир: ундан хоҳлаганини сахийлик билан бериб ўтказади ва қолганидан бахиллик қилиб ушлаб қолади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجِيءُ وَيَقُولُ " هَلْ عِنْدَكُمْ غَدَاءٌ " . فَنَقُولُ لاَ . فَيَقُولُ " إِنِّي صَائِمٌ " . فَأَتَانَا يَوْمًا وَقَدْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ " . قُلْنَا نَعَمْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ . قَالَ " أَمَا إِنِّي قَدْ أَصْبَحْتُ أُرِيدُ الصَّوْمَ " . فَأَكَلَ خَالَفَهُ قَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ .
Бизга Абдуллаҳ ибн ал-Ҳайсам хабар берди, у деди: бизга Абу Бакр ал-Ҳанафий ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Талҳа ибн Яҳёдан, у Мужоҳиддан, у Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) келар ва: «Сизларда нонушта (учун бирор нарса) борми?» дердилар. Биз: «Йўқ,» дердик. Шунда у: «Мен рўзадорман,» дердилар. Бир куни бизга келдилар, бизга эса ҳайс ҳадя қилинган эди. У: «Сизларда бирор нарса борми?» дедилар. Биз: «Ҳа, бизга ҳайс ҳадя қилинди,» дедик. У: «(Аммо) мен рўза тутмоқчи бўлиб тонгни қаршиладим,» дедилар. Сўнг едилар. Унга Қосим ибн Язид мухолиф келди (бошқача ривоят қилди).
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا قَاسِمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقُلْنَا أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ قَدْ جَعَلْنَا لَكَ مِنْهُ نَصِيبًا . فَقَالَ " إِنِّي صَائِمٌ " . فَأَفْطَرَ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳарб хабар берди, у деди: бизга Қосим ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Талҳа ибн Яҳёдан, у Оиша бинт Талҳадан, у мўминлар онаси Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир куни бизга келдилар, биз: «Бизга ҳайс ҳадя қилинди, биз сизга ундан улуш ажратиб қўйдик,» дедик. У: «Мен рўзадорман,» дедилар. Сўнг (рўзасини) очдилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْتِيهَا وَهُوَ صَائِمٌ فَقَالَ " أَصْبَحَ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ تُطْعِمِينِيهِ " . فَنَقُولُ لاَ . فَيَقُولُ " إِنِّي صَائِمٌ " . ثُمَّ جَاءَهَا بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَتْ أُهْدِيَتْ لَنَا هَدِيَّةٌ . فَقَالَ " مَا هِيَ " . قَالَتْ حَيْسٌ . قَالَ " قَدْ أَصْبَحْتُ صَائِمًا " . فَأَكَلَ .
Бизга Амр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Талҳа ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: менга Оиша бинт Талҳа ривоят қилди, у мўминлар онаси Оишадан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг ҳузурига рўзадор ҳолда келар ва: «Бугун сизларда менга едиргудек бирор нарса борми?» дердилар. Биз: «Йўқ,» дердик. Шунда у: «Мен рўзадорман,» дердилар. Сўнгра ўшандан кейин унинг ёнига келдилар, у (Оиша): «Бизга ҳадя келди,» деди. У: «У нима?» дедилар. (Оиша): «Ҳайс,» деди. У: «Мен рўзадор бўлиб тонгни қаршилаган эдим,» дедилар. Сўнг едилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَمَّتِهِ، عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ " . قُلْنَا لاَ . قَالَ " فَإِنِّي صَائِمٌ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Вакииъ хабар берди, у деди: бизга Талҳа ибн Яҳё ривоят қилди, у аммаси Оиша бинт Талҳадан, у мўминлар онаси Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир куни ёнимга кирдилар ва: «Сизларда бирор нарса борми?» дедилар. Биз: «Йўқ,» дедик. У: «Унда мен рўзадорман,» дедилар.
أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مَعْنٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، وَمُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَاهَا فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ طَعَامٌ " . فَقُلْتُ لاَ . قَالَ " إِنِّي صَائِمٌ " . ثُمَّ جَاءَ يَوْمًا آخَرَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَدْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ فَدَعَا بِهِ فَقَالَ " أَمَا إِنِّي قَدْ أَصْبَحْتُ صَائِمًا " . فَأَكَلَ .
Менга Абу Бакр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Наср ибн Алий ривоят қилди, у деди: менга отам хабар берди, у ал-Қосим ибн Маъндан, у Талҳа ибн Яҳёдан, у Оиша бинт Талҳа ва Мужоҳиддан, улар Оишадан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг ёнига келдилар ва: «Сизларда таом борми?» дедилар. Мен: «Йўқ,» дедим. У: «Мен рўзадорман,» дедилар. Сўнгра бошқа бир куни келдилар, шунда Оиша: «Эй Расулуллаҳ, бизга ҳайс ҳадя қилинди,» деди. У уни сўраб олдирдилар ва: «(Аммо) мен рўзадор бўлиб тонгни қаршилаган эдим,» дедилар. Сўнг едилар.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ مُجَاهِدٍ، وَأُمِّ كُلْثُومٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ طَعَامٌ " . نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَوَاهُ سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ .
Менга Амр ибн Яҳё ибн ал-Ҳорис хабар берди, у деди: бизга ал-Муъафо ибн Сулаймон ривоят қилди, у деди: бизга ал-Қосим ривоят қилди, у Талҳа ибн Яҳёдан, у Мужоҳид ва Умм Кулсумдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Оишанинг ҳузурига кирдилар ва: «Сизларда таом борми?» дедилар — шунга ўхшаш (ривоят). Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: уни Симок ибн Ҳарб ҳам ривоят қилган, у деди: менга бир киши Оиша бинт Талҳадан ривоят қилди.
أَخْبَرَنِي صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ " هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ طَعَامٍ " . قُلْتُ لاَ . قَالَ " إِذًا أَصُومَ " . قَالَتْ وَدَخَلَ عَلَىَّ مَرَّةً أُخْرَى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ أُهْدِيَ لَنَا حَيْسٌ . فَقَالَ " إِذًا أُفْطِرَ الْيَوْمَ وَقَدْ فَرَضْتُ الصَّوْمَ " .
Менга Сафвон ибн Амр хабар берди, у деди: бизга Аҳмад ибн Холид ривоят қилди, у деди: бизга Исроил ривоят қилди, у Симок ибн Ҳарбдан, у деди: менга бир киши ривоят қилди, у Оиша бинт Талҳадан, у мўминлар онаси Оишадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир куни келдилар ва: «Сизларда бирор таом борми?» дедилар. Мен: «Йўқ,» дедим. У: «Унда рўза тутаман,» дедилар. (Оиша) деди: Бошқа бир марта ёнимга кирдилар, мен: «Эй Расулуллаҳ, бизга ҳайс ҳадя қилинди,» дедим. У: «Унда бугун (рўзамни) очаман, гарчи рўзани ният қилган бўлсам-да,» дедилар.