حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ " مَنْ رَأَى مِنْكُمْ رُؤْيَا " . فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا رَأَيْتُ كَأَنَّ مِيزَانًا نَزَلَ مِنَ السَّمَاءِ فَوُزِنْتَ أَنْتَ وَأَبُو بَكْرٍ فَرَجَحْتَ أَنْتَ بِأَبِي بَكْرٍ وَوُزِنَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَرَجَحَ أَبُو بَكْرٍ وَوُزِنَ عُمَرُ وَعُثْمَانُ فَرَجَحَ عُمَرُ ثُمَّ رُفِعَ الْمِيزَانُ . فَرَأَيْنَا الْكَرَاهِيَةَ فِي وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ансорий ривоят қилди, у деди: бизга Ашъас, ал-Ҳасандан, у Абу Бакра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир куни: «Сизлардан ким туш кўрди?» дедилар. Шунда бир киши: «Мен кўрдим, гўё осмондан бир тарози тушди-да, сиз ва Абу Бакр тортилдингиз, сиз Абу Бакрдан оғир келдингиз; Абу Бакр ва Умар тортилди, Абу Бакр (Умардан) оғир келди; Умар ва Усмон тортилди, Умар (Усмондан) оғир келди, сўнг тарози кўтариб олинди,» деди. Шунда биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг юзларида нохушлик (аломатини) кўрдик. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ وَرَقَةَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ إِنَّهُ كَانَ صَدَّقَكَ وَلَكِنَّهُ مَاتَ قَبْلَ أَنْ تَظْهَرَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُرِيتُهُ فِي الْمَنَامِ وَعَلَيْهِ ثِيَابٌ بَيَاضٌ وَلَوْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لَكَانَ عَلَيْهِ لِبَاسٌ غَيْرُ ذَلِكَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَعُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَيْسَ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ بِالْقَوِيِّ .
Бизга Абу Мусо ал-Ансорий ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ибн Букайр ривоят қилди, у деди: менга Усмон ибн Абдурраҳмон, аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Варақа ҳақида сўралганида, Хадижа унга: «У сени тасдиқлаган эди, лекин (сенинг пайғамбарлигинг) зоҳир бўлишидан олдин вафот этди,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен уни тушимда оқ кийимларда кўрдим; агар у дўзах аҳлидан бўлганида, унинг устида бундан бошқа либос бўлар эди,» дедилар. У деди: бу ҳадис ғарибдир. Усмон ибн Абдурраҳмон ҳадис аҳли наздида кучли (рови) эмас.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رُؤْيَا النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ قَالَ " رَأَيْتُ النَّاسَ اجْتَمَعُوا فَنَزَعَ أَبُو بَكْرٍ ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ فِيهِ ضَعْفٌ وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ ثُمَّ قَامَ عُمَرُ فَنَزَعَ فَاسْتَحَالَتْ غَرْبًا فَلَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا يَفْرِي فَرِيَّهُ حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ بِعَطَنٍ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Осим ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Журайж хабар берди, у деди: менга Мусо ибн Уқба хабар берди, у деди: менга Солим ибн Абдуллаҳ хабар берди, у Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам), Абу Бакр ва Умарнинг туши ҳақида (ривоят қилди). У дедилар: «Мен одамлар тўпланганини кўрдим; Абу Бакр бир ёки икки челак (сув) тортди, унда (челак тортишида) заифлик бор эди, Аллаҳ уни мағфират қилсин. Сўнг Умар туриб (сув) тортди, у (челак) катта челакка айланди; мен ҳеч бир моҳир (киши) Умардек меҳнат қилганини кўрмадим, ҳатто одамлар (туяларини) қондириб, сувлоққа (чўктириб) қўйишди.» У деди: бу бобда Абу Ҳурайрадан (ривоят) бор. Бу Ибн Умар ҳадисидан саҳиҳ ғариб ҳадисдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رُؤْيَا النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم قَالَ " رَأَيْتُ امْرَأَةً سَوْدَاءَ ثَائِرَةَ الرَّأْسِ خَرَجَتْ مِنَ الْمَدِينَةِ حَتَّى قَامَتْ بِمَهْيَعَةَ وَهِيَ الْجُحْفَةُ وَأَوَّلْتُهَا وَبَاءَ الْمَدِينَةِ يُنْقَلُ إِلَى الْجُحْفَةِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Осим ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Журайж ривоят қилди, у деди: менга Мусо ибн Уқба хабар берди, у деди: менга Солим ибн Абдуллаҳ хабар берди, у Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг туши ҳақида (ривоят қилди). У дедилар: «Мен сочи тўзғиган қора бир аёлни кўрдим, у Мадинадан чиқиб, Маҳяъага — яъни Жуҳфага келиб турди. Мен буни Мадина вабоси Жуҳфага кўчирилиши (билан) таъбир қилдим.» У деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي آخِرِ الزَّمَانِ لاَ تَكَادُ رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ تَكْذِبُ وَأَصْدَقُهُمْ رُؤْيَا أَصْدَقُهُمْ حَدِيثًا وَالرُّؤْيَا ثَلاَثٌ الْحَسَنَةُ بُشْرَى مِنَ اللَّهِ وَالرُّؤْيَا يُحَدِّثُ الرَّجُلُ بِهَا نَفْسَهُ وَالرُّؤْيَا تَحْزِينٌ مِنَ الشَّيْطَانِ فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ رُؤْيَا يَكْرَهُهَا فَلاَ يُحَدِّثْ بِهَا أَحَدًا وَلْيَقُمْ فَلْيُصَلِّ " . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ " يُعْجِبُنِي الْقَيْدُ وَأَكْرَهُ الْغُلَّ الْقَيْدُ ثَبَاتٌ فِي الدِّينِ " . قَالَ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَيُّوبَ مَرْفُوعًا وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ وَوَقَفَهُ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Алий ал-Халлол ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: бизга Маъмар хабар берди, у Айюбдан, у Ибн Сириндан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди), У дедилар: «Замоннинг охирида мўминнинг туши деярли ёлғон чиқмайди; уларнинг энг рост туш кўрувчиси уларнинг энг ростгўйидир. Туш уч хилдир: яхши (туш) Аллаҳдан бўлган хушхабардир, (иккинчиси) киши ўз-ўзига гапирадиган туш, (учинчиси) эса шайтондан бўлган ғамгин қилувчи тушдир. Бас, сизлардан бирингиз ёқтирмайдиган тушни кўрса, уни ҳеч кимга айтмасин ва туриб намоз ўқисин.» Абу Ҳурайра: «Менга кишан ёқади, ҳалқа (бўйин занжири)ни эса ёмон кўраман; кишан диндаги собитликдир,» деди. (Рови) деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мўминнинг туши нубувватнинг қирқ олтидан бир қисмидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Абдулваҳҳоб ас-Сақафий бу ҳадисни Айюбдан марфуъ (Пайғамбарга уланган) ҳолда ривоят қилган; Ҳаммод ибн Зайд эса уни Айюбдан ривоят қилиб, мавқуф (саҳобага тўхтатилган) қилиб қўйган.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، عَنْ شُعَيْبٍ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، وَهُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ كَأَنَّ فِي يَدَىَّ سِوَارَيْنِ مِنْ ذَهَبٍ فَهَمَّنِي شَأْنُهُمَا فَأُوحِيَ إِلَىَّ أَنْ أَنْفُخَهُمَا فَنَفَخْتُهُمَا فَطَارَا فَأَوَّلْتُهُمَا كَاذِبَيْنِ يَخْرُجَانِ مِنْ بَعْدِي يُقَالُ لأَحَدِهِمَا مُسَيْلِمَةُ صَاحِبُ الْيَمَامَةِ وَالْعَنْسِيُّ صَاحِبُ صَنْعَاءَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Иброҳим ибн Саид ал-Жавҳарий ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Ямон, Шуъайбдан — у Ибн Абу Ҳамза — у Ибн Абу Ҳусайндан — у Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ибн Абу Ҳусайн — у Нофиъ ибн Жубайдан, у Ибн Аббосдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен тушимда гўё икки қўлимда олтиндан икки билакузук борлигини кўрдим, уларнинг ҳоли мени ташвишга солди. Шунда менга уларни пуфлашим ваҳий қилинди, мен уларни пуфладим, улар учиб кетди. Мен уларни мендан кейин чиқадиган икки ёлғончи деб таъбир қилдим: улардан бири Ямома соҳиби Мусайлима, (иккинчиси) эса Санъа соҳиби ал-Ансий деб аталади,» дедилар. У деди: бу ҳадис саҳиҳ ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ ظُلَّةً يَنْطِفُ مِنْهَا السَّمْنُ وَالْعَسَلُ وَرَأَيْتُ النَّاسَ يَسْتَقُونَ بِأَيْدِيهِمْ فَالْمُسْتَكْثِرُ وَالْمُسْتَقِلُّ وَرَأَيْتُ سَبَبًا وَاصِلاً مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الأَرْضِ وَأَرَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخَذْتَ بِهِ فَعَلَوْتَ ثُمَّ أَخَذَ بِهِ رَجُلٌ بَعْدَكَ فَعَلاَ ثُمَّ أَخَذَ بِهِ رَجُلٌ بَعْدَهُ فَعَلاَ ثُمَّ أَخَذَ بِهِ رَجُلٌ فَقُطِعَ بِهِ ثُمَّ وُصِلَ لَهُ فَعَلاَ بِهِ . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي وَاللَّهِ لَتَدَعَنِّي أَعْبُرْهَا فَقَالَ " اعْبُرْهَا " . فَقَالَ أَمَّا الظُّلَّةُ فَظُلَّةُ الإِسْلاَمِ وَأَمَّا مَا يَنْطِفُ مِنَ السَّمْنِ وَالْعَسَلِ فَهُوَ الْقُرْآنُ لِينُهُ وَحَلاَوَتُهُ وَأَمَّا الْمُسْتَكْثِرُ وَالْمُسْتَقِلُّ فَهُوَ الْمُسْتَكْثِرُ مِنَ الْقُرْآنِ وَالْمُسْتَقِلُّ مِنْهُ وَأَمَّا السَّبَبُ الْوَاصِلُ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الأَرْضِ فَهُوَ الْحَقُّ الَّذِي أَنْتَ عَلَيْهِ فَأَخَذْتَ بِهِ فَيُعْلِيكَ اللَّهُ ثُمَّ يَأْخُذُ بِهِ بَعْدَكَ رَجُلٌ آخَرُ فَيَعْلُو بِهِ ثُمَّ يَأْخُذُ بِهِ بَعْدَهُ رَجُلٌ آخَرُ فَيَعْلُو بِهِ ثُمَّ يَأْخُذُ رَجُلٌ آخَرُ فَيَنْقَطِعُ بِهِ ثُمَّ يُوصَلُ لَهُ فَيَعْلُو أَىْ رَسُولَ اللَّهِ لَتُحَدِّثَنِّي أَصَبْتُ أَوْ أَخْطَأْتُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَصَبْتَ بَعْضًا وَأَخْطَأْتَ بَعْضًا " قَالَ أَقْسَمْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي لَتُخْبِرَنِّي مَا الَّذِي أَخْطَأْتُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُقْسِمْ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Муҳаммад ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар Зуҳрийдан хабар берди, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у деди: Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) шундай ривоят қиларди: Бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келди ва: «Мен бу кеча (тушимда) бир булут сояни кўрдим, ундан сариёғ ва асал томиб турарди, одамларни кўрдим, улар қўллари билан ундан олишарди, кимдир кўп, кимдир оз оларди. Яна осмондан ергача уланган бир арқонни кўрдим, ва эй Расулуллаҳ, сизни кўрдимки, уни ушлаб кўтарилдингиз, сўнг сиздан кейин бир киши уни ушлаб кўтарилди, сўнг ундан кейин яна бир киши уни ушлаб кўтарилди, сўнг яна бир киши уни ушлади, лекин у узилиб кетди, кейин эса унга уланди ва у (яна) кўтарилди,» деди. Шунда Абу Бакр: «Эй Расулуллаҳ, ота-онам сизга фидо бўлсин, Аллаҳга қасамки, менга уни таъбир қилишимга рухсат беринг,» деди. (У): «Уни таъбир қил,» дедилар. У (Абу Бакр) деди: «Булут сояга келсак, у Ислом соясидир. Ундан томиб турган сариёғ ва асал эса Қуръан, унинг майинлиги ва ширинлигидир. Кўп олувчи ва оз олувчи эса Қуръандан кўп олувчи ва ундан оз олувчидир. Осмондан ерга уланган арқон эса сиз турган ҳақдир, сиз уни ушладингиз ва Аллаҳ сизни юксалтирди. Сўнг сиздан кейин уни бошқа бир киши ушлайди ва у билан юксалади, сўнг ундан кейин яна бошқа бир киши уни ушлайди ва у билан юксалади, сўнг яна бошқа бир киши уни ушлайди, лекин у узилиб кетади, кейин унга уланади ва у юксалади. Эй Расулуллаҳ, менга албатта айтиб беринг, мен тўғри қилдимми ё хато қилдимми?» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Баъзисида тўғри қилдинг ва баъзисида хато қилдинг,» дедилар. У: «Ота-онам сизга фидо бўлсин, қасам ичаман, менга албатта айтиб беринг, мен нимада хато қилдим?» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Қасам ичма,» дедилар. (Абу Исо) деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى بِنَا الصُّبْحَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ بِوَجْهِهِ وَقَالَ " هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمُ اللَّيْلَةَ رُؤْيَا " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَيُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَوْفٍ وَجَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ سَمُرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي قِصَّةٍ طَوِيلَةٍ . قَالَ وَهَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ وَهْبِ بْنِ جَرِيرٍ مُخْتَصَرًا .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Ваҳб ибн Жарир ибн Ҳозим отасидан, у Абу Ражодан, у Самура ибн Жундубдан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга бомдод (намозини) ўқиб бўлгач, юзлари билан одамларга юзланиб: «Кечаси сизлардан бирор киши туш кўрдими?» дердилар. (Абу Исо) деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Авфдан ва Жарир ибн Ҳозимдан, улар Абу Ражодан, у Самурадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан узун бир қисса ичида ҳам ривоят қилинади. (У) деди: Муҳаммад ибн Башшор бу ҳадисни Ваҳб ибн Жарирдан ана шу тарзда қисқартириб ривоят қилган.