حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ وَكِيعِ بْنِ حُدُسٍ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي رَزِينٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ كَانَ رَبُّنَا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ خَلْقَهُ قَالَ " كَانَ فِي عَمَاءٍ مَا تَحْتَهُ هَوَاءٌ وَمَا فَوْقَهُ هَوَاءٌ وَخَلَقَ عَرْشَهُ عَلَى الْمَاءِ " . قَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ الْعَمَاءُ أَىْ لَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَكِيعُ بْنُ حُدُسٍ وَيَقُولُ شُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَهُشَيْمٌ وَكِيعُ بْنُ عُدُسٍ وَهُوَ أَصَحُّ وَأَبُو رَزِينٍ اسْمُهُ لَقِيطُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Бизга Аҳмад ибн Маниъ ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама хабар берди, Яъло ибн Атодан, у Вакииъ ибн Ҳудусдан, у амакиси Абу Разиндан (ривоят қилдики), у деди: «Мен: «Эй Аллаҳнинг Расули, Роббимиз халқини яратишдан олдин қаерда эди?» дедим. У: «У бир булутда эди — унинг остида ҳам ҳаво, устида ҳам ҳаво йўқ эди — ва Аршини сув устида яратди,» дедилар.» Аҳмад ибн Маниъ деди: «Язид ибн Ҳорун: «ал-Амо» (дегани) яъни У билан бирга ҳеч нарса йўқ (дегани),» деди. Абу Исо деди: «Шу тарзда Ҳаммод ибн Салама «Вакииъ ибн Ҳудус» (деб) ривоят қилди, Шуъба, Абу Авона ва Ҳушайм эса «Вакииъ ибн Удус» дейдилар ва у тўғрироқдир. Абу Разиннинг исми Лақит ибн Омирдир.» (У) деди: «Бу ҳадис ҳасандир.»
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُمْلِي وَرُبَّمَا قَالَ يُمْهِلُ لِلظَّالِمِ حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ " . ثُمَّ قَرَأَ : ( كَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى ) الآيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي . حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي وَلَمْ يَشُكَّ فِيهِ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Абу Муовия ривоят қилди, Бурайд ибн Абдуллаҳдан, у Абу Бурдадан, у Абу Мусодан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, Табарок ва Таоло Аллаҳ золимга муҳлат беради» — ва гоҳо «мўҳлат беради» деди — «то уни тутганида, уни қўйиб юбормайди,» дедилар. Сўнг тиловат қилдилар: «Роббингнинг (золим) қишлоқларни — улар зулм қилаётган пайтда — тутиши мана шундай бўлади» (Ҳуд сураси) (оятини). Абу Исо деди: «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Абу Усома уни Бурайддан шунга ўхшаш ривоят қилиб, «юмли (муҳлат беради)» деди.» Бизга Иброҳим ибн Саид ал-Жавҳарий ривоят қилди, Абу Усомадан, у Бурайд ибн Абдуллаҳ ибн Абу Бурдадан, у бобоси Абу Бурдадан, у Абу Мусодан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини (ривоят қилди) ва «юмли (муҳлат беради)» деди ҳамда унда шубҳа қилмади.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، هُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ : ( مِِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ ) سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَعَلَى مَا نَعْمَلُ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى شَيْءٍ لَمْ يُفْرَغْ مِنْهُ قَالَ " بَلْ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ وَجَرَتْ بِهِ الأَقْلاَمُ يَا عُمَرُ وَلَكِنْ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عَمْرٍو .
Бизга Бундор Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Омир ал-Ақадий — у Абдулмалик ибн Амр — ривоят қилди, у деди: бизга Сулаймон ибн Суфён ривоят қилди, Абдуллаҳ ибн Динордан, у Ибн Умардан, у Умар ибн ал-Хаттобдан (ривоят қилдики), у деди: «Бу оят: «Улардан бадбахти ва саодатманди бордир» (Ҳуд сураси, 105) нозил бўлганида, мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўраб: «Эй Аллаҳнинг Набийси, биз нима устида амал қиламиз — баттамом қилинган (битирилган) нарса устидами ёки ҳали баттамом қилинмаган нарса устидами?» дедим. У: «Балки баттамом қилинган ва қаламлар (ёзиб) ўтиб кетган нарса устида, эй Умар! Лекин ҳар ким нима учун яратилган бўлса, ўшанга осон қилингандир,» дедилар.» Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Абдулмалик ибн Амрнинг ҳадисидан (орқали) биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي عَالَجْتُ امْرَأَةً فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَإِنِّي أَصَبْتُ مِنْهَا مَا دُونَ أَنْ أَمَسَّهَا وَأَنَا هَذَا فَاقْضِ فِيَّ مَا شِئْتَ . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ سَتَرَكَ اللَّهُ لَوْ سَتَرْتَ عَلَى نَفْسِكَ . فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا فَانْطَلَقَ الرَّجُلُ فَأَتْبَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً فَدَعَاهُ فَتَلاَ عَلَيْهِِمِ : ( أَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ ) إِلَى آخِرِ الآيَةِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ هَذَا لَهُ خَاصَّةً قَالَ " لاَ بَلْ لِلنَّاسِ كَافَّةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ وَرِوَايَةُ هَؤُلاَءِ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ الثَّوْرِيِّ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَسِمَاكٌ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ . حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الأَعْمَشَ وَقَدْ رَوَى سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Аҳвас ривоят қилди, Симок ибн Ҳарбдан, у Иброҳимдан, у Алқама ва ал-Асваддан, улар Абдуллаҳдан (ривоят қилдики), у деди: «Бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келиб: «Мен Мадинанинг чеккасида бир аёл билан (қовушиб), ундан жимо қилмасдан бошқасини олдим. Мана мен, мен ҳақимда хоҳлаганингизни ҳукм қилинг,» деди. Шунда Умар унга: «Аллаҳ сени яширган эди, кошки ўзингни ўзинг яширсанг эди,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга бирор нарса қайтармадилар. Киши кетди, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг ортидан бир кишини юбориб, уни чақирдилар ва уларга: «Намозни кундузнинг икки томонида ва кечанинг (кундузга) яқин соатларида тўкис адо эт! Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказади. Бу эсловчилар учун бир эслатмадир.» (Ҳуд сураси, 114) — оят охиригача тиловат қилдилар. Қавмдан бир киши: «Бу унга хосми?» деди. У: «Йўқ, балки барча одамлар учундир,» дедилар.» Абу Исо деди: «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Шу тарзда Исроил Симокдан, у Иброҳимдан, у Алқама ва ал-Асваддан, улар Абдуллаҳдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини ривоят қилди. Суфён ас-Саврий эса Симокдан, у Иброҳимдан, у Абдурраҳмон ибн Язиддан, у Абдуллаҳдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини ривоят қилди. Буларнинг ривояти ас-Саврийнинг ривоятидан тўғрироқдир. Шуъба эса Симок ибн Ҳарбдан, у Иброҳимдан, у ал-Асваддан, у Абдуллаҳдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшашини ривоят қилди.» Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ан-Найсобурий ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Юсуф ривоят қилди, Суфёндан, у ал-Аъмаш ва Симокдан, улар Иброҳимдан, у Абдурраҳмон ибн Язиддан, у Абдуллаҳдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш маънода (ривоят қилди). Бизга Маҳмуд ибн Ғайлоон ривоят қилди, у деди: бизга ал-Фазл ибн Мусо ривоят қилди, Суфёндан, у Симокдан, у Иброҳимдан, у Абдурраҳмон ибн Язиддан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш маънода (ривоят қилди) ва унда ал-Аъмашни зикр қилмади. Сулаймон ат-Таймий бу ҳадисни Абу Усмон ан-Наҳдийдан, у Ибн Масъуддан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً لَقِيَ امْرَأَةً وَلَيْسَ بَيْنَهُمَا مَعْرِفَةٌ فَلَيْسَ يَأْتِي الرَّجُلُ شَيْئًا إِلَى امْرَأَتِهِ إِلاَّ قَدْ أَتَى هُوَ إِلَيْهَا إِلاَّ أَنَّهُ لَمْ يُجَامِعْهَا . قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ : ( أَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَىِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ ) فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَيُصَلِّيَ . قَالَ مُعَاذٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهِيَ لَهُ خَاصَّةً أَمْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةً قَالَ " بَلْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ مُعَاذٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ مَاتَ فِي خِلاَفَةِ عُمَرَ وَقُتِلَ عُمَرُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى غُلاَمٌ صَغِيرٌ ابْنُ سِتِّ سِنِينَ وَقَدْ رَوَى عَنْ عُمَرَ وَرَآهُ . وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلٌ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Ҳусайн ал-Жуъфий ривоят қилди, Зоидадан, у Абдулмалик ибн Умайрдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан, у Муоз ибн Жабалдан (ривоят қилдики), у деди: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига бир киши келиб: «Эй Аллаҳнинг Расули, айтинг-чи, ўрталарида ҳеч қандай танишлик йўқ бир аёлга йўлиққан, киши хотинига қиладиган барча нарсани унга қилган, фақат жимо қилмаган киши ҳақида (нима дейсиз)?» деди. (Муоз) деди: «Шунда Аллаҳ: «Намозни кундузнинг икки томонида ва кечанинг (кундузга) яқин соатларида тўкис адо эт! Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказади. Бу эсловчилар учун бир эслатмадир.» (Ҳуд сураси, 114) — (оятини) нозил қилди ва унга таҳорат олиб, намоз ўқишни буюрдилар.» Муоз деди: «Мен: «Эй Аллаҳнинг Расули, бу унга хосми ёки умуман мўминлар учунми?» дедим. У: «Балки умуман мўминлар учундир,» дедилар.» Абу Исо деди: «Бу ҳадиснинг исноди муттасил (узлуксиз) эмас. Абдурраҳмон ибн Абу Лайла Муоздан (ҳадис) эшитмаган, Муоз ибн Жабал Умарнинг хилофати даврида вафот этган. Умар ўлдирилганида, Абдурраҳмон ибн Абу Лайла олти яшар кичик бола эди, бироқ у Умардан ривоят қилган ва уни кўрган. Шуъба бу ҳадисни Абдулмалик ибн Умайрдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайладан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан мурсал (қилиб) ривоят қилди.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَصَابَ مِنَ امْرَأَةٍ قُبْلَةَ حَرَامٍ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ كَفَّارَتِهَا فَنَزَلَتْ : ( أَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ) فَقَالَ الرَّجُلُ أَلِيَ هَذِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ " لَكَ وَلِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Сулаймон ат-Таймийдан, у Абу Усмондан, у Ибн Масъуддан (ривоят қилдики), бир киши бир аёлдан ҳаром ўпич олди, сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келиб, ундан унинг каффоратини сўради. Шунда: «Намозни кундузнинг икки томонида ва кечанинг (кундузга) яқин соатларида тўкис адо эт! Албатта, яхшиликлар ёмонликларни кетказади.» (Ҳуд сураси, 114) — (ояти) нозил бўлди. Киши: «Эй Аллаҳнинг Расули, бу менга (хос)ми?» деди. У: «Сенга ва умматимдан унга амал қилган кишигадир,» дедилар. Абу Исо деди: «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي الْيَسَرِ، قَالَ أَتَتْنِي امْرَأَةٌ تَبْتَاعُ تَمْرًا فَقُلْتُ إِنَّ فِي الْبَيْتِ تَمْرًا أَطْيَبَ مِنْهُ . فَدَخَلَتْ مَعِي فِي الْبَيْتِ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَقَبَّلْتُهَا فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ قَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلاَ تُخْبِرْ أَحَدًا . فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ عُمَرَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلاَ تُخْبِرْ أَحَدًا . فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ . فَقَالَ لَهُ " أَخَلَفْتَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فِي أَهْلِهِ بِمِثْلِ هَذَا " . حَتَّى تَمَنَّى أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ أَسْلَمَ إِلاَّ تِلْكَ السَّاعَةَ حَتَّى ظَنَّ أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ . قَالَ وَأَطْرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَوِيلاً حَتَّى أَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ : (أَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَىِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ ) إِلَى قَوْلِهِ : (ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ ) . قَالَ أَبُو الْيَسَرِ فَأَتَيْتُهُ فَقَرَأَهَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَصْحَابُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا خَاصَّةً أَمْ لِلنَّاسِ عَامَّةً قَالَ " بَلْ لِلنَّاسِ عَامَّةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ ضَعَّفَهُ وَكِيعٌ وَغَيْرُهُ وَأَبُو الْيَسَرِ هُوَ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو . قَالَ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ هَذَا الْحَدِيثَ مِثْلَ رِوَايَةِ قَيْسِ بْنِ الرَّبِيعِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Язид ибн Ҳорун хабар берди, у деди: бизга Қайс ибн ар-Рабиъ хабар берди, Усмон ибн Абдуллаҳ ибн Мавҳабдан, у Мусо ибн Талҳадан, у Абул-Ясардан (ривоят қилдики), у деди: «Менга бир аёл хурмо сотиб олгани келди. Мен: «Уйда бундан яхшироқ хурмо бор,» дедим. У мен билан уйга кирди. Мен унга мойил бўлиб, уни ўпдим. Сўнг Абу Бакр ҳузурига келиб, буни унга айтдим. У: «Ўзингни ўзинг яшир, тавба қил ва ҳеч кимга айтма,» деди. Мен сабр қилолмадим, Умар ҳузурига келиб, буни унга айтдим. У: «Ўзингни ўзинг яшир, тавба қил ва ҳеч кимга айтма,» деди. Мен сабр қилолмадим, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келиб, буни унга айтдим.» Шунда у (Расулуллаҳ) унга: «Аллаҳ йўлида жиҳод қилаётган ғозийнинг аҳли (оиласи)да унинг ортидан мана шундай (иш) қилдингми?» дедилар. То у ўша соатдан бошқа пайтда Исломни қабул қилмаган бўлишини орзу қилгунча, ҳатто ўзини дўзах аҳлидан деб гумон қилгунча. (Рови) деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) узоқ вақт бошларини қуйи солиб турдилар, то Аллаҳ унга: «Намозни кундузнинг икки томонида ва кечанинг (кундузга) яқин соатларида тўкис адо эт!» — «эсловчилар учун бир эслатмадир» (Ҳуд сураси, 114) сўзига қадар ваҳий қилгунча.» Абул-Ясар деди: «Мен у (Расулуллаҳ) ҳузурларига келдим, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни менга ўқиб бердилар. Саҳобалари: «Эй Аллаҳнинг Расули, бу унга хосми ёки умуман одамлар учунми?» дедилар. У: «Балки умуман одамлар учундир,» дедилар.» Абу Исо деди: «Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Қайс ибн ар-Рабиъни Вакииъ ва бошқалар заиф (деб) ҳисоблаганлар. Абул-Ясар — у Каъб ибн Амрдир.» (У) деди: «Шарик бу ҳадисни Усмон ибн Абдуллаҳдан Қайс ибн ар-Рабиънинг ривоятига ўхшаш ривоят қилди.» Ва деди: «Бу бобда Абу Умома, Восила ибн ал-Асқаъ ва Анас ибн Моликдан (ҳам ривоят бор).»