حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ أَخَذْتُ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ كِتَابًا زَعَمَ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، كَتَبَهُ لأَنَسٍ وَعَلَيْهِ خَاتَمُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَعَثَهُ مُصَدِّقًا وَكَتَبَهُ لَهُ فَإِذَا فِيهِ " هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلاَ يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ الْغَنَمُ فِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ . فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ خَمْسًا وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَأَنْ يَجْعَلَ مَعَهَا شَاتَيْنِ - إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ - أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مِنْ هَا هُنَا لَمْ أَضْبِطْهُ عَنْ مُوسَى كَمَا أُحِبُّ " وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ - إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ - أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِلَى هَا هُنَا ثُمَّ أَتْقَنْتُهُ " وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَشَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي سَائِمَةِ الْغَنَمِ إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ ثَلاَثَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةِ شَاةٍ شَاةٌ وَلاَ يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ مِنَ الْغَنَمِ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُفْتَرِقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ فَإِنْ لَمْ تَبْلُغْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ أَرْبَعِينَ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَالُ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا " .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди. У деди: Мен Сумома ибн Абдуллаҳ ибн Анасдан бир китоб олдим, у Абу Бакр уни Анас учун ёзганини, унда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг муҳрлари борлигини ва уни садақа йиғувчи қилиб юборганларида унга ёзиб берганини айтди. Унда шундай ёзилган эди: «Бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мусулмонларга фарз қилган садақа (закот) фаризасидир, уни Аллаҳ азза ва жалла Ўз Набийсига буюргандир. Мусулмонлардан ким ундан тўғри йўсинда сўралса, уни берсин, ким ундан ортиғи сўралса, бермасин. Йигирма бештагача бўлган туяда қўй (закот) бўлади: ҳар беш туяда бир қўй. Йигирма бештага етганда, отттиз бештага етгунча унда бир яшар бўлган урғочи туя (бинт маход) бўлади; агар бинт маход бўлмаса, икки яшар эркак туя (ибн лабун). Оттиз олтитага етганда, қирқ бештагача икки яшар урғочи туя (бинт лабун) бўлади. Қирқ олтитага етганда, олтмиштагача эркаги билан қочирилган уч яшар урғочи туя (ҳиққа) бўлади. Олтмиш биртага етганда, этмиш бештагача тўрт яшар урғочи туя (жазаъа) бўлади. Этмиш олтитага етганда, тўқсонтагача иккита бинт лабун бўлади. Тўқсон биртага етганда, бир юз йигирматагача эркаги билан қочирилган иккита ҳиққа бўлади. Бир юз йигирмадан ортса, ҳар қирқтада бир бинт лабун ва ҳар элликтада бир ҳиққа бўлади. Садақа фаризаларида туяларнинг ёшлари турлича бўлиб қолса: кимнинг зиммасига жазаъа садақаси етиб, лекин унинг ҳузурида жазаъа бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга иккита қўй — агар муяссар бўлса — ёки йигирма дирҳам қўшади. Кимнинг зиммасига ҳиққа садақаси етиб, ҳузурида ҳиққа бўлмай, жазаъа бўлса, ундан у қабул қилинади ва садақа йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимнинг зиммасига ҳиққа садақаси етиб, ҳузурида ҳиққа бўлмай, бинт лабун бўлса, ундан у қабул қилинади». Абу Довуд деди: Шу ердан бошлаб мен уни Мусодан ўзим хоҳлагандек аниқ олмадим: «...ва у билан иккита қўй — агар муяссар бўлса — ёки йигирма дирҳам қўшади. Кимнинг зиммасига бинт лабун садақаси етиб, ҳузурида ҳиққадан бошқа нарса бўлмаса, ундан у қабул қилинади». Абу Довуд деди: Шу ергача, сўнг мен уни мукаммал ёдладим: «...ва садақа йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимнинг зиммасига бинт лабун садақаси етиб, ҳузурида бинт маходдан бошқа нарса бўлмаса, ундан у, ва иккита қўй ёки йигирма дирҳам қабул қилинади. Кимнинг зиммасига бинт маход садақаси етиб, ҳузурида ибн лабун эркагидан бошқа нарса бўлмаса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга ҳеч нарса (қўшилмайди). Кимнинг ҳузурида тўрттадан бошқа (туя) бўлмаса, унда ҳеч нарса (закот) йўқ, фақат эгаси хоҳласагина. Ўтлаб юрадиган қўйларда: қирқта бўлганда, бир юз йигирматагача бир қўй бўлади. Бир юз йигирмадан ортса, икки юзтага етгунча иккита қўй бўлади. Икки юздан ортса, уч юзтага етгунча учта қўй бўлади. Уч юздан ортса, ҳар юз қўйда бир қўй бўлади. Садақада қари, айблик қўй ва серка қўй олинмайди, фақат садақа йиғувчи хоҳласагина. Садақадан қўрқиб, ажратилган (мол) бирлаштирилмайди, бирлаштирилган (мол) ажратилмайди. Икки шерикнинг моли бўлса, улар ўзаро тенг бараварда ҳисоб-китоб қиладилар. Агар кишининг ўтлаб юрадиган моли қирқтага етмаса, унда ҳеч нарса йўқ, фақат эгаси хоҳласагина. Кумушда қирқдан бири бўлади. Агар мол икки юз дирҳамдан кам, яъни бир юз тўқсон бўлса, унда ҳеч нарса йўқ, фақат эгаси хоҳласагина».