حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيَّ، عَائِذَ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ عُمَيْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَخْبَرَهُ قَالَ كَانَ لاَ يَجْلِسُ مَجْلِسًا لِلذِّكْرِ حِينَ يَجْلِسُ إِلاَّ قَالَ اللَّهُ حَكَمٌ قِسْطٌ هَلَكَ الْمُرْتَابُونَ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ يَوْمًا إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ فِتَنًا يَكْثُرُ فِيهَا الْمَالُ وَيُفْتَحُ فِيهَا الْقُرْآنُ حَتَّى يَأْخُذَهُ الْمُؤْمِنُ وَالْمُنَافِقُ وَالرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالْعَبْدُ وَالْحُرُّ فَيُوشِكُ قَائِلٌ أَنْ يَقُولَ مَا لِلنَّاسِ لاَ يَتَّبِعُونِي وَقَدْ قَرَأْتُ الْقُرْآنَ مَا هُمْ بِمُتَّبِعِيَّ حَتَّى أَبْتَدِعَ لَهُمْ غَيْرَهُ فَإِيَّاكُمْ وَمَا ابْتُدِعَ فَإِنَّ مَا ابْتُدِعَ ضَلاَلَةٌ وَأُحَذِّرُكُمْ زَيْغَةَ الْحَكِيمِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلاَلَةِ عَلَى لِسَانِ الْحَكِيمِ وَقَدْ يَقُولُ الْمُنَافِقُ كَلِمَةَ الْحَقِّ . قَالَ قُلْتُ لِمُعَاذٍ مَا يُدْرِينِي رَحِمَكَ اللَّهُ أَنَّ الْحَكِيمَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلاَلَةِ وَأَنَّ الْمُنَافِقَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الْحَقِّ قَالَ بَلَى اجْتَنِبْ مِنْ كَلاَمِ الْحَكِيمِ الْمُشْتَهِرَاتِ الَّتِي يُقَالُ لَهَا مَا هَذِهِ وَلاَ يُثْنِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ فَإِنَّهُ لَعَلَّهُ أَنْ يُرَاجِعَ وَتَلَقَّ الْحَقَّ إِذَا سَمِعْتَهُ فَإِنَّ عَلَى الْحَقِّ نُورًا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا وَلاَ يُنْئِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ مَكَانَ يُثْنِيَنَّكَ . وَقَالَ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْمُشَبَّهَاتِ مَكَانَ الْمُشْتَهِرَاتِ وَقَالَ لاَ يُثْنِيَنَّكَ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ . وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ بَلَى مَا تَشَابَهَ عَلَيْكَ مِنْ قَوْلِ الْحَكِيمِ حَتَّى تَقُولَ مَا أَرَادَ بِهَذِهِ الْكَلِمَةِ .
Бизга Язид ибн Холид ибн Абдуллаҳ ибн Мавҳаб ал-Ҳамдоний ривоят қилди, бизга ал-Лайс Уқайлдан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилди: Абу Идрис ал-Хавлоний Оизуллаҳга, Язид ибн Умайра унга хабар берган — у эса Муоз ибн Жабалнинг ашобларидан эди — деди: У зикр мажлисида ўтирар экан, ўтирганда албатта: «Аллаҳ адолатли ҳукмдор, шубҳа қилувчилар ҳалок бўлди», дерди. Бир куни Муоз ибн Жабал деди: «Сизларнинг ортингизда фитналар бордирки, уларда мол кўпаяди ва Қуръан очилади (ўрганилади), ҳатто уни мўмин ҳам, мунофиқ ҳам, эркак ҳам, аёл ҳам, кичик ҳам, катта ҳам, қул ҳам, озод ҳам олади. Шунда гапирувчи: ‹Одамларга нима бўлдики, менга эргашмайдилар? Ҳолбуки мен Қуръанни ўқиганман›, дейиши яқин. Улар менга, мен уларга ундан бошқасини бидъат қилиб чиқармагунимча эргашмайдилар. Бас, бидъат қилиб чиқарилган нарсадан сақланинглар, чунки бидъат қилиб чиқарилган нарса залолатдир. Мен сизларни ҳакимнинг (донишманднинг) чалкаш сўзидан огоҳлантираман, чунки шайтон ҳакимнинг тили билан ҳам залолат сўзини айтиши мумкин, мунофиқ эса ҳақ сўзни айтиши мумкин.» У деди: Мен Муозга: «Аллаҳ сенга раҳм қилсин, ҳаким залолат сўзини, мунофиқ эса ҳақ сўзини айтишини менга нима билдиради (қандай биламан)?» дедим. У деди: «Ҳа, ҳакимнинг сўзидан ‹бу нима?› дейиладиган машҳур (ғалати) сўзлардан сақлангин, аммо бу сени ундан қайтармасин, чунки у қайтиб (ҳаққа) келиши мумкин. Ҳақни эшитганингда уни қабул қил, чунки ҳаққа нур бордир.» Абу Довуд деди: Маъмар Зуҳрийдан бу ҳақда ‹юснияннака› ўрнига ‹юнъияннака› деди. Солиҳ ибн Кайсон Зуҳрийдан бу ҳақда ‹ал-муштаҳирот› ўрнига ‹ал-мушаббаҳот› деди ва Уқайл айтганидек ‹ло юснияннака› деди. Ибн Ишоқ Зуҳрийдан деди: «Ҳа, ҳакимнинг сўзидан сенга чалкаш бўлган нарса, ҳатто сен ‹бу сўз билан нимани кўзлади?› дегунингча.»