حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ، وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ، وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ، أَتَاهُ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولاَنِ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي الرَّجُلِ لِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم. فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ. فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ، قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجَنَّةِ، فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا ". قَالَ قَتَادَةُ وَذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُفْسَحُ فِي قَبْرِهِ. ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ أَنَسٍ قَالَ " وَأَمَّا الْمُنَافِقُ وَالْكَافِرُ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ. فَيُقَالُ لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ. وَيُضْرَبُ بِمَطَارِقَ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً، فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ، غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ ".
Айёш ибн Валид бизга айтди: Абдул-Аъло бизга айтди: Саъид бизга айтди, Қатодадан, у Анас ибн Молик розияллаҳу анҳудан: У уларга айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта банда қабрига қўйилиб, ашоблари ундан юз ўгирганида — ҳолбуки у уларнинг оёқ кийимларининг товушини эшитиб турар — унга икки малоика келиб, уни ўтқазади ва: ‹Сен бу киши — Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳақида нима дер эдинг?› дейди. Мўминга келса, у: ‹Мен у Аллаҳнинг бандаси ва расули эканига гувоҳлик бераман› дейди. Унга: ‹Дўзахдан бўлган жойингга қара, Аллаҳ уни сенга жаннатдан бўлган жойга алмаштирди› дейилади. У иккаласини бирга кўради» дедилар. Қатода деди: Бизга зикр қилинди-ки, унинг қабри кенгайтирилади. Сўнг Анас ҳадисига қайтди: У зот: «Мунофиқ ва кофирга келса, унга: ‹Сен бу киши ҳақида нима дер эдинг?› дейилади. У: ‹Билмайман, мен одамлар айтганни айтар эдим› дейди. Унга: ‹Билмадинг ва (Қуръан) ўқимадинг› дейилади. Унга темир болғалар билан бир зарба урилади, у шундай қаттиқ қичқиради-ки, уни икки оғир (жинслар)дан бошқа яқинидагилар эшитади» дедилар.