حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، تَعَالَى {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى}. فَقَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي، هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، تَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ وَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا، فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا، بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا، فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ، فَنُهُوا عَنْ أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ، وَيَبْلُغُوا لَهُنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ فِي الصَّدَاقِ، فَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَإِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى فِي آيَةٍ أُخْرَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} رَغْبَةُ أَحَدِكُمْ عَنْ يَتِيمَتِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ قَالَتْ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا عَنْ مَنْ رَغِبُوا فِي مَالِهِ وَجَمَالِهِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ، إِلاَّ بِالْقِسْطِ، مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلاَتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ.
Абдулазиз ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Иброҳим ибн Саъд бизга айтди, у Солиҳ ибн Кайсондан, у Ибн Шиҳобдан, деди: Менга Урва ибн аз-Зубайр хабар берди, у Оишадан Аллаҳ таолонинг «Агар етимлар борасида адолат қила олмасликдан қўрқсангиз» деган сўзи ҳақида сўради. У деди: «Эй жияним, бу етим (қиз) ўз валийси (ҳомий)нинг тарбиясида бўлади, молида унга шерик бўлади, унинг моли ва гўзаллиги унга (валийга) ёқади. Унинг валийси унга — маҳрида адолат қилмай, бошқалар берадиганидек бермай — уйланишни хоҳлайди. Шунда улар бундай (қиз)ларга уйланишдан қайтарилди, илла уларга адолат қилиб, маҳрда уларнинг энг юқори одатига етса (уйланса бўлади). Шундан кейин улар ўзларига ёқган бошқа аёлларга уйланишга буюрилди.» Урва деди: Оиша деди: «Одамлар бу оятдан кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан фатво сўрадилар, шунда Аллаҳ: «Сендан аёллар ҳақида фатво сўрайдилар» (оятини) нозил қилди.» Оиша деди: «Аллаҳ таолонинг бошқа бир оятдаги «Уларга уйланишни хоҳлайсиз» сўзи — бирингизнинг моли ва гўзаллиги оз бўлган пайтида ўз етим (қизидан) юз ўгириши (уйланмаслиги)дир.» У деди: «Шунда улар моли ва гўзаллигига рағбат қилган етим қизларга — адолат билан бўлмаса — уйланишдан қайтарилди, уларнинг (қизларнинг) моли ва гўзаллиги оз бўлганида улардан юз ўгирганлари сабабли.»