حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ اجْتَمَعْنَا نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَذَهَبْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَهَبْنَا مَعَنَا بِثَابِتٍ إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ لَنَا عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ، فَإِذَا هُوَ فِي قَصْرِهِ فَوَافَقْنَاهُ يُصَلِّي الضُّحَى، فَاسْتَأْذَنَّا، فَأَذِنَ لَنَا وَهْوَ قَاعِدٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَقُلْنَا لِثَابِتٍ لاَ تَسْأَلْهُ عَنْ شَىْءٍ أَوَّلَ مِنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ فَقَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَؤُلاَءِ إِخْوَانُكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ جَاءُوكَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ. فَقَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ. فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ فَإِنَّهُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ. فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ. فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ. فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِي فَأَقُولُ أَنَا لَهَا. فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي وَيُلْهِمُنِي مَحَامِدَ أَحْمَدُهُ بِهَا لاَ تَحْضُرُنِي الآنَ، فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ وَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مِنْهَا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ أَوْ خَرْدَلَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيَقُولُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِثْقَالِ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ". فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ أَنَسٍ قُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِنَا لَوْ مَرَرْنَا بِالْحَسَنِ وَهْوَ مُتَوَارٍ فِي مَنْزِلِ أَبِي خَلِيفَةَ فَحَدَّثَنَا بِمَا حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَأَذِنَ لَنَا فَقُلْنَا لَهُ يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَاكَ مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَلَمْ نَرَ مِثْلَ مَا حَدَّثَنَا فِي الشَّفَاعَةِ، فَقَالَ هِيهِ، فَحَدَّثْنَاهُ بِالْحَدِيثِ فَانْتَهَى إِلَى هَذَا الْمَوْضِعِ فَقَالَ هِيهِ، فَقُلْنَا لَمْ يَزِدْ لَنَا عَلَى هَذَا. فَقَالَ لَقَدْ حَدَّثَنِي وَهْوَ جَمِيعٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً فَلاَ أَدْرِي أَنَسِيَ أَمْ كَرِهَ أَنْ تَتَّكِلُوا. قُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ فَحَدِّثْنَا، فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ عَجُولاً مَا ذَكَرْتُهُ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدَّثَنِي كَمَا حَدَّثَكُمْ بِهِ قَالَ " ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. فَيَقُولُ وَعِزَّتِي وَجَلاَلِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي لأُخْرِجَنَّ مِنْهَا مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ".
Маъбад ибн Ҳилол ал-Аназий айтди: Биз Басра аҳлидан бир неча киши жамландик ва Анас ибн Моликнинг олдига бордик, ўзимиз билан Собитни ҳам олиб бордик — у биз учун ундан шафоат ҳадисини сўраши учун. Бирдан у ўз қасрида (уйида) эди — биз уни зуҳо (чошт) намозини ўқиётган ҳолда топдик. Биз изн сўрадик, у бизга изн берди — у тўшагида ўтирган эди. Биз Собитга: "Ундан шафоат ҳадисидан олдин бирор нарса сўрама" дедик. У: "Эй Абу Ҳамза, мана булар — Басра аҳлидан бўлган биродарларинг, сендан шафоат ҳадисини сўрагани келдилар" деди. У: Бизга Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (ривоят қилиб) айтди: "Қиёмат куни бўлганида, одамлар бир-бирига тўлқинланади (саросима бўлади). Улар Одамнинг олдига келиб: ‹Бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил› дейдилар. У: ‹Мен у (мартабада) эмасман, лекин Иброҳимга (боринг), чунки у — Раҳмоннинг халили› дейди. Улар Иброҳимга келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман, лекин Мусога (боринг), чунки у — Аллаҳнинг калими (сўзлашгувчиси)› дейди. Улар Мусога келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман, лекин Исога (боринг), чунки у — Аллаҳнинг руҳи ва калимаси› дейди. Улар Исога келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман, лекин Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га (боринг)› дейди. Улар менга келадилар, мен: ‹Мен у (мартабада)ман› дейман ва Роббим ҳузурига изн сўрайман, менга изн берилади; ва У менга ҳозир эсимда бўлмаган мақтовларни илҳом қилади, мен у мақтовлар билан Уни мақтайман ва Унга сажда қилиб йиқиламан. (Менга): ‹Эй Муҳаммад, бошингни кўтар; айт — сен учун эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен: ‹Эй Роббим, умматим, умматим› дейман. ‹Бор, қалбида арпа миқдорича иймон бўлган кишини (дўзахдан) чиқар› дейилади. Мен бориб (шундай) қиламан, кейин қайтиб, Уни ўша мақтовлар билан мақтайман, кейин Унга сажда қилиб йиқиламан. (Менга): ‹Эй Муҳаммад, бошингни кўтар; айт — эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — қабул қилинади› дейилади. Мен: ‹Эй Роббим, умматим, умматим› дейман. ‹Бор, ундан (дўзахдан) қалбида зарра ёки хардал миқдорича иймон бўлган кишини чиқар› дейилади. Мен бориб (шундай) қиламан, кейин қайтиб, Уни ўша мақтовлар билан мақтайман, кейин Унга сажда қилиб йиқиламан. (Менга): ‹Эй Муҳаммад, бошингни кўтар; айт — эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — қабул қилинади› дейилади. Мен: ‹Эй Роббим, умматим, умматим› дейман. У: ‹Бор, қалбида энг-энг-энг оз, хардал донаси миқдоридан ҳам кам иймон бўлган кишини дўзахдан чиқар› дейди. Мен бориб (шундай) қиламан" деди. Анаснинг янидан чиқгач, мен ашобларимиздан баъзиларига: "Ҳасаннинг янидан ўтсак — у Абу Халифа уйида яшириниб юрибди — у бизга Анас ибн Молик айтган(нарса)ни (қиёслаб) айтиб берса" дедим. Биз унга келдик, салом бердик, у бизга изн берди. Биз унга: "Эй Абу Саъид, биз биродаринг Анас ибн Моликнинг янидан келдик — биз шафоат ҳақида у айтган(ҳадис)дек (нарса)ни кўрмадик" дедик. У: "(Давом эт)" деди. Биз унга ҳадисни айтдик, у шу жойга етганида: "(Давом эт)" деди. Биз: "У бизга бундан ортиғини қўшмади" дедик. У: "У менга — йигирма йил олдин, у соғ-саломат пайтида — айтган эди; билмайман, унутдими ёки сизлер (шафоатга) суяниб (амални) ташлаб қўйишингизни ёқтирмадими" деди. Биз: "Эй Абу Саъид, бизга айтиб бер" дедик. У кулди ва: "Инсон шошқалоқ (ажул) яратилган; мен буни фақат сизларга айтиб беришни истаб зикр қилдим. У (Анас) менга — у (Набий) сизларга айтгандек — айтди" деди: "Кейин мен тўртинчи марта қайтаман, Уни ўша (мақтовлар) билан мақтайман, кейин Унга сажда қилиб йиқиламан. (Менга): ‹Эй Муҳаммад, бошингни кўтар; айт — эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — қабул қилинади› дейилади. Мен: ‹Эй Роббим, ‹ла илаҳа иллаллаҳ› деган (кишилар) ҳақида менга изн бер› дейман. У: ‹Иззатим, жалолим, кибриём ва азаматим ила (қасамки), ундан (дўзахдан) ‹ла илаҳа иллаллаҳ› деган кишини албатта чиқараман› дейди" (деди).